๔. นสันติสูตร

4. Nasantisuttavaṇṇanā

Catutthe kamanīyānīti rūpādīni iṭṭhārammaṇāni. Apunāgamanaṃ anāgantvā 8- puriso maccudheyyāti tebhūmikavaṭṭasaṅkhātā maccudheyyā apunāgamanasaṅkhātaṃ nibbānaṃ anāgantā. Nibbānaṃ hi patvā 9- punāgacchanti, tasmā taṃ apunāgamananti vuccati. Taṃ kāmesu baddho ca pamatto ca anāgantā nāma hoti, sotaṃ pāpuṇituṃ na sakkoti, tasmā evamāha. Chandajanti taṇhāchandato

@Footnote: 1 Ma. vettaraṇīti evamuparipi 2 Ma. vettaraṇīpi 3 cha.Ma., i. pañcanavuti.

@4 cha.Ma., i. bījāni 5 cha.Ma. avipannabījasadisā 6 cha.Ma. pubbatare ca

@7 cha.Ma., i. pubbe ca...dikāle pubbatare ca 8 cha.Ma. sattā

@9 cha.Ma. anāgantā, i. apunāgantā Jātaṃ. Aghanti pañcakkhandhadukkhaṃ. Dutiyapadaṃ tasseva vevacanaṃ. Chandavinayā aghavinayoti taṇhāvinayena pañcakkhandhavinayo. Aghavinayā dukkhavinayoti pañcakkhandhavinayena vaṭṭadukkhaṃ vinītameva hoti. Citrānīti ārammaṇacittāni. Saṅkapparāgoti saṅkappitarāgo. Evamettha vatthukāmaṃ paṭikkhipitvā kilesakāmo kāmoti vutto. Ayaṃ panattho pasurasuttena 1- vibhāvetabbo. Pasuraparibbājako hi therena "saṅkapparāgo purisassa kāmo"ti vutte:-

"na te kāmā yāni citrāni loke

saṅkapparāgaṃ ca vadesi kāmaṃ

saṅkappayaṃ akusalavitakke

bhikkhūpi te hehinti kāmabhogī"ti āha.

Atha naṃ thero avoca:-

"te ce kāmā yāni citrāni loke

saṅkapparāgaṃ na vadesi kāmaṃ

passanto rūpāni manoramāni

satthāpi te hehiti kāmabhogī.

Suṇanto saddāni ghāyanto gandhāni

sāyanto rasāni phusanto phassāni manorammāni

satthāpi te hehiti kāmabhogī"ti.

Athettha dhīrāti atha etesu ārammaṇesu paṇḍitā chandarāgaṃ vinayanti. Saṃyojanaṃ sabbanti dasavidhampi saṃyojanaṃ. Akiñcananti rāgakiñcanādivirahitaṃ. Nānupatanti dukkhāti vaṭṭadukkhā pana tassa upari na patanti. Iccāyasmā mogharājāti "pahāsi saṅkhan"ti gāthaṃ sutvā tāsaṃ pi 3- parisati anusandhikusalo mogharājā nāma thero "imissā gāthāya attho na yathānusandhigato"ti cintetvā yathānusandhiṃ ghaṭento evamāha. Tattha idha vā huraṃ vāti idha loke vā paraloke vā. Naruttamaṃ atthacaraṃ narānanti kiñcāpi sabbakhīṇāsavā naruttamā

@Footnote: 1 khu. sutta 25/831 ādi/496 aṭṭhakavagga

@2 hehitīti hessati bhaveyyāti atthoti ṭīkā 3 cha.Ma. tassaṃ, Sī. tāyaṃ, Ma. tāsaṃ Ceva atthacarā ca narānaṃ, thero pana dasabalaṃ sandhāyevamāha. Ye taṃ namassanti pasaṃsiyā teti yadi tathā vimuttaṃ devamanussā namassanti, atha ye taṃ bhagavantaṃ kāyena vā vācāya vā anupaṭipattiyā vā namassanti, te kiṃ pasaṃsiyā, udāhu apasaṃsiyāti. Bhikkhūti mogharājattheraṃ ālapati. Aññāya dhammanti catusaccadhammaṃ jānitvā. Saṅagātītā 1- tepi bhavantīti ye taṃ kāyena vācāya vā anupaṭipattiyā vā namassanti, te catusaccadhammaṃ aññāya vicikicchaṃ pahāya saṅgātītāpi 1- honti, pasaṃsiyāpi hontīti. Catutthaṃ.