๒. ติสสเมตเตยยปัญหา

๒. ติสฺสเมตฺเตยฺยสุตฺตวณฺณนา

โกธ สนฺตุสฺสิโตติ ติสฺสเมตฺเตยฺยสุตฺตํ. กา อุปฺปตฺติ? สพฺพสุตฺตานํ ปุจฺฉาวสิกา เอว อุปฺปตฺติ, เต หิ พฺราหฺมณา "กตาวกาสา ปุจฺฉวฺโห"ติ ภควตา ปวาริตตฺตา อตฺตโน อตฺตโน สํสยํ ปุจฺฉึสุ, ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐ จ เตสํ ภควา พฺยากาสิ. เอวํ ปุจฺฉาวสิกาเนว เอตานิ สุตฺตานีติ เวทิตพฺพานิ.

นิฏฺฐิเต ปน อชิตปเญฺห "กถํ โลกํ อเวกฺขนฺตํ, มจฺจุราชา น ปสฺสตี"ติ ๑- เอวํ โมฆราชา ปุจฺฉิตุํ อารภิ, ตํ "น ตาวสฺส อินฺทฺริยานิ ปริปากํ คตานี"ติ ญตฺวา ภควา "ติฏฺฐ ตฺวํ โมฆราช, อญฺโญ ปุจฺฉตู"ติ ปฏิกฺขิปิ. ตโต ติสฺสเมตฺเตยฺโย อตฺตโน สํสยํ ปุจฺฉนฺโต "โกธา"ติ คาถมาห. ตตฺถ โกธ สนฺตุสฺสิโตติ โก อิธ ตุฏฺโฐ. อิญฺชิตาติ ตณฺหาทิฏฺฐิวิปฺผนฺทิตานิ. อุภนฺตมภิญฺญายาติ อุโภ อนฺเต อภิชานิตฺวา. มนฺตา น ลิมฺปตีติ ๒- ปญฺญาย น ลิมฺปติ.

[๑๐๔๘-๙] ตสฺเสตมตฺถํ พฺยากโรนฺโต ภควา "กาเมสู"ติ คาถาทฺวยมาห. ตตฺถ กาเมสุ พฺรหฺมจริยวาติ กามนิมิตฺตํ พฺรหฺมจริยวา, กาเมสุ อาทีนวํ ทิสฺวา มคฺคพฺรหฺมจริเยน สมนฺนาคโตติ วุตฺตํ โหติ. เอตฺตาวตา สนฺตุสิตํ ทสฺเสติ, "วีตตโณฺห"ติอาทีหิ อนิญฺชิตํ. ตตฺถ สงฺขาย นิพฺพุโตติ อนิจฺจาทิวเสน ธมฺเม วีมํสิตฺวา ราคาทินิพฺพาเนน นิพฺพุโต. เสสํ ตตฺถ ตตฺถ วุตฺตนยตฺตา ปากฏเมว.

เอวํ ภควา อิมมฺปิ สุตฺตํ อรหตฺตนิกูเฏเนว เทเสสิ, เทสนาปริโยสาเน อยมฺปิ พฺราหฺมโณ อรหตฺเต ปติฏฺฐาสิ สทฺธึ อนฺเตวาสิสหสฺเสน, อญฺเญสญฺจ อเนกสหสฺสานํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ. เสสํ ปุพฺพสทิสเมวาติ.

ปรมตฺถโชติกาย ขุทฺทกฏฺฐกถาย

สุตฺตนิปาตฏฺฐกถาย

ติสฺสเมตฺเตยฺยสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ขุ.สุ. ๒๕/๑๑๒๖/๕๔๙, ขุ.จูฬ. ๓๐/๕๐๔/๒๔๕ (สฺยา) ๒ ฉ.ม. ลิปฺปตีติ