๖. เพลัฏฐสีสเถรคาถา

๑๕๓. ๖. เพลฏฺฐสีสตฺเถรคาถาวณฺณนา

ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญติ อายสฺมโต เพลฏฺฐสีสตฺเถรสฺส คาถา. กา อุปฺปตฺติ?

@เชิงอรรถ: ๑-๑ ฉ.ม. "ปญฺจ ฉินฺเท"ติ คาถํ อภาสิ ๒ สี. นิพฺพตฺตาปนกานิ

@๓ สี. พนฺธนํ รชฺชุกํ ๔ สี. เทวโลกุปฺปตฺติ.....

@๕ สี. อนาคามิมคฺคาธิคมโต จ อุปริ ๖ สี. จ-สทฺโท น ทิสฺสติ

โส กิร ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต กาเล กุลเคเห นิพฺพตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ธมฺมํ สุตฺวา ปฏิลทฺธสทฺโธ ปพฺพชิตฺวา สมณธมฺมํ กโรนฺโต อุปนิสฺสยสมฺปตฺติยา อภาเวน วิเสสํ นิพฺพตฺเตตุํ นาสกฺขิ. วิวฏฺฏูปนิสฺสยํ ปน พหุํ กุสลํ อุปจินิตฺวา เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต ตโต ๑- เอกตฺตึสกปฺเป เวสฺสภุํ ภควนฺตํ ปสฺสิตฺวา ปสนฺนจิตฺโต มาตุลุงฺคผลํ อทาสิ. โส เตน ปุญฺญกมฺเมน เทวมนุสฺเสสุ ๒- นิพฺพตฺติตฺวา อปราปรํ ปุญฺญานิ กตฺวา สุคติโต สุคตึ อุปคจฺฉนฺโต อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท สาวตฺถิยํ พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺโต ภควโต อภิสมฺโพธิยา ปุเรตรเมว อุรุเวลกสฺสปสฺส สนฺติเก ตาปสปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา อคฺคึ ปริจรนฺโต อุรุเวลกสฺสปสฺส ทมเน อาทิตฺตปริยายเทสนาย ๓- ชฏิลสหสฺเสน ๔- สทฺธึ อรหตฺตํ ปาปุณิ. เตน วุตฺตํ อปทาเน ๕- :-

"กณิการํว โชตนฺตํ ปุณฺณมาเยว จนฺทิมํ

ชลนฺตํ ๖- ทีปรุกฺขํว อทฺทสํ โลกนายกํ.

มาตุลุงฺคผลํ คยฺห อทาสึ สตฺถุโน อหํ

ทกฺขิเณยฺยสฺส วีรสฺส ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ.

เอกตึเส อิโต กปฺเป ยํ ผลมททึ อหํ ๗-

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ฯเปฯ กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺ"ติ.

เอวํ อธิคตารหตฺโต อายสฺมโต ธมฺมภณฺฑาคาริกสฺส อุปชฺฌาโย อยํ เถโร เอกทิวสํ ผลสมาปตฺติโต อุฏฺฐาย ตํ สนฺตํ ปณีตํ นิรามิสสุขํ อตฺตโน ปุพฺพโยคญฺจ ปจฺจเวกฺขิตฺวา ปีติเวควเสน:-

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อิโต (อิทํ ปทํ ยุตฺตตรํ) ๒ ฉ.ม. เทเวสุ ๓ วินย.มหา. ๔/๕๔/๔๔

@ อุรุเวลปาฏิหาริยกถา, สํ.สฬา. ๑๘/๓๑/๒๓ อาทิตฺตสุตฺต (สฺยา)

@๔ ฉ.ม. ปุราณชฏิลสหสฺเสน ๕ ขุ.อป. ๓๓/๙๖/๑๔๗ มาตุลุงฺคผลทายกตฺเถราปทาน

@๖ ม. ชลิตํ ๗ ปาลิ.,ฉ.ม. ยํ ผลํ อททึ ตทา

๑- "ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญ นงฺคลาวตฺตนี สิขี

คจฺฉติ อปฺปกสิเรน เอวํ รตฺตินฺทิวา มม

คจฺฉนฺติ อปฺปกสิเรน สุเข ลทฺเธ นิรามิเส"ติ คาถํ อภาสิ. ๑-

ตตฺถ ยถาปีติ โอปมฺมปฏิปาทนตฺเถ นิปาโต. ภทฺโทติ สุนฺทโร ถามพลสมตฺถชวปรกฺกมาทิสมฺปนฺโน. อาชญฺโญติ อาชานีโย ชาติมา การณา- การณานํ อาชานนโก. ๒- โส ติวิโธ อุสภาชญฺโญ อสฺสาชญฺโญ หตฺถิอาชญฺโญติ. เตสุ อุสภาชญฺโญ อิธาธิปฺเปโต. โส จ โข เฉกกสนกิจฺเจ นิยุตฺโต, เตนาห "นงฺคลาวตฺตนี"ติ. นงฺคลสฺส สปาลสฺส ๓- อาวตฺตนโก, ๔- นงฺคลํ อิโต จิโต จ อาวตฺเตตฺวา เขตฺเต กสโกติ ๕- อตฺโถ. นงฺคลํ วา อาวตฺติสฺสติ ๖- เอตฺถาติ นงฺคลา- วตฺตํ, เขตฺเต นงฺคลปโถ, ตสฺมึ นงฺคลาวตฺตนิ. คาถาสุขตฺถํ เหตฺถ "วตฺตนี"ติ ทีฆํ กตฺวา วุตฺตํ. สิขีติ มตฺถเก อวตฺถานโต สิขาสทิสตาย สิขา, สิงฺคํ. ตทสฺส อตฺถีติ สิขี. อปเร ปน "กูฏํ อิธ ๗- `สิขา'ติ อธิปฺเปตนฺ"ติ วทนฺติ, อุภยถาปิ ปธานงฺค- กิตฺตนเมตํ "สิขี"ติ. อปฺปกสิเรนาติ อปฺปกิลมเถน. รตฺตินฺทิวาติ รตฺติโย จ ทิวา จ, เอวมิมํ ๘- อปฺปกสิเรน คจฺฉนฺตีติ โยชนา. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- ยถา ภทฺโท อุสภาชานีโย กสเน นิยุตฺโต ฆนติณมูลาทิเกปิ นงฺคลปเถ ตํปิ ๙- อคเณนฺโต อปฺปกสิเรน อิโต จิโต จ ปริวตฺเตนฺโต คจฺฉติ, ยาว กสนติณานํ ปริสฺสมํ ทสฺเสติ, เอวมิมํ ๘- รตฺตินฺทิวาปิ อปฺปกสิเรเนว คจฺฉนฺติ อติกฺกมนฺตีติ. ตตฺถ การณมาห "สุเข ลทฺเธ นิรามิเส"ติ. ยสฺมา กามามิสโลกามิสวฏฺฏามิเสหิ อสมฺมิสฺสํ สนฺตํ ปณีตํ ผลสมาปตฺติสุขํ ลทฺธํ, ตสฺมาติ อตฺโถ. ปจฺจตฺเต เจตํ ภุมฺมวจนํ ยถา "วนปฺปคุมฺเพ " ๑๐- "เตน วต เร วตฺตพฺเพ"ติ ๑๑- จ. อถวา ตโต ปภูติ รตฺตินฺทิวา

@เชิงอรรถ: ๑-๑ ฉ.ม. "ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญ"ติ คาถํ อภาสิ ๒ ก. อาชานนโต ๓ ฉ.ม. ผาลสฺส

@๔ ก. อาวตฺตนโต ๕ ฉ.ม. กสนโก ๖ ม. อาวตฺติยติ, ฉ.ม. อาวตฺตยติ ๗ ฉ.ม. กกุธํ

@๘ ฉ.ม. เอวํ มมํ, สี. มม ๙ ฉ.ม. ปิ-สทฺโทนทิสฺสติ ๑๐ ขุ.ขุทฺทก. ๒๕/๑๓/๘

@ รตนสุตฺต, ขุ.สุตฺต. ๒๕/๒๓๖/๓๗๙ รตนสุตฺต ๑๑ อภิ.กถา.๓๗/๑/๑ ปุคฺคลกถา อปฺปกสิเรน คจฺฉนฺตีติ วิจารณาย อาห "สุเข ลทฺเธ นิรามิเส ", นิรามิเส สุเข ลทฺเธ สติ ตสฺส ลทฺธกาลโต ปฏฺฐายาติ อตฺโถ.

เพลฏฺฐสีสตฺเถรคาถาวณฺณนา