๖. เพลัฏฐสีสเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๕๓ · บรรทัด ๕๐๗๔
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
153. 6. Belaṭṭhasīsattheragāthāvaṇṇanā
yathāpi bhaddo ājaññoti āyasmato belaṭṭhasīsattherassa gāthā. Kā uppatti?
@Footnote: 1-1 cha.Ma. "pañca chinde"ti gāthaṃ abhāsi 2 Sī. nibbattāpanakāni
@3 Sī. bandhanaṃ rajjukaṃ 4 Sī. devalokuppatti.....
@5 Sī. anāgāmimaggādhigamato ca upari 6 Sī. ca-saddo na dissati
So kira padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā samaṇadhammaṃ karonto upanissayasampattiyā abhāvena visesaṃ nibbattetuṃ nāsakkhi. Vivaṭṭūpanissayaṃ pana bahuṃ kusalaṃ upacinitvā devamanussesu saṃsaranto tato 1- ekattiṃsakappe vessabhuṃ bhagavantaṃ passitvā pasannacitto mātuluṅgaphalaṃ adāsi. So tena puññakammena devamanussesu 2- nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā sugatito sugatiṃ upagacchanto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbatto bhagavato abhisambodhiyā puretarameva uruvelakassapassa santike tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā aggiṃ paricaranto uruvelakassapassa damane ādittapariyāyadesanāya 3- jaṭilasahassena 4- saddhiṃ arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 5- :-
"kaṇikāraṃva jotantaṃ puṇṇamāyeva candimaṃ
jalantaṃ 6- dīparukkhaṃva addasaṃ lokanāyakaṃ.
Mātuluṅgaphalaṃ gayha adāsiṃ satthuno ahaṃ
dakkhiṇeyyassa vīrassa pasanno sehi pāṇibhi.
Ekatiṃse ito kappe yaṃ phalamadadiṃ ahaṃ 7-
duggatiṃ nābhijānāmi phaladānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Evaṃ adhigatārahatto āyasmato dhammabhaṇḍāgārikassa upajjhāyo ayaṃ thero ekadivasaṃ phalasamāpattito uṭṭhāya taṃ santaṃ paṇītaṃ nirāmisasukhaṃ attano pubbayogañca paccavekkhitvā pītivegavasena:-
@Footnote: 1 cha.Ma. ito (idaṃ padaṃ yuttataraṃ) 2 cha.Ma. devesu 3 vinaYu.mahā. 4/54/44
@ uruvelapāṭihāriyakathā, saṃ.saḷā. 18/31/23 ādittasutta (syā)
@4 cha.Ma. purāṇajaṭilasahassena 5 khu.apa. 33/96/147 mātuluṅgaphaladāyakattherāpadāna
@6 Ma. jalitaṃ 7 pāli.,cha.Ma. yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā
1- "yathāpi bhaddo ājañño naṅgalāvattanī sikhī
gacchati appakasirena evaṃ rattindivā mama
gacchanti appakasirena sukhe laddhe nirāmise"ti gāthaṃ abhāsi. 1-
Tattha yathāpīti opammapaṭipādanatthe nipāto. Bhaddoti sundaro thāmabalasamatthajavaparakkamādisampanno. Ājaññoti ājānīyo jātimā kāraṇā- kāraṇānaṃ ājānanako. 2- So tividho usabhājañño assājañño hatthiājaññoti. Tesu usabhājañño idhādhippeto. So ca kho chekakasanakicce niyutto, tenāha "naṅgalāvattanī"ti. Naṅgalassa sapālassa 3- āvattanako, 4- naṅgalaṃ ito cito ca āvattetvā khette kasakoti 5- attho. Naṅgalaṃ vā āvattissati 6- etthāti naṅgalā- vattaṃ, khette naṅgalapatho, tasmiṃ naṅgalāvattani. Gāthāsukhatthaṃ hettha "vattanī"ti dīghaṃ katvā vuttaṃ. Sikhīti matthake avatthānato sikhāsadisatāya sikhā, siṅgaṃ. Tadassa atthīti sikhī. Apare pana "kūṭaṃ idha 7- `sikhā'ti adhippetan"ti vadanti, ubhayathāpi padhānaṅga- kittanametaṃ "sikhī"ti. Appakasirenāti appakilamathena. Rattindivāti rattiyo ca divā ca, evamimaṃ 8- appakasirena gacchantīti yojanā. Idaṃ vuttaṃ hoti:- yathā bhaddo usabhājānīyo kasane niyutto ghanatiṇamūlādikepi naṅgalapathe taṃpi 9- agaṇento appakasirena ito cito ca parivattento gacchati, yāva kasanatiṇānaṃ parissamaṃ dasseti, evamimaṃ 8- rattindivāpi appakasireneva gacchanti atikkamantīti. Tattha kāraṇamāha "sukhe laddhe nirāmise"ti. Yasmā kāmāmisalokāmisavaṭṭāmisehi asammissaṃ santaṃ paṇītaṃ phalasamāpattisukhaṃ laddhaṃ, tasmāti attho. Paccatte cetaṃ bhummavacanaṃ yathā "vanappagumbe "10- "tena vata re vattabbe"ti 11- ca. Athavā tato pabhūti rattindivā
@Footnote: 1-1 cha.Ma. "yathāpi bhaddo ājañño"ti gāthaṃ abhāsi 2 ka. ājānanato 3 cha.Ma. phālassa
@4 ka. āvattanato 5 cha.Ma. kasanako 6 Ma. āvattiyati, cha.Ma. āvattayati 7 cha.Ma. kakudhaṃ
@8 cha.Ma. evaṃ mamaṃ, Sī. mama 9 cha.Ma. pi-saddonadissati 10 khu.khuddaka. 25/13/8
@ ratanasutta, khu.sutta. 25/236/379 ratanasutta 11 abhi.kathā.37/1/1 puggalakathā Appakasirena gacchantīti vicāraṇāya āha "sukhe laddhe nirāmise ", nirāmise sukhe laddhe sati tassa laddhakālato paṭṭhāyāti attho.
Belaṭṭhasīsattheragāthāvaṇṇanā
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด