๕. มลิตวัมภเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๔๒ · บรรทัด ๕๕๗๙
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
242. 5. Malitavambhattheragāthāvaṇṇanā
ukkaṇṭhitoti āyasmato malitavambhattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle himavantato avidūre aññatarasmiṃ jātassare sakuṇo hutvā nibbatti, padumuttaro bhagavā taṃ anuggaṇhanto tattha gantvā jātassaratīre caṅkamati. Sakuṇo bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sare kumudāni gahetvā bhagavantaṃ pūjesi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kurukacchanagare 1- aññatarassa brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti, malitavambhotissa nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto pacchābhūmahātheraṃ upasaṅkamitvā tassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto viharati. Tassa ca ayaṃ sabhāvo, yattha bhojanasappāyo dullabho, itare sulabhā, tato na pakkamati. Yattha pana bhojanasappāyo sulabho, itare dullabhā, tattha na vasati pakkamateva. Evaṃ viharanto ca hetusampannatāya mahāpurisajātikatāya ca na cirasseva vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-
"himavantassāvidūre mahājātassaro ahu
padumuppalasañchanno puṇḍarīkasamohito. 3-
Kukkuṭo 4- nāma nāmena tatthāsiṃ sakuṇo tadā
sīlavā vattasampanno 5- puññāpuññesu kovido.
Padumuttaro lokavidū āhutīnaṃ paṭiggaho
jātassarassāvidūre sañcarittha mahāmuni.
Jalajaṃ kumudaṃ chetvā upanesiṃ mahesino
@Footnote: 1 Sī. bhārukacchanagare 2 khu.apa. 32/51/246 kumudadāyakattherāpadāna
@3 cha.Ma. puṇḍarīkasamotthaṭo 4 Sī. kakudho, cha.Ma. kukuttho 5 cha.Ma. buddhisampanno
Mama saṅkappamaññāya paṭiggahi mahāmuni.
Tañca dānaṃ daditvāna sukkamūlena codito
kappānaṃ satasahassaṃ duggatiṃ nupapajjahaṃ.
Soḷaseto kappasate āsuṃ varuṇanāmakā
atha te janā tattha 1- cakkavattī mahabbalā.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānento 2- :-
"ukkaṇṭhitopi na vase ramamānopi pakkame
na tvevānatthasaṃhitaṃ vase vāsaṃ vicakkhaṇo"ti gāthaṃ abhāsi.
Tattha ukkaṇṭhitopi na vaseti yasmiṃ āvāse vasantassa me bhojana- sappāyālābhena adhikusalesu dhammesu ukkaṇṭhā 3- anabhirati uppajjati, tattha ukkaṇṭhitopi vasāmiyeva 4- itarasappāyalābhena na pakkame na pakkamāmi. Na vaseti ettha nakārenapi pakkameti padaṃ sambandhitabbaṃ. Ramamānopi pakkameti yasmiṃ pana āvāse vasantassa me paccayavekallābhāvena natthi ukkaṇṭhā, aññadatthu abhiramāmi, evaṃ abhiramamānopi sesasappāyālābhena tato pakkame, na vaseyyaṃ. Evaṃ paṭi- pajjantovāhaṃ na cirasseva sakatthaṃ paccupādinti. Ayañcettha attapaṭipatti- paccavekkhaṇāyaṃ yojanā. Parassa ovādadāne pana vaseyya na pakkameyyāti 5- vidhāna- vasena yojetabbaṃ. Na tvevānatthasaṃhitaṃ, vase vāsaṃ vicakkhaṇoti yasmiṃ āvāse paccayā sulabhā, samaṇadhammo na pāripūriṃ gacchati, yasmiṃ ca āvāse paccayā dullabhā, samaṇadhammopi pāripūriṃ na gacchati, evarūpo āvāso idha anatthasaṃhito
@Footnote: 1 cha.Ma. aṭṭha ete janādhipā 2 Sī. udānaṃ udānento 3 Ma. ukkaṇḍi
@4 Sī. vase vasāmiyeva 5 Sī. ovādadāne ca na vaseyya pakkameyyāti Nāma avaḍḍhisahitoti katvā. Idha anatthasaṃhitaṃ vāsaṃ 1- vicakkhaṇo viññujātiko sakatthaṃ paripūretukāmo natveva vaseyya. Yattha pana pañcaṅgasamannāgato āvāso labbhati, sattapi sappāyā labbhanti, tattheva vaseyyāti attho.
Malitavambhattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด