๖. ขิตณเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๙๓ · บรรทัด ๕๙๓๑
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
293. 6. Khitakattheragāthāvaṇṇanā 2-
kassa selūpamaṃ cittanti āyasmato khitakattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto vipassissa bhagavato kāle bandhumatīnagare ārāmagopako hutvā jīvanto ekadivasaṃ bhagavantaṃ ākāsena gacchantaṃ disvā pasannamānaso nāḷikeraphalaṃ dātukāmo ahosi. Satthā taṃ anuggaṇhanto ākāseyeva ṭhatvā paṭiggaṇhi. So taṃ datvā uḷāraṃ pītisomanassaṃ paṭisaṃvedi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā khitakoti laddhanāmo viññutaṃ patto satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe viharanto ghaṭento vāyamanto 3- arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 4- :-
"nagare bandhumatiyā ārāmiko ahaṃ tadā
asdasaṃ virajaṃ buddhaṃ gacchantaṃ anilañjase.
Nālikeraphalaṃ gayha buddhaseṭṭhassadāsahaṃ
ākāse ṭhitako santo paṭiggaṇhi mahāyaso.
@Footnote: 1 Sī. dhammatā ca mamesā 2 cha.Ma. nitakatthera... evamuparipi 3 cha.Ma. ayaṃ pāṭho
@ na dissati 4 khu.apa. 33/100/150 nālikeraphaladāyakattherāpadāna (syā)
Vittisañjanano 1- mayhaṃ diṭṭhadhammasukhāvaho
phalaṃ buddhassa datvāna vippasannena cetasā.
Adhigacchiṃ tadā pītiṃ vipulañca sukhuttamaṃ 2-
uppajjateva ratanaṃ nibbattassa tahiṃ tahiṃ. 3-
Ekanavutito kappe yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi phaladānassidaṃ phalaṃ.
Dibbacakkhu visuddhaṃ me samādhikusalo ahaṃ
abhiññāpāramippatto phaladānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā there phalasukhena nibbānasukhena viharante padhānapariggāhako 4- thero taṃ araññāyatanaṃ gantvā tattha vasantānaṃ bhikkhūnaṃ pariggaṇhanatthaṃ:-
5- "kassa selūpamaṃ cittaṃ ṭhitaṃ nānupakampati
virattaṃ rajanīyesu kuppanīye na kuppati.
Yassevaṃ bhāsitaṃ cittaṃ kuto taṃ dukkhamessatī"ti paṭhamaṃ gāthamāha. 5-
Tattha kassa selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampatīti imasmiṃ araññāyatane vasantesu kassa bhikkhuno cittaṃ aggaphalādhigamena 6- ekaghanasilāmayapabbatūpamaṃ sabbesaṃ iñjanānaṃ 7- abhāvato vasībhāvappattiyā ca ṭhitaṃ sabbehipi lokadhammehi nānukampati na vedhati. Idānissa akampanākāraṃ saddhiṃ kāraṇena dassetuṃ "virattan"tiādi vuttaṃ. Tattha virattaṃ rajanīyesūti virāgasaṅkhātena ariyamaggena rajanīyesu rāguppattihetubhūtesu tebhūmikadhammesu virattaṃ, tattha sabbaso samucchinnarāganti attho. Kuppanīyeti
@Footnote: 1 pāli. pītisañjanano 2 Sī. sukhamuttamaṃ 3 Sī. nibbattissati tahiṃ tahiṃ
@4 Ma......paṭiggahako 5-5 cha.Ma. "kassa selūpaman"tiādinā paṭhamaṃ gāthamāha
@6 Sī. maggaphalādhigamena 7 Sī. sabbāsaṃ icchānaṃ Paṭighaṭṭhānīye, sabbasmimpi āghātavatthusmiṃ. Na kuppatīti na dussati na vikāraṃ āpajjati. Yassevaṃ bhāvitaṃ cittanti yassa ariyapuggalassa cittaṃ mano evaṃ vutta- nayena tādibhāvena 1- bhāvitaṃ. Kuto taṃ dukkhamessatīti taṃ puggalaṃ 2- kuto sattato saṅkhārato vā dukkhaṃ upagamissati, na tādisassa dukkhaṃ atthīti attho.
Evaṃ aniyamavasena pucchitamatthaṃ khitakatthero attūpanāyikaṃ katvā vissajjento "mama selūpamaṃ cittan"tiādinā dutiyagāthāya aññaṃ byākāsi. Taṃ vuttatthameva.
Khitakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด