๔. สุวรรณวิมาน

๗๘. ๔. สุวณฺณวิมานวณฺณนา

โสวณฺณมเย ปพฺพตสฺมินฺติ สุวณฺณวิมานํ. ตสฺส กา อุปฺปตฺติ? ภควา อนฺธกวินฺเท วิหรติ. เตน สมเยน อญฺญตโร อุปาสโก สทฺโธ ปสนฺโน วิภวสมฺปนฺโน ตสฺส คามสฺส อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ มุณฺฑกปพฺพเต ๑- สพฺพาการสมฺปนฺนํ ภควโต วสนานุจฺฉวิกํ คนฺธกุฏึ กาเรตฺวา ตตฺถ ภควนฺตํ วสาเปนฺโต สกฺกจฺจํ อุปฏฺฐหิ, สยญฺจ นิจฺจสีเล ปติฏฺฐิโต สุวิสุทฺธสีลสํวโร หุตฺวา กาลํ กตฺวา ตาวตึสภวเน นิพฺพตฺติ. ตสฺส กมฺมานุภาวสํสูจกํ นานารตนรํสิชาลสมุชฺชลํ วิจิตฺต- เวทิกาปริกฺขิตตํ วิวิธวิปุลาลงฺกาโรปโสภิตํ ๒- สุวิภตฺตภิตฺติตฺถมฺภโสปานํ อารามรมณียกํ กญฺจนปพฺพตมุทฺธนิ วิมานํ อุปฺปชฺชิ. ตํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เทวจาริกํ จรนฺโต ทิสฺวา อิมาหิ คาถาหิ ปฏิปุจฺฉิ:-

"โสวณฺณมเย ปพฺพตสฺมึ วิมานํ สพฺพโตปภํ

เหมชาลปฏิจฺฉนฺนํ ๓- กิงฺกิณิชาลกปฺปิตํ.

อฏฺฐํสา สุกตา ถมฺภา สพฺเพ เวฬูริยามยา

เอกเมกาย อํสิยา รตนา สตฺต นิมฺมิตา.

เวฬุริยสุวณฺณสฺส ผลิกา รูปิยสฺส จ

มสารคลฺลมุตฺตาหิ โลหิตงฺคมณีหิ จ.

@เชิงอรรถ: ๑ สี.,อิ. มุณฺฑิกปพฺพเต ๒ ก. วิวิธจุฬาลงฺกาโรป... ๓ สี. เหมชาลกปจฺฉนฺนํ

จิตฺรา มโนรมา ภูมิ น ตตฺถุทฺธํสตี รโช

โคปานสีคณา ปีตา กูฏํ ธาเรนฺติ นิมฺมิตา.

โสปานานิ จ จตฺตาริ นิมฺมิตา จตุโร ทิสา

นานารตนคพฺเภหิ อาทิจฺโจว วิโรจติ.

เวทิยา จตสฺโส ตตฺถ วิภตฺตา ภาคโส มิตา

ททฺทลฺลมานา อาภนฺติ สมนฺตา จตุโร ทิสา.

ตสฺมึ วิมาเน ปวเร เทวปุตฺโต มหปฺปโภ

อติโรจสิ วณฺเณน อุทยนฺโตว ภาณุมา.

ทานสฺส เต อิทํ ผลํ อโถ สีลสฺส วา ปน

อโถ อญฺชลิกมฺมสฺส ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต"ติ. โสปิ ตสฺส ๑- อิมาหิ คาถาหิ พฺยากาสิ:-

โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน โมคฺคลฺลาเนน ปุจฺฉิโต

ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิยากาสิ ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

"อหํ อนฺธกวินฺทสฺมึ พุทฺธสฺสาทิจฺจพนฺธุโน

วิหารํ สตฺถุ กาเรสึ ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ.

ตตฺถ คนฺธญฺจ มาลญฺจ ปจฺจยญฺจ ๒- วิเลปนํ

วิหารํ สตฺถุโน อทาสึ วิปฺปสนฺเนน เจตสา.

เตน มยฺหํ อิทํ ลทฺธํ วสํ วตฺเตมิ นนฺทเน.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. โสปิสฺส ๒ สี. ปจฺจคฺคญฺจ, ปจฺจคฺฆญฺจ (?)

นนฺทเน จ วเน ๑- รมฺเม นานาทิชคณายุเต

รมามิ นจฺจคีเตหิ อจฺฉราหิ ปุรกฺขโต"ติ.

#[๑๑๓๔] ตตฺถ สพฺพโตปภนฺติ สพฺพภาเคหิ ปภาสนฺตํ ปภามุญฺจนกํ. กิงฺกิณิชาลกปฺปิตนฺติ กปฺปิตกิงฺกิณิกชาลํ.

#[๑๑๓๕] สพฺเพ เวฬุริยามยาติ สพฺเพ ถมฺภา เวฬุริยมณิมยา. ตตฺถ ปน เอกเมกาย อํสิยาติ อฏฺฐํเสสุ ถมฺเภสุ เอกเมกสฺมึ ๒- อํสภาเค. รตนา สตฺต นิมฺมิตาติ สตฺตรตนกมฺมนิมฺมิตา, เอเกโก อํโส สตฺตรตนมโยติ อตฺโถ.

#[๑๑๓๖] "เวฬูริยสุวณฺณสฺสา"ติอาทินา นานารตนานิ ทสฺเสติ. ตตฺถ เวฬูริยสุวณฺณสฺสาติ เวฬุริเยน จ สุวณฺเณน จ นิมฺมิตา, จิตฺราติ ๓- วา โยชนา. กรณตฺเถ หิ อิทํ สามิวจนํ. ผลิกา รูปิยสฺส จาติ เอตฺถาปิ เอเสว นโย. มสารคลฺลมุตฺตาหีติ กพรมณีหิ. โลหิตงฺคมณีหิ จาติ รตฺตมณีหิ.

#[๑๑๓๗] น ตตฺถุทฺธํสตี รโชติ มณิมยภูมิกตฺตา น ตสฺมึ วิมาเน รโช อุคฺคจฺฉติ. โคปานสีคณาติ โคปานสีสมูหา. ปิตาติ ปีตวณฺณา, สุวณฺณมยา เจว ผุสฺสราคาทิมณิมยา จาติ อตฺโถ. กูฏํ ธาเรนฺตีติ สตฺตรตนมยํ กณฺณิกํ ธาเรนฺติ.

#[๑๑๓๘-๙] นานารตนคพฺเภหีติ นานารตนมเยหิ โอวรเกหิ. เวทิยาติ เวทิกา. จตสฺโสติ จตูสุ ทิสาสุ จตสฺโส. เตนาห "สมนฺตา จตุโร ทิสา"ติ.

#[๑๑๔๐] มหปฺปโภติ มหาชุติโก. อุทยนฺโตติ อุคฺคจฺฉนฺโต. ภาณุมาติ อาทิจฺโจ.

@เชิงอรรถ: ๑ สี. นนฺทเน ปวเน, ก. นนฺทเน ปวเร ๒ สี. เอกสฺมึ ๓ ก. วิจิตฺตาติ

#[๑๑๔๓] เสหิ ปาณิภีติ กายสารํ ปุญฺญํ ปสวนฺโต อตฺตโน ปาณีหิ ตํ ตํ กิจฺจํ กโรนฺโต วิหารํ สตฺถุ กาเรสินฺติ โยชนา. อถ วา เสหิ ปาณิภีติ ตตฺถ อนฺธกวินฺทสฺมึ คนฺธญฺจ มาลญฺจ ปจฺจยญฺจ วิเลปนญฺจ ปูชา- วเสน, ยถา กถํ? กตวิหารญฺจ ๑- วิปฺปสนฺเนน เจตสา สตฺถุโน อทาสึ ปูเชสึ นิยฺยาเทสิญฺจาติ เอวเมตฺถ โยชนา เวทิตพฺพา.

#[๑๑๔๔] เตนาติ เตน ยถาวุตฺเตน ปุญฺญกมฺเมน การณภูเตน. มยฺหนฺติ มยา. อิทนฺติ อิทํ ปุญฺญผลํ, อิทํ วา ทิพฺพํ อาธิปเตยฺยํ. เตนาห "วสํ วตฺเตมี"ติ.

#[๑๑๔๕] นนฺทเนติ นนฺทิยา ทิพฺพสมิทฺธิยา อุปฺปชฺชนฏฺฐาเน อิมสฺมึ เทว- โลเก, ตตฺถาปิ วิเสสโต นนฺทเน วเน รมฺเม, เอวํ รมณีเย อิมสฺมึ นนฺทเน วเน รมามีติ โยชนา. เสสํ วุตฺตนยเมว.

เอวํ เทวตาย อตฺตโน ปุญฺญกมฺเม อาวิกเต เถโร สปริวารสฺส ตสฺส เทว- ปุตฺตสฺส ธมฺมํ เทเสตฺวา ภควโต ตมตฺถํ นิเวเทสิ. ภควา ตํ อฏฺฐุปฺปตฺตึ กตฺวา สมฺปตฺตปริสาย ธมฺมํ เทเสสิ, สา เทสนา มหาชนสฺส สาตฺถิกา อโหสีติ.

สุวณฺณวิมานวณฺณนา นิฏฺฐิตา.