๓. ฆตาสนชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๑๓๓ · บรรทัด ๘๘๑เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
๓. ฆตาสนชาตกํ
เขมํ ยหินฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
โส หิ ภิกฺขุ สตฺถุ สนฺติกา กมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวา เอกํ ปจฺจนฺตคามํ คนฺตฺวา เอกํ คามกํ นิสฺสาย อรญฺญเสนาสเน วสฺสํ อุปคจฺฉิ ฯ ตสฺส ปฐมมาเสเยว ปิณฺฑาย ปวิฏฺฐสฺส ปณฺณสาลา ฌายิตฺถ ฯ โส วสนฏฺฐานาภาเวน กิลมนฺโต อุปฏฺฐากานํ อาจิกฺขิ ฯ เต โหตุ ภนฺเต ปณฺณสาลํ กริสฺสาม กสาม ตาว วปาม ตาวาติ อาทีนิ วทนฺตา เตมาสํ วีตินาเมสุํ ฯ โส เสนาสนสปฺปายาภาเวน กมฺมฏฺฐานํ มตฺถกํ ปาเปตุํ นาสกฺขิ ฯ โส นิมิตฺตมตฺตมฺปิ อนุปฺปาเทตฺวา วุฏฺฐวสฺโส เชตวนํ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ สตฺถา เตน สทฺธึ ปฏิสณฺฐารํ กตฺวา กินฺนุ โข เต ภิกฺขุ กมฺมฏฺฐานํ สปฺปายํ ชาตนฺติ ปุจฺฉิ ฯ โส อาทิโต ปฏฺฐาย อสปฺปายภาวํ กเถสิ ฯ สตฺถา ปุพฺเพ โข ภิกฺขุ ติรจฺฉานาปิ อตฺตโน สปฺปายาสปฺปายํ ญตฺวา สปฺปายกาเล วสิตฺวา อสปฺปายกาเล วสนฏฺฐานํ ปหาย อญฺญตฺถ อคมํสุ กสฺมา อตฺตโน สปฺปายาสปฺปายํ น อญฺญาสีติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สกุณโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา วิญฺญุตํ ปตฺวา โสภคฺคปฺปตฺโต สกุณราชา หุตฺวา เอกสฺมึ อรญฺญายตเน ชาตสฺสรตีเร สาขาวิฏปสมฺปนฺนํ พหลปตฺตปลาสํ มหารุกฺขํ อุปนิสฺสาย สปริวาโร วาสํ กปฺเปสิ ฯ พหู สกุณา ตสฺส รุกฺขสฺส อุทกมตฺถเก ปฏฺฐฏสาขาสุ วสนฺตา สรีรวลญฺชํ อุทเก ปาเตนฺติ ฯ ตสฺมิญฺจ ชาตสฺสเร จณฺโฑ นาคราชา วสติ ฯ ตสฺส เอตทโหสิ อิเม สกุณา มยฺหํ นิวาสชาตสฺสเร สรีรวลญฺชํ ปาเตนฺติ ยนฺนูนาหํ อุทกโต อคฺคึ อุฏฺฐาเปตฺวา รุกฺขํ ฌาเปตฺวา เอเต ปลาเปยฺยนฺติ ฯ โส กุทฺธมานโส รตฺติภาเค สพฺพสกุณานํ สนฺนิปติตฺวา รุกฺขสาขาสุ นิปนฺนกาเล ปฐมํ ตาว อุทฺธนาโรปิตํ วิย อุทกํ ปกฺกุฏฺฐาเปตฺวา ทุติยวาเร ธูมํ อุปฏฺฐาเปตฺวา ตติยวาเร ตาลกฺขนฺธปฺปมาณํ ชาลํ อุฏฺฐาเปสิ ฯ โพธิสตฺโต อุทกโต ชาลํ อุฏฺฐหมานํ ทิสฺวา โภ สกุณา อคฺคินา อาทิตฺตํ นาม อุทเกน นิพฺพาเปนฺติ อิทานิ ปน อุทกเมว อาทิตฺตํ น สกฺกา อมฺเหหิ อิธ วสิตุํ อญฺญตฺถ คมิสฺสามาติ วตฺวา อิมํ คาถมาห
เขมํ ยหึ ตตฺถ อรี อุทีริโต
ทกสฺส มชฺเฌ ชลเต ฆตาสโน
น อชฺช วาโส มหิยา มหีรุเห
ทิสา ภชวฺโห สรณชฺช โน ภยนฺติ ฯ
ตตฺถ เขมํ ยหึ ตตฺถ อรี อุทีริโตติ ยสฺมึ อุทกปิฏฺเฐ เขมภาโว นิพฺภยภาโว ตสฺมึ สตฺตุ ปจฺจตฺถิโก สมฺปตฺโต ฯ ทกสฺสาติ อุทกสฺส ฯ ฆตาสโนติ อคฺคิ โส หิ ฆตํ อสนาติ ตสฺมา ฆตาสโนติ วุจฺจติ ฯ น อชฺช วาโสติ อชฺช โน วาโส นตฺถิ ฯ มหิยา มหีรุเหติ มหิรุโหติ วุจฺจติ รุกฺโข ฯ ตสฺมึ ฯ อิมิสฺสา มหิยา ชาเต รุกฺเขติ อตฺโถ ฯ ทิสา ภชวฺโหติ ทิสา ภชถ คจฺฉถ ฯ สรณชฺช โน ภยนฺติ อชฺช อมฺหากํ สรณโตว ภยํ ชาตํ ปฏิสรณฏฺฐานโต ภยํ อุปฺปนฺนนฺติ อตฺโถ ฯ
เอวํ วตฺวา โพธิสตฺโต อตฺตโน วจนกเร สกุเณ อาทาย อุปฺปติตฺวา อญฺญตฺถ คโต ฯ โพธิสตฺตสฺส วจนํ อคเหตฺวา ฐิตสกุณา ชีวิตกฺขยํ ปตฺตา ฯ
สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน โส ภิกฺขุ อรหตฺเต ปติฏฺฐาสิ ฯ ตทา โพธิสตฺตสฺส วจนกรา สกุณา พุทฺธปริสา อเหสุํ สกุณราชา ปน อหเมวาติ ฯ
ฆตาสนชาตกํ ตติยํ ฯ
-------
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๖ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด