๕. อนภิรติชาดก

๕ อนภิรติชาตกํ

ยโถทเก อาวิเล อปฺปสนฺเนติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อญฺญตรํ พฺราหฺมณกุมารํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

สาวตฺถิยํ กิเรโก พฺราหฺมณกุมาโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู พหู ขตฺติยกุมาเร จ พฺราหฺมณกุมาเร จ มนฺเต วาเจสิ ฯ โส อปรภาเค ฆราวาสํ สณฺฐเปตฺวา วตฺถาลงฺการทาสทาสีเขตฺต- วตฺถุโคมหิสปุตฺตทาราทีนํ อตฺถาย จินฺตยมาโน ราคโทสโมหวสิโก หุตฺวา อาวิลจิตฺโต อโหสิ, มนฺเต ปฏิปาฏิยา ปริวตฺเตตุํ นาสกฺขิ ฯ อิโต จิโต จ มนฺตา น ปฏิภึสุ ฯ โส เอกทิวสํ พหุคนฺธมาลาทีนิ คเหตฺวา เชตวนํ คนฺตฺวา สตฺถารํ ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ สตฺถา เตน สทฺธึ ปฏิสนฺถารํ กตฺวา กึ มาณว มนฺเต วาเจสิ, ปคุณา เต มนฺตาติ ปุจฺฉิ ฯ ปุพฺเพ เม ภนฺเต มนฺตา ปคุณา, ฆราวาสสฺส ปน คหิตกาลโต ปฏฺฐาย จิตฺตํ เม อาวิลชาตํ, เตน เม มนฺตา น ปคุณาติ ฯ อถ นํ สตฺถา น โข มาณว อิทาเนว, ปุพฺเพปิ เต จิตฺตสฺส อนาวิลกาเล ตว มนฺตา ปคุณา อเหสุํ, ราคาทีหิ ปน อาวิลกาเล ตว มนฺตา น ปฏิภึสูติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต พฺราหฺมณมหาสาลกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ตกฺกสิลายํ คนฺตฺวา มนฺเต อุคฺคณฺหิตฺวา ทิสาปาโมกฺโข อาจริโย หุตฺวา พาราณสิยํ พหู ขตฺติยพฺราหฺมณกุมาเร มนฺเต วาเจสิ ฯ ตสฺส สนฺติเก เอโก พฺราหฺมณมาณโว ตโย เวเท ปคุเณ อกาสิ, เอกปเทปิ นิกฺกงฺโข อาจริโย หุตฺวา มนฺเต วาเจสิ ฯ โส อปเรน สมเยน ฆราวาสํ คเหตฺวา ฆราวาสจินฺตาย อาวิลจิตฺโต มนฺเต ปริวตฺเตตุํ นาสกฺขิ ฯ อถ นํ อาจริโย อตฺตโน สนฺติกํ อาคตํ กึ มาณว ปคุณา เต มนฺตาติ ปุจฺฉิตฺวา ฆราวาสสฺส คหิตกาลโต ปฏฺฐาย เม จิตฺตํ อาวิลํ ชาตํ, มนฺเต ปริวตฺเตตุํ น สกฺโกมีติ วุตฺเต ตาต อาวิลจิตฺตมฺหิ ปคุณาปิ มนฺตา น ปฏิภนฺติ, อนาวิเล ปน อปฺปฏิภาณนฺนาม นตฺถีติ วตฺวา อิมา เทฺว คาถา อาห

ยโถทเก อาวิเล อปฺปสนฺเน

น ปสฺสติ สิปฺปิกสมฺพุกญฺจ

สกฺขรํ วาลุกํ มจฺฉคุมฺพํ

เอวํ อาวิลมฺหิ จิตฺเต

น โส ปสฺสติ อตฺตทตฺถํ ปรตฺถํ,

ยโถทเก อจฺเฉ วิปฺปสนฺเน

โส ปสฺสติ สิปฺปิกสมฺพุกญฺจ

สกฺขรํ วาลุกํ มจฺฉคุมฺพํ

เอวํ อนาวิลมฺหิ จิตฺเต

โส ปสฺสติ อตฺตทตฺถํ ปรตฺถนฺติ ฯ

ตตฺถ อาวิเลติ กทฺทมาลุลิเต ฯ อปฺปสนฺเนติ ตาย เอว อาวิลตาย อวิปฺปสนฺเน ฯ สิปฺปิกสมฺพุกนฺติ สิปฺปิกญฺจ สมฺพุกญฺจ ฯ มจฺฉคุมฺพนฺติ มจฺฉฆฏํ ฯ เอวํ อาวิเลติ ๑- เอวเมว ราคาทีหิ อาวิเล จิตฺเต ฯ อตฺตทตฺถํ ปรตฺถนฺติ เนว อตฺตทตฺถํ น ปรตฺถํ ปสฺสตีติ อตฺโถ ฯ โส ปสฺสตีติ เอวเมวํ อนาวิเล จิตฺเต โส ปุริโส อตฺตทตฺถญฺจ ปรตฺถญฺจ ปสฺสตีติ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน พฺราหฺมณกุมาโร โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหิ ฯ ตทา มาณโว อยเมว มาณโว อโหสิ, อาจริโย ปน อหเมวาติ ฯ

อนภิรติชาตกํ ปญฺจมํ ฯ

@เชิงอรรถ: ๑ เอวํ อาวิลมฺหีติ ยุตฺตตรํ ฯ