๕. อนภิรติชาดก

5 Anabhiratijātakaṃ

yathodake āvile appasanneti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ brāhmaṇakumāraṃ ārabbha kathesi.

Sāvatthiyaṃ kireko brāhmaṇakumāro tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū bahū khattiyakumāre ca brāhmaṇakumāre ca mante vācesi. So aparabhāge gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vatthālaṅkāradāsadāsīkhetta- vatthugomahisaputtadārādīnaṃ atthāya cintayamāno rāgadosamohavasiko hutvā āvilacitto ahosi, mante paṭipāṭiyā parivattetuṃ nāsakkhi. Ito cito ca mantā na paṭibhiṃsu. So ekadivasaṃ bahugandhamālādīni gahetvā jetavanaṃ gantvā satthāraṃ pūjetvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Satthā tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā kiṃ māṇava mante Vācesi, paguṇā te mantāti pucchi. Pubbe me bhante mantā paguṇā, gharāvāsassa pana gahitakālato paṭṭhāya cittaṃ me āvilajātaṃ, tena me mantā na paguṇāti. Atha naṃ satthā na kho māṇava idāneva, pubbepi te cittassa anāvilakāle tava mantā paguṇā ahesuṃ, rāgādīhi pana āvilakāle tava mantā na paṭibhiṃsūti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇamahāsālakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ gantvā mante uggaṇhitvā disāpāmokkho ācariyo hutvā bārāṇasiyaṃ bahū khattiyabrāhmaṇakumāre mante vācesi. Tassa santike eko brāhmaṇamāṇavo tayo vede paguṇe akāsi, ekapadepi nikkaṅkho ācariyo hutvā mante vācesi. So aparena samayena gharāvāsaṃ gahetvā gharāvāsacintāya āvilacitto mante parivattetuṃ nāsakkhi. Atha naṃ ācariyo attano santikaṃ āgataṃ kiṃ māṇava paguṇā te mantāti pucchitvā gharāvāsassa gahitakālato paṭṭhāya me cittaṃ āvilaṃ jātaṃ, mante parivattetuṃ na sakkomīti vutte tāta āvilacittamhi paguṇāpi mantā na paṭibhanti, anāvile pana appaṭibhāṇannāma natthīti vatvā imā dve gāthā āha

yathodake āvile appasanne

na passati sippikasambukañca

Sakkharaṃ vālukaṃ macchagumbaṃ

evaṃ āvilamhi citte

na so passati attadatthaṃ paratthaṃ,

yathodake acche vippasanne

so passati sippikasambukañca

sakkharaṃ vālukaṃ macchagumbaṃ

evaṃ anāvilamhi citte

so passati attadatthaṃ paratthanti.

Tattha āvileti kaddamālulite. Appasanneti tāya eva āvilatāya avippasanne. Sippikasambukanti sippikañca sambukañca. Macchagumbanti macchaghaṭaṃ. Evaṃ āvileti 1- evameva rāgādīhi āvile citte. Attadatthaṃ paratthanti neva attadatthaṃ na paratthaṃ passatīti attho. So passatīti evamevaṃ anāvile citte so puriso attadatthañca paratthañca passatīti.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne brāhmaṇakumāro sotāpattiphale patiṭṭhahi. Tadā māṇavo ayameva māṇavo ahosi, ācariyo pana ahamevāti.

Anabhiratijātakaṃ pañcamaṃ.

@Footnote: 1 evaṃ āvilamhīti yuttataraṃ.