๒. สุนขชาดก

๒ สุนขชาตกํ

พาโล วตายํ สุนโขติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อมฺพณโกฏฺฐเกสุ อาสนสาลาย ภตฺตภุญฺชนสุนขํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตํ กิร ชาตกาลโต ปฏฺฐาย ปานียหารกา คเหตฺวา ตตฺถ โปเสสุํ ฯ โส อปรภาเค ตตฺถ ภตฺตํ ภุญฺชนฺโต ถูลสรีโร อโหสิ ฯ อเถกทิวสํ เอโก คามวาสี ปุริโส ตํ ฐานํ ปตฺโต สุนขํ ทิสฺวา ปานียหารกานํ อุตฺตริสาฏกญฺจ กหาปณญฺจ ทตฺวา คทฺทเลน ๑- พนฺธิตฺวา ตํ อาทาย ปกฺกามิ ฯ โส คเหตฺวา นียมาโน น วสฺสิ, ทินฺนํ ทินฺนํ ขาทนฺโต ปจฺฉโต ปจฺฉโต อคมาสิ ฯ อถ โส ปุริโส อยํ

@เชิงอรรถ: ๑ คทฺทูเลนาติปิ ฯ อิทานิ มํ ปิยายตีติ คทฺทลํ ๑- โมเจติ ฯ โส วิสฺสฏฺฐมตฺโตว เอกเวเคน อาสนสาลเมว คโต ฯ ภิกฺขู ตํ ทิสฺวา เตน กตการณํ ชานิตฺวา สายณฺหสมเย ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส อาสนสาลายํ สุนโข พนฺธนโมกฺขกุสโล วิสฺสฏฺฐมตฺโตว ปุน อาคโตติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว โส สุนโข อิทาเนว พนฺธนโมกฺขกุสโล, ปุพฺเพปิ พนฺธนโมกฺขกุสโล เยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต กาสิกรฏฺเฐ เอกสฺมึ มหาโภคกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ฆราวาสํ อคฺคเหสิ ฯ ตทา พาราณสิยํ เอกสฺส มนุสฺสสฺส สุนโข อโหสิ ฯ โส ปิณฺฑภตฺตํ ลภนฺโต ถูลสรีโร ชาโต ฯ อเถโก คามวาสี พาราณสึ อาคโต ตํ สุนขํ ทิสฺวา ตสฺส มนุสฺสสฺส อุตฺตริสาฏกญฺจ กหาปณญฺจ ทตฺวา สุนขํ คเหตฺวา จมฺมโยตฺเตน พนฺธิตฺวา โยตฺตโกฏิยํ คเหตฺวา คจฺฉนฺโต อฏวิมุเข เอกํ นฬสาลํ ปวิสิตฺวา สุนขํ พนฺธิตฺวา ผลเก นิปชฺชิตฺวา นิทฺทํ โอกฺกมิ ฯ ตสฺมึ กาเล โพธิสตฺโต เกนจิเทว กรณีเยน อฏวึ ปฏิปนฺโน ตํ สุนขํ โยตฺเตน พนฺธิตฺวา ฐปิตํ ทิสฺวา ปฐมํ คาถมาห

พาโล วตายํ สุนโข โย วรตฺตํ น ขาทติ,

พนฺธนา จ ปโมเจยฺย อสิโตว ฆรํ วเชติ ฯ

@เชิงอรรถ: ๑ คทฺทูลนฺติปิ ฯ

ตตฺถ ปโมเจยฺยาติ ปมุญฺเจยฺย ฯ อยเมว วา ปาโฐ ฯ อสิโต ว ฆรํ วเชติ อสิโต ฉาโต ๑- สุหิโต หุตฺวา อตฺตโน วสนฏฺฐานํ คจฺเฉยฺย ฯ

ตํ สุตฺวา สุนโข ทุติยํ คาถมาห

อฏฺฐิตํ เม มนสฺมึ เม อโถ เม หทเย กตํ,

กาลญฺจ ปฏิกงฺขามิ ยาว ปสุปตุชฺชโนติ ฯ

ตตฺถ อฏฺฐิตํ เม มนสฺมึ เมติ ยํ ตุมฺเห กเถถ, ตํ มยา มนสฺมึ อธิฏฺฐิตเมว มนสฺมึ เยว เม เอตํ อธิฏฺฐิตนฺติ ฯ อโถ เม หทเย กตนฺติ อถ ปน เม ตุมฺหากมฺปิ วจนํ หทเย กตเมว ฯ กาลญฺจ ปฏิกงฺขามีติ กาลญฺจ ปฏิมาเนมิ ฯ ยาว ปสุปตุชฺชโนติ ยาวายํ มหาชโน ปสุปตุ นิทฺทํ โอกฺกมตุ, ตาวาหํ กาลํ ปฏิมาเนมิ ฯ อิตรถา หิ อยํ สุนโข ปลายตีติ อตฺตโน มโนรโถ ๒- อุปฺปชฺเชยฺย, ตสฺมา รตฺติภาเค สพฺเพสํ สุตฺตกาเล จมฺมโยตฺตํ ขาทิตฺวา ปลายิสฺสามีติ ฯ

โส เอวํ วตฺวา มหาชเน นิทฺทํ โอกฺกมนฺเต โยตฺตํ ขาทิตฺวา สุหิโตว ปลายิตฺวา อตฺตโน สามิกานํ ฆรเมว คโต ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ ตทา สุนโข เอตรหิ สุนโขว, ปณฺฑิตปุริโส ปน อหเมวาติ ฯ

สุนขชาตกํ ทุติยํ ฯ

@เชิงอรรถ: ๑ ธาโตติปิ ฯ ๒ รโวติปิ ฯ