๕. สุกชาดก

sukajātakaṃ

yāva so mattamaññāsīti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ atibahuṃ bhuñjitvā ajīrakena kālakataṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.

Tasmiṃ kira evaṃ kālakate dhammasabhāyaṃ bhikkhū tassa aguṇakathaṃ samuṭṭhāpesuṃ āvuso asuko bhikkhu attano kucchippamāṇaṃ ajānitvā atibhojanaṃ bhuñjitvā jīrāpetuṃ asakkonto kālakatoti. Satthā āgantvā kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya nāmāti vutte na bhikkhave idāneva pubbepesa atibhojanapaccayena matoti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantappadese sukayoniyaṃ nibbattitvā anekānaṃ sukasahassānaṃ samuddānugate himavantappadese vasanto rājā ahosi. Tasseko putto ahosi. Tasmiṃ vayappatte bodhisatto dubbalacakkhu ahosi. Sukānaṃ kira sīghavego ahosi. Tena tesaṃ mahallakakāle paṭhamaṃ cakkhumeva dubbalaṃ ahosi. So mātāpitaro kulāvakeyeva katvā gocaraṃ āharitvā posesi. So ekadivasaṃ gocarabhūmiṃ gantvā Pabbatamatthake ṭhito samuddaṃ olokento ekaṃ dīpakaṃ passi. Tasmiṃ pana suvaṇṇavaṇṇaṃ madhuraphalaṃ ambavanaṃ atthi. So punadivase gocaravelāya uppatitvā tasmiṃ ambavane otaritvā ambarasaṃ pivitvā ambapakkaṃ ādāya gantvā mātāpitūnaṃ adāsi. Bodhisatto taṃ khāditvā rasaṃ sañjānitvā tāta nanu imaṃ asukadīpake ambapakkanti vatvā āma tātāti vutte tāta etaṃ dīpakaṃ gacchantā sukā dīghamāyuṃ pālentā nāma natthi mā kho tvaṃ pana taṃ dīpakaṃ agamāsīti āha. So tassa vacanaṃ aggahetvā agamāsiyeva. Athekadivasaṃ bahuṃ ambarasaṃ pivitvā mātāpitūnaṃ ambapakkaṃ ādāya samuddamatthakena āgacchanto atidhāvatāya kilantakāyo niddābhibhūto. So niddāyantopi āgacchateva. Tuṇḍena panassa gahitaṃ ambapakkaṃ pati. So anukkamena āgamanavīthiṃ jahitvā udakeyeva pati. So udakapiṭṭhenevāgacchanto udake osīdati. Atha naṃ eko maccho gahetvā khādi. Bodhisatto tasmiṃ āgamanavelāya anāgacchanteyeva samudde patitvā mato maññeti aññāsi. Athassa mātāpitaropi āhāraṃ alabhamānā sussitvā mariṃsu.

Satthā atītaṃ āharitvā abhisambuddho hutvā imā gāthā abhāsi

yāva so mattamaññāsi bhojanasmiṃ vihaṅgamo

tāva addhānamāpādi mātarañca aposayi

Yato ca kho so bahutaraṃ bhojanaṃ ajjhavāhari

tato tattheva saṃsīdi amattaññū ca so ahu

tasmā mattaññutā sādhu bhojanasmiṃ agiddhitā

amattaññū hi sīdanti mattaññūva na sīdareti.

Tattha yāva soti yāva so vihaṅgamo bhojanamattamaññāsi. Tāva addhānamāpādīti tattakaṃ kālaṃ jīvitaddhānaṃ āpādi āyuṃ vindi. Mātarañcāti desanāsīsamattametaṃ. Mātāpitaro ca aposayīti attho. Yato ca khoti yasmiṃ ca kho kāle. Bhojanaṃ ajjhavāharīti ambarasaṃ ajjhohari. Tatoti tasmiṃ kāle. Tattheva saṃsīdīti tasmiṃ samuddeyeva osīdi nimmujji macchabhojanattaṃ āpajji. Tasmā mattaññutā sādhūti yasmā bhojane amattaññū suko samudde osīditvā mato tasmā bhojanasmiṃ agiddhitāsaṅkhātā mattaññutā sādhu pamāṇajānanaṃ sundaranti attho. Athavā. Paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti neva davāya na madāya .pe. Phāsuvihāro cāti

allaṃ sukkhaṃ ca bhuñjanto na bāḷhaṃ suhito siyā

onodaro mitāhāro sato bhikkhu paribbaje

cattāro pañca ālope abhutvā udakaṃ pive

alaṃ phāsuvihārāya pahitattassa bhikkhuno

manujassa sadā satimato

mattaṃ jānato laddhabhojanassa

Tanukassa bhavanti vedanā

saṇikaṃ jīrati āyu pālayanti evaṃ vaṇṇitā mattaññutāpi sādhu.

Kantāre puttamaṃsaṃva akkhassabbhañjanaṃ yathā

evaṃ āhāri āhāraṃ yāpanatthāya amucchitoti evaṃ vaṇṇitā agiddhitāpi sādhu. Pāliyaṃ pana agiddhimāti likhitaṃ. Tato ayaṃ aṭṭhakathāpāṭho sundarataro. Amattaññū hi sīdantīti bhojane pamāṇaṃ ajānantā hi rasataṇhāvasena pāpakammaṃ katvā catūsu apāyesu sīdanti. Mattaññūva na sīdareti ye pana bhojane pamāṇaṃ jānanti te diṭṭhadhammepi samparāyepi na sīdantīti.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne bahū sotāpannāpi sakadāgāminopi anāgāminopi arahantopi ahesuṃ. Tadā bhojane amattaññū bhikkhu sukarājaputto ahosi. Sukarājā pana ahamevāti.

Sukajātakaṃ pañcamaṃ