๕. สุกชาดก

๕. สุกชาดก (๒๕๕)

ว่าด้วยลูกนกแขกเต้า

(พระศาสดาครั้นทรงนำเรื่องในอดีตมาแล้ว จึงได้ตรัสว่า)

นกแขกเต้าตัวนั้นรู้ประมาณในการกินอาหารเพียงใด

จะมีอายุยืนและเลี้ยงดูมารดาบิดาได้นานเพียงนั้น

แต่เมื่อกลืนกินอาหารมากเกินไป

มันจึงจมลงแล้วในสมุทรนั้น

เพราะว่ามันไม่รู้จักประมาณ

@เชิงอรรถ :

@๑ วินัย ในที่นี้หมายถึงความประพฤติ (ขุ.ชา.อ. ๔/๑๑/๒๔)

เพราะฉะนั้น การรู้จักประมาณ

คือการไม่ติดอยู่ในรสอาหารเป็นการดี

บุคคลผู้ไม่รู้จักประมาณจะจมลง ๑-

ผู้รู้จักประมาณจะไม่จมลง

สุกชาดกที่ ๕ จบ

๖. ชรูทปานชาดก (๒๕๖)

ว่าด้วยขุดบ่อน้ำเก่า

(พระศาสดาครั้นทรงแสดงพระธรรมเทศนาแล้ว จึงได้ตรัสว่า)

พ่อค้าทั้งหลายที่มีความต้องการน้ำ

พากันขุดบ่อน้ำเก่าอยู่ ได้แร่เหล็ก แร่ทองแดง

แร่ดีบุก แร่ตะกั่ว แร่เงิน แร่ทอง แก้วมุกดา

แก้วไพฑูรย์เป็นจำนวนมาก

แต่พ่อค้าเหล่านั้นไม่ยินดีด้วยทรัพย์นั้น

ได้พากันขุดลึกยิ่งขึ้นไปอีก

พญานาคตัวมีพิษร้ายแรงมีเดชกล้าในบ่อน้ำนั้น

ได้ฆ่าพวกเขาด้วยเดชแห่งพิษ

เพราะฉะนั้น บุคคลเมื่อจะขุดอย่าขุดลึกเกินไป

เพราะว่าบ่อน้ำที่ขุดลึกเกินไปไม่เป็นการดี

ทรัพย์ที่พวกพ่อค้าขุดได้มาและชีวิตของพวกพ่อค้า

ถูกพญานาคให้พินาศไปเพราะการขุดลึกเกินไป

ชรูทปานชาดกที่ ๖ จบ

@เชิงอรรถ :

@๑ จมลง ในที่นี้ หมายถึงจมลงในอบายภูมิทั้ง ๔ อันเป็นสภาวะหรือที่อันปราศจากความเจริญ คือ (๑) นิรยะ

@นรก สภาวะหรือที่อันปราศจากความสุข มีแต่ความเร่าร้อน (๒) ติรัจฉานโยนิ กำเนิดดิรัจฉาน พวก

@มืดบอดโง่เขลา (๓) ปิตติวิสัย แดนเปรตผู้มีแต่ความหิวโหย (๔) อสุรกาย พวกอสูร พวกหวาดหวั่น

@ไร้ความรื่นเริง (ขุ.ชา.อ. ๔/๑๕/๒๙)