๔. ชัมพุขาทกชาดก

ชมฺพูขาทกชาตกํ

โกยํ วินฺทุสฺสโร วคฺคูติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต เทวทตฺตโกกาลิเก อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตทา หิ เทวทตฺเต ปริหีนลาภสกฺกาเร โกกาลิโก กุลานิ อุปสงฺกมิตฺวา เทวทตฺตตฺเถโร นาม มหาสมฺมตปเวณิยา โอกฺกากราชวํเส ชาโต อสมฺภินฺเน ขตฺติยวํเส สํวุฑฺโฒ ติปิฏโก ฌานลาภี มธุรกโถ ธมฺมกถิโก เทถ กโรถ เถรสฺสาติ เทวทตฺตสฺส วณฺณํ ภาสติ ฯ เทวทตฺโตปิ โกกาลิโก อุทิจฺจพฺราหฺมณกุลา นิกฺขมิตฺวา ปพฺพชิโต พหุสฺสุโต ธมฺมกถิโก เทถ กโรถ โกกาลิกสฺสาติ โกกาลิกสฺส วณฺณํ ภาสติ ฯ อิติ เต อญฺญมญฺญสฺส วณฺณํ ภาสิตฺวา กุลฆเรสุ ภุญฺชนฺตา วิจรนฺติ ฯ อเถกทิวสํ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส เทวทตฺตโกกาลิกา อญฺญมญฺญสฺส อภูตคุณกถํ กเถตฺวา ภุญฺชนฺตา วิจรนฺตีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว เต อภูตคุณกถํ กเถตฺวา ภุญฺชนฺติ ปุพฺเพเปเต ภุญฺชึสุเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อญฺญตรสฺมึ ชมฺพูวนสณฺเฑ รุกฺขเทวตา หุตฺวา นิพฺพตฺติ ฯ ตเตฺรโก กาโก ชมฺพูสาขาย นิสินฺโน ชมฺพูปกฺกานิ ขาทติ ฯ อเถโก สิคาโล อาคนฺตฺวา อุทฺธํ โอโลเกนฺโต กากํ ทิสฺวา ยนฺนูนาหํ อิมสฺส อภูตคุณกถํ กเถตฺวา ชมฺพูปกฺกานิ ขาเทยฺยนฺติ ตสฺส วณฺณํ กเถนฺโต อิมํ คาถมาห

โกยํ วินฺทุสฺสโร วคฺคู สรวนฺตานมุตฺตโม

อจฺจุโต ชมฺพุสาขาย โมรจฺฉาโปว กุชฺชตีติ ฯ

ตตฺถ วินฺทุสฺสโรติ วินฺทุนา อภิสณฺเฑน ๑- ปิณฺฑิเตน สเรน สมนฺนาคโต ฯ วคฺคูติ มุทุมธุรสทฺโท ฯ อจฺจุโตติ น จุโต สนฺนิสินฺโน ฯ โมรจฺฉาโปว กุชฺชตีติ ตรุณโมโรว มนาเปน สเรน โก นาเมโส กุชฺชตีติ วทติ ฯ

อถ นํ กาโก ปฏิปสํสนฺโต ทุติยํ คาถมาห

กุลปุตฺโต ปชานาติ กุลปุตฺตํ ปสํสิตุํ

พฺยคฺฆจฺฉาปสทิสวณฺณ ภุญฺช สมฺม ททามิ เตติ ฯ

ตตฺถ พฺยคฺฆจฺฉาปสทิสวณฺณาติ ตฺวํ มยฺหํ พฺยคฺฆโปตกสมานวณฺโณว ขายติ เตน ตํ วทามิ อมฺโภ พฺยคฺฆจฺฉาปสทิสวณฺณ ฯ ภุญฺช สมฺม ททามิ เตติ วยสฺส ยาวทตฺถํ ชมฺพูปกฺกานิ ขาท อหนฺเต ททามีติ ฯ

เอวญฺจปน วตฺวา ชมฺพูสาขํ จาเลตฺวา ผลานิ ปาเตสิ ฯ อถ ตสฺมึ ชมฺพูรุกฺเข นิพฺพตฺตเทวตา เต อุโภปิ อญฺญมญฺญสฺส

@เชิงอรรถ: ๑ อวิสเฏน ฯ อวิสเรน ฯ อภูตคุณํ กเถตฺวา ชมฺพูปกฺกานิ ขาทนฺเต ทิสฺวา ตติยํ คาถมาห

จิรสฺสํ วต ปสฺสามิ มุสาวาที สมาคเต

วนฺตาทํ กุณปาทญฺจ อญฺญมญฺญํ ปสํสเกติ ฯ

ตตฺถ วนฺตาทนฺติ ปเรสํ วนฺตภตฺตขาทกํ กากํ ฯ กุณปาทญฺจาติ กุณปขาทนกํ สิคาลญฺจ ฯ

อิมญฺจปน คาถํ วตฺวา สา เทวตา เภรวรูปารมฺมณํ ทสฺเสตฺวา เต ตโต ปลาเปสีติ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา สิคาโล เทวทตฺโต อโหสิ กาโก โกกาลิโก รุกฺขเทวตา ปน อหเมวาติ ฯ

ชมฺพูขาทกชาตกํ จตุตฺถํ

-------