๙. โกมาริยปุตตชาดก

โกมาริยปุตฺตชาตกํ

ปุเร ตุวนฺติ อิทํ สตฺถา ปุพฺพาราเม วิหรนฺโต เกฬิสีลเก ภิกฺขู อารพฺภ กเถสิ ฯ

เต กิร ภิกฺขู สตฺถริ อุปริปาสาเท วิหรนฺเต เหฏฺฐาปาสาเท ทิฏฺฐสุตาทีนิ กเถนฺตา เกฬิญฺจ ปริหาสญฺจ กโรนฺตา นิสีทึสุ ฯ สตฺถา มหาโมคฺคลฺลานํ อามนฺเตตฺวา เอเต ภิกฺขู สํเวเชหีติ อาห ฯ เถโร อากาเส อุปฺปติตฺวา ปาทงฺคุฏฺฐเกน ปาสาทถูปิกํ ปหริตฺวา ยาว อุทกปริยนฺตา ปาสาทํ กมฺเปสิ ฯ เต ภิกฺขู มรณภยภีตา นิกฺขมิตฺวา พหิ อฏฺฐํสุ ฯ เตสํ โส เกฬิสีลภาโว ภิกฺขูสุ ปากโฏ ชาโต ฯ อเถกทิวสํ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส เอกจฺเจ ภิกฺขู เอวรูเป นิยฺยานิกสาสเน ปพฺพชิตฺวา เกฬิสีลา หุตฺวา วิจรนฺติ อนิจฺจํ ทุกฺขํ อนตฺตาติ วิปสฺสนาย กมฺมํ น กโรนฺตีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพเปเต เกฬิสีลกาเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต เอกสฺมึ คามเก พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติ ฯ โกมาริยปุตฺโตติ ๑- นํ สญฺชานึสุ ฯ โส อปรภาเค นิกฺขมิตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา หิมวนฺตปฺปเทเส วสิ ฯ อถญฺเญ เกฬิสีลกา ตาปสา หิมวนฺตปฺปเทเส อสฺสมํ มาเปตฺวา วสึสุ ฯ กสิณปริกมฺมมตฺตมฺปิ เตสํ นตฺถิ ฯ อรญฺญโต ผลาผลานิ อาหริตฺวา ขาทิตฺวา หสมานา นานปฺปการาย เกฬิยา วีตินาเมสุํ ฯ เตสํ สนฺติเก เอโก มกฺกโฏ อตฺถิ ฯ โสปิ เกฬิสีลโกว มุขวิการาทีนิ กโรนฺโต ตาปสานํ นานาวิธํ เกฬึ ทสฺเสติ ฯ ตาปสา ตตฺถ จิรํ วสิตฺวา โลณมฺพิลเสวนตฺถาย มนุสฺสปถํ อคมํสุ ฯ เตสํ คตกาลโต ปฏฺฐาย โพธิสตฺโต ตํ ฐานํ อาคนฺตฺวา วาสํ กปฺเปสิ ฯ มกฺกโฏ เตสํ วิย ตสฺสาปิ เกฬึ ทสฺเสสิ ฯ โพธิสตฺโต อจฺฉรํ ปหริตฺวา สุสิกฺขิตปพฺพชิตานํ สนฺติเก วสนฺเตน นาม อาจารสมฺปนฺเนน กายวาจาทีหิ สุสญฺญเตน ฌาเน สุยุตฺเตน ภวิตุํ วฏฺฏตีติ ตสฺส โอวาทํ อทาสิ ฯ โส ตโต

@เชิงอรรถ: ๑ โกมายปุตฺโตติ ฯ ปฏฺฐาย สีลวา อาจารสมฺปนฺโน อโหสิ ฯ โพธิสตฺโต ตโตปิ อญฺญตฺถ อคมาสิ ฯ อถ เต ตาปสา โลณมฺพิลํ เสวิตฺวา ตํ ฐานํ อคมํสุ ฯ มกฺกโฏ ปุพฺเพ วิย เตสํ เกฬึ น ทสฺเสสิ ฯ อถ นํ ตาปสา ปุพฺเพ ตฺวํ อาวุโส อมฺหากํ ปุรโต เกฬึ อกาสิ อิทานิ น กโรสิ กึการณาติ ปุจฺฉนฺตา ปฐมํ คาถมาหํสุ

ปุเร ตุวํ สีลวตํ สกาเส

โอกฺกนฺทิกํ กีฬสิ อสฺสมมฺหิ

กโรหเร มกฺกฏิยานิ มกฺกฏ

น ตํ มยํ สีลวตํ รมามาติ ฯ

ตตฺถ สีลวตํ สกาเสติ เกฬิสีลกานํ อมฺหากํ สนฺติเก ฯ โอกฺกนฺทิกนฺติ มิโค วิย โอกฺกนฺทิตฺวา ๑- กีฬสิ ฯ กโรหเรติ กโรหิ ฯ อเรติ อาลปนํ ฯ มกฺกฏิยานีติ มุขมกฺกฏิกกีฬสงฺขาตานิ มุขวิการาทีนิ ฯ น ตํ มยํ สีลวตํ รมามาติ ยํ ปุพฺเพ ตว เกฬิสีลํ เกฬิวตฺตํ ตํ มยํ เอตรหิ น รมาม นาภิรมาม ตฺวมฺปิ โน น รมาเปสิ กินฺนุโข การณนฺติ ฯ ตํ สุตฺวา มกฺกโฏ ทุติยํ คาถมาห

สุตา หิ มยฺหํ ปรมา วิสุทฺธิ

โกมาริยปุตฺตสฺส พหุสฺสุตสฺส

มาทานิ มํ มญฺญิ ตุวํ ยถา ปุเร

ฌานาภิยุตฺตา วิหราม อาวุโสติ ฯ

ตตฺถ มยฺหนฺติ กรณฏฺเฐ สมฺปทานํ ฯ วิสุทฺธีติ ฌานวิสุทฺธิ ฯ

@เชิงอรรถ: ๑ โอกฺขนฺทิตฺวา ฯ พหุสฺสุตสฺสาติ พหูนํ กสิณปริกมฺมามํ อฏฺฐนฺนญฺจ สมาปตฺตีนํ สุตตฺตา เจว ปฏิวิทฺธตฺตา จ พหุสฺสุตสฺส ฯ ตุวนฺติ เตสุ เอกํ ตาปสํ อาลปนฺโต อิทานิ มํ มา ตฺวํ ปุเร วิย สญฺชานิ นาหํ ปุริมสทิโส อาจริโย เม ลทฺโธติ ทีเปติ ฯ

ตํ สุตฺวา ตาปโส ตติยํ คาถมาห

สเจปิ เสลสฺมึ วปฺเปยฺย วีชํ

เทโว จ วสฺเส เนว หิ ตํ วิรุฬฺเห

สุตา หิ ตยา ปรมา วิสุทฺธิ

อารา ตุวํ มกฺกฏ ฌานภูมิยาติ ฯ

ตสฺสตฺโถ สเจปิ ปาสาณปิฏฺเฐ ปญฺจวิธํ วีชํ วปฺเปยฺย เทโว จ สมฺมา วสฺเสยฺย อกฺเขตตฺตา ยํ ตํ น วิรุฬฺเหยฺย เอวเมว ตยา ปรมชฺฌานวิสุทฺธิ สุตา ตฺวํ ปน ติรจฺฉานโยนิกตฺตา อารา มกฺกฏ ฌานภูมิยา ทูเร ฐิโต น สกฺกา ตยา ฌานํ นิพฺพตฺเตตุนฺติ มกฺกฏํ ครหึสุ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา เกฬิสีลตาปสา อิเม ภิกฺขู อเหสุํ โกมาริยปุตฺโต ปน อหเมวาติ ฯ

โกมาริยปุตฺตชาตกํ นวมํ