๙. ฉวชาดก

chavakajātakaṃ

sabbaṃ idañca marikatanti idaṃ satthā jetavane viharanto chabbaggiye bhikkhū ārabbha kathesi.

Vatthu vinaye vitthārato āgatameva. Ayaṃ panettha saṅkhepo. Satthā chabbaggiye pakkosāpetvā saccaṃ kira tumhe bhikkhave nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa dhammaṃ sāvethāti pucchitvā evaṃ bhanteti vutte te bhikkhū garahitvā ayuttaṃ bhikkhave tumhākaṃ mama dhamme agāravakaraṇaṃ porāṇakapaṇḍitā hi nīce āsane nisīditvā bāhirakamantepi vācente garahiṃsūti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto caṇḍālayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto kuṭumbaṃ saṇṭhapesi.

@Footnote: 1 sayaṃ kiñci. Tassa bhariyā ambadohaḷinī hutvā taṃ āha icchāmihaṃ sāmi ambaṃ khāditunti. Bhadde imasmiṃ kāle ambaṃ natthi aññaṃ kiñcipi ambilaphalaṃ āharissāmīti. Sāmi ambaṃ labhamānāva jīvissāmi alabhamānāya me jīvitaṃ natthīti. So tassā paṭibaddhacitto kahaṃ nukho ambaṃ labhissāmīti cintesi. Tena kho pana samayena bārāṇasīrañño uyyāne ambo dhuvaphalo ahosi. So tato ambapakkaṃ āharitvā imissā dohaḷaṃ paṭippassambhessāmīti rattibhāge uyyānaṃ gantvā ambaṃ abhirūhitvā 1- nilīno sākhāya sākhaṃ ambaṃ olokento vicari. Tassa tathā karontasseva ratti vibhāyi. So cintesi sace idāni otaritvā gamissāmi disvā maṃ coroti gahessanti rattibhāge gamissāmīti. Athekaṃ viṭapaṃ abhirūhitvā nilīno acchi. Tadā bārāṇasīrājā purohitassa santike mante uggaṇhāti. So uyyānaṃ pavisitvā ambarukkhamūle uccāsane nisīditvā ācariyaṃ nīce āsane nisīdāpetvā mante uggaṇhi. Bodhisatto upari nisinno cintesi yāva adhammiko ayaṃ rājā yo uccāsane nasīditvā mante uggaṇhāti brāhmaṇopi adhammiko yo nīcāsane nisīditvā mante vāceti ahampi adhammiko yo mātugāmassa vāhasā 2- mama jīvitaṃ agaṇetvā ambaṃ harāmīti avacanti. So rukkhato otaranto ekaṃ olambanasākhaṃ gahetvā tesaṃ ubhinnampi antare patiṭṭhāya mahārāja ahaṃ naṭṭho tvaṃ muḷho purohito

@Footnote: 1 āharitvā . 2 vasaṃ gantvā. Matoti āha. So raññā kiṃkāraṇāti puṭṭho paṭhamaṃ gāthamāha

sabbaṃ idañca 1- marikataṃ ubho dhammaṃ na passare

ubho pakatiyā cutā yo cāyaṃ mantajjhāpeti 2-

yo ca mantaṃ adhīyatīti.

Tattha sabbaṃ idañca marikatanti yaṃ amhehi tīhi janehi kataṃ sabbaṃ idaṃ kiccaṃ lāmakaṃ na mariyādaṃ adhammikaṃ. Evaṃ attano corabhāvaṃ tesañca mantesu agāravabhāvaṃ garahitvā puna itare dveyeva garahanto ubho dhammaṃ na passareti ādimāha. Tattha ubhoti dvepi janā garukārārahaṃ porāṇakadhammaṃ na passanti tato ca dhamme pakatito cutā. Dhammo hi paṭhamuppattivasena pakati nāma. Vuttampi cetaṃ

dhammo have pāturahosi pubbe

pacchā adhammo udapādi loketi. Yo cāyanti yo ca ayaṃ nīcāsane nisīditvā mante sajjhāpeti yo ca ucce nisīditvā adhīyatīti.

Taṃ sutvā brāhmaṇo dutiyaṃ gāthamāha

sālīnaṃ odanaṃ bhuñje suci maṃsupasecanaṃ

tasmā etaṃ na sevāmi dhammaṃ isībhi sevitanti.

Tassattho ahaṃ hi bho imassa rañño santakaṃ sālīnaṃ odanaṃ suci paṇḍaraṃ nānappakārāya maṃsavikatiyā sittaṃ maṃsupasecanaṃ

@Footnote: 1 idaṃ carimavataṃ . 2 sajjhāpayati. Bhuñjāmi tasmā udare baddho hutvā etaṃ esitaguṇehi isīhi sevitaṃ dhammaṃ na sevāmīti.

Taṃ sutvā itaro dve gāthā abhāsi

paribbaja mahā loko pacantaññepi pāṇino

mā tvaṃ adhammo ācarito tasmā kumbhamivābhidā

dhiratthu taṃ yasalābhaṃ dhanalābhañca brāhmaṇa

yā vutti vinipātena adhammacaraṇena vāti.

Tattha paribbajāti ito aññattha gaccha. Mahāti ayaṃ loko nāma mahā. Pacantaññepīti imasmiṃ jambūdīpe aññepi pāṇino pacanti na ayameveko rājā. Tasmā kumbhamivāti pāsāṇo ghaṭaṃ viya. Idaṃ vuttaṃ hoti yaṃ tvaṃ aññattha agantvā idha vasanto adhammaṃ ācarasi so adhammo evaṃ ācarito pāsāṇo ghaṭaṃ viya mā taṃ bhindi. Dhiratthūti gāthāya ayaṃ saṅkhepattho brāhmaṇa yo esa evaṃ tava yasalābho dhanalābho ca dhiratthu taṃ garahāma mayaṃ kasmā yasmāyaṃ tayā laddhalābho āyatiṃ apāyesu vinipātanahetunā sampatti ca adhammacaraṇena jīvitavutti nāma hoti yā cesā vutti iminā āyatiṃ vinipātena iminā adhammacaraṇena vā nippajjati kiṃ tāya tena taṃ evaṃ vadāmāti.

Athassa dhammakathāya rājā pasīditvā bho purisa kiṃjātikosīti pucchi. Caṇḍālo ahaṃ devāti. Bho sace jātisampanno abhavissa rajjante adassaṃ ito paṭṭhāya panāhaṃ divā rājā bhavissāmi tvaṃ Rattiṃ rājā hohīti attano kaṇṭhe pilandhanaṃ pupphadāmaṃ tassa gīvāyaṃ pilandhāpetvā taṃ nagaraguttikaṃ akāsi. Ayaṃ nagaraguttikānaṃ kaṇṭhe rattapupphadāmapilandhanassa vaṃso. Tato paṭṭhāya rājā tassovāde ṭhatvā ācariyagāravaṃ katvā nīce āsane nisinno mante uggaṇhi.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi tadā rājā ānando ahosi caṇḍālaputto pana ahamevāti.

Chavakajātakaṃ navamaṃ