๔. จัมมสาฏกชาดก

จมฺมสาฏกชาตกํ

กลฺยาณรูโป วตายนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต จมฺมสาฏกํ นาม ปริพฺพาชกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตสฺส กิร จมฺมเมว นิวาสนญฺจ ปารุปนญฺจ ฯ โส เอกทิวสํ ปริพฺพาชการามา นิกฺขมิตฺวา สาวตฺถิยํ ภิกฺขาย จรนฺโต เอฬกานํ ยุชฺฌนฏฺฐานํ สมฺปาปุณิ ฯ เอฬโก ตํ ทิสฺวา ปหริตุกาโม โอสกฺกิ ฯ ปริพฺพาชโก เอสมฺหํ อปจิตึ ทสฺเสตีติ น ปฏิกฺกมิ ฯ เอฬโก เวเคน อาคนฺตฺวา ตํ อูรุมฺหิ ปหริตฺวา ปาเตสิ ฯ ตสฺส ตํ อสนฺตสฺส ปคฺคหณการณํ ภิกฺขุสงฺเฆ ปากฏํ อโหสิ ฯ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส จมฺมสาฏกปริพฺพาชโก อสนฺตสมฺปคฺคหณํ กตฺวา วินาสมฺปตฺโตติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพเปส อสนฺตสมฺปคฺคหํ กตฺวา วินาสํ ปตฺโตติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต เอกสฺมึ วาณิชกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วณิชฺชํ กโรติ ฯ ตทา เอโก จมฺมสาฏกปริพฺพาชโก พาราณสิยํ ภิกฺขาย จรนฺโต เอฬกานํ ยุชฺฌนฏฺฐานํ ปตฺวา เอฬกํ โอสกฺกนฺตํ ทิสฺวา อปจิตึ เม กโรตีติ สญฺญาย อปฺปฏิกฺกมิตฺวา อิเมสํ เอตฺตกานํ มนุสฺสานํ อนฺตเร อยํ เอโก เอฬโก อมฺหากํ คุณํ ชานาตีติ อญฺชลึ ปคฺคยฺห ฐิตโกว ปฐมํ คาถมาห

กลฺยาณรูโป วตายํ จตุปฺปโท

สุภทฺทโก เจว สุเปสโล จ

โย พฺราหฺมณํ ชาติมนฺตูปปนฺนํ

อปจายติ เมณฺฑวโร ยสสฺสีติ ฯ

ตตฺถ กลฺยาณรูโปติ กลฺยาณชาติโก ฯ สุเปสโลติ สุฏฺฐุ ปิยสีโล ฯ ชาติมนฺตูปปนฺนนฺติ ชาติยา มนฺเตหิ จ สมฺปนฺนํ ฯ ยสสฺสีติ วณฺณภณนเมตํ ฯ

ตสฺมึ ขเณ อาปเณ นิสินฺโน ปณฺฑิตวาณิโช ตํ ปริพฺพาชกํ นิเสเธนฺโต ทุติยํ คาถมาห

มา พฺราหฺมณ อิตฺตรทสฺสเนน

วิสฺสาสมาปชฺช จตุปฺปทสฺส

ทฬฺหปฺปหารํ อภิกตฺตุกาโม ๑-

@เชิงอรรถ: ๑ อภิกงฺขมาโน ฯ

อวสกฺกติ ทสฺสติ สุปฺปหารนฺติ ฯ

ตตฺถ อิตฺตรทสฺสเนนาติ ขณิกทสฺสเนน ฯ

อิตรสฺส ปน ปณฺฑิตวาณิชสฺส กเถนฺตสฺเสว เมณฺฑโก เวเคนาคนฺตฺวา อูรุมฺหิ ปหริตฺวา ตํ ตตฺเถว เวทนาปตฺตํ กตฺวา ปาเตสิ ฯ โส ปริเทวมาโน นิปชฺชิ ฯ

สตฺถา ตํ การณํ ปกาเสนฺโต ตติยํ คาถมาห

อูรุฏฺฐี ภคฺคา ปติโต ขาริภาโร

สพฺพํ ภณฺฑํ พฺราหฺมณสฺเสว ภินฺนํ

อุโภปิ พาหา ปคฺคยฺเหว กนฺทติ

อภิธาวตํ ๑- หญฺญติ พฺรหฺมจารินฺติ ฯ

ตสฺสตฺโถ ภิกฺขเว ตสฺส ปริพฺพาชกสฺส อูรุฏฺฐิกํ ภคฺคํ ขาริภาโร ปติโต ตสฺมึ ปริวตฺตมาเน ยํ ตสฺส พฺราหฺมณสฺส อุปกรณภณฺฑํ ตํ สพฺพมฺปิ ภินฺนํ ฯ โส อุโภ หตฺเถ อุกฺขิปิตฺวา ปริวาเรตฺวา ฐิตํ ปริสํ สนฺธาย อภิธาวตํ หญฺญติ พฺรหฺมจารินฺติ วทนฺโต กนฺทติ โรทติ ปริเทวติ ฯ

ปริพฺพาชโก จตุตฺถํ คาถํ อาห

เอวํ โส นิหโต เสติ โย อปูชํ ปสํสติ ๒-

ยถาหมชฺช ปหโต หโต เมณฺเฑน ทุมฺมตีติ ฯ

ตตฺถ อปูชนฺติ อปูชนียํ ฯ ยถาหมชฺชาติ ยถา อหํ อชฺช อสนฺตสมฺปคฺคหํ กตฺวา ฐิโต เมณฺเฑน ทฬฺหปฺปหาเรน ปหโต เอตฺเถว

@เชิงอรรถ: ๑ อภิธาวถ ฯ ๒ นมสฺสติ ฯ มาริโต ฯ ทุมฺมตีติ นิปฺปญฺโญ ฯ เอวํ โย อญฺโญปิ อสนฺตสมฺปคฺคหํ กริสฺสติ โสปิ อหํ วิย ทุกฺขํ อนุภวิสฺสตีติ ฯ

อิติ โส ปริเทวนฺโต ตตฺเถว ชีวิตกฺขยํ ปตฺโต ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา จมฺมสาฏโก เอตรหิ จมฺมสาฏโก อโหสิ ปณฺฑิตวาณิโช ปน อหเมวาติ ฯ

จมฺมสาฏกชาตกํ จตุตฺถํ