๗. กากาติชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๖๐๖ · บรรทัด ๒๙๗๘เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
kākātijātakaṃ
vāti cāyaṃ tato gandhoti idaṃ satthā jetavane viharanto Ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
Tadā hi satthā taṃ bhikkhuṃ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosīti pucchitvā saccaṃ bhanteti vutte kasmā ukkaṇṭhitosīti. Kilesavasena bhanteti. Bhikkhu mātugāmo nāma arakkhiyo na sakkā rakkhituṃ porāṇakapaṇḍitā pana pubbe mātugāmaṃ samuddamajjhe simbalīrukkhavimāne ussāpentāpi rakkhituṃ nāsakkhiṃsūti vatvā atītaṃ āhari.
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbattitvā vayappatto pitu accayena rajjaṃ kāresi. Kākāti nāmassa aggamahesī ahosi abhirūpā devaccharā viya. Ayamettha saṅkhepattho. Vitthārato pana atītavatthu kuṇālajātake āvibhavissati. Tadā paneko supaṇṇarājā manussavesenāgantvā raññā saha jūtaṃ kīḷanto kākātiyā aggamahesiyā paṭibaddhacitto taṃ ādāya supaṇṇabhavanaṃ netvā tāya saddhiṃ abhirami. Rājā deviṃ apassanto naṭakuveraṃ gandhabbaṃ vicināhi nanti āha. So taṃ supaṇṇarājānaṃ pariggahetvā ekasmiṃ sare erakavane nipajjitvā tato supaṇṇassa gatakāle pattantare nisīditvā supaṇṇabhavanaṃ patvā pattantarato nikkhamitvā tāya saddhiṃ kilesasaṃsaggaṃ katvā puna tasseva pattantare nisinno āgantvā supaṇṇassa raññā saha jūtakīḷanakāle attano vīṇaṃ gahetvā jūtamaṇḍalaṃ gantvā rañño santike ṭhito gītavasena paṭhamaṃ gāthamāha
Vāti cāyaṃ tato gandho yattha me vasatī piyā
dūre ito hi kākāti yattha me nirato manoti.
Tattha gandhoti tassā dibbagandhavilittāya sarīragandho. Yattha meti yattha supaṇṇabhavane mama piyā vasati tato iminā saddhiṃ katakāyasaṃsaggāya tassā imassa kāyena saddhiṃ āgato gandho vāyatīti adhippāyo. Dūre itoti imamhā ṭhānā dūre. Hikāro nipātamatto. Kākātīti kākātidevī. Yattha meti yassā upari me mano nirato ratto.
Taṃ sutvā supaṇṇarājā dutiyaṃ gāthamāha
kathaṃ samuddamatari kathaṃ atari kepukaṃ
kathaṃ satta samuddāni kathaṃ simbalimāruhīti.
Tassattho tvaṃ imaṃ jambūdīpasamuddaṃ tassa purato kepukaṃ nāma nadiṃ pabbatanresu ṭhitāni satta samuddāni ca kathaṃ atari kena upāyena tiṇṇo satta samuddāni atikkamitvā ṭhitaṃ amhākaṃ bhavanaṃ simbalīrukkhañca kathaṃ ārūhīti.
Taṃ sutvā naṭakuvero tatiyaṃ gāthamāha
tayā samuddamatariṃ tayā atari kepukaṃ
tayā satta samuddāni tayā simbalimāruhinti.
Tattha tayāti tayā kāraṇabhūtena tava pattantare nisinno ahaṃ sabbametaṃ akāsinti attho.
Tato supaṇṇarājā catutthaṃ gāthamāha
Dhiratthu maṃ mahākāyaṃ dhiratthu maṃ acetanaṃ
yattha jāyāyahaṃ jāraṃ āvahāmi vahāmi vāti.
Tattha dhiratthu manti attānaṃ garahanto āha. Acetananti mahāsarīratāya lahubhāvagarubhāvassa ajānanatāya acetanaṃ. Yatthāti yasmā. Idaṃ vuttaṃ hoti yasmā ahaṃ attano jāyāya jāraṃ imaṃ gandhabbaṃ pattantare nisinnaṃ ānento āvahāmi nento vahāmi tasmā dhiratthu manti.
So taṃ ādāya netvā raññova adāsi puna na agamāsi.
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. Tadā naṭakuvero ukkaṇṭhitabhikkhu ahosi. Rājā pana ahamevāti.
Kākātijātakaṃ sattamaṃ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๘ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด