๘. อรัญญชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๖๙๐ · บรรทัด ๓๒๘๓เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรญฺญชาตกํ
อรญฺญา คามมาคมฺมาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ถูลกุมาริกาปโลภนํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุ จุลฺลนารทกสฺสปชาตเก อาวิภวิสฺสติ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ตกฺกสิลายํ อุคฺคหิตสิปฺโป ภริยาย กาลกตาย ปุตฺตํ คเหตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา หิมวนฺเต วสนฺโต ปุตฺตํ อสฺสมปเท ฐเปตฺวา ผลาผลตฺถาย คจฺฉติ ฯ ตทา โจเรสุ ปจฺจนฺตคามํ ปหริตฺวา กรมเร คเหตฺวา คจฺฉนฺเตสุ เอกา กุมาริกา ปลายิตฺวา ตํ อสฺสมปทํ ปตฺตา ตาปสกุมารํ ปโลเภตฺวา สีลวินาสํ ปาเปตฺวา เอหิ คจฺฉามาติ อาห ฯ ปิตา ตาว เม อาคจฺฉตุ ตํ ปสฺสิตฺวา คมิสฺสามีติ ฯ เตนหิ ทิสฺวา อาคจฺฉาติ นิกฺขมิตฺวา อนฺตรามคฺเค นิสีทิ ฯ ตาปสกุมาโร ปิตริ อาคเต ปฐมํ คาถมาห
อรญฺญา คามมาคมฺม กึสีลํ กึวตํ อหํ
ปุริสํ ตาต เสเวยฺยํ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโตติ ฯ
ตตฺถ อรญฺญา คามมาคมฺมาติ ตาต อหํ อิโต อรญฺญโต มนุสฺสปถํ วสนตฺถาย คโต วสนคามํ ปตฺวา กึ กโรมีติ ฯ
อถสฺส ปิตา โอวาทํ ททนฺโต ติสฺโส คาถา อาห
โย ตํ วิสฺสาสเย ตาต วิสฺสาสญฺจ ขเมยฺย เต
สุสฺสูสี จ ติติกฺขี จ ตํ ภเชหิ อิโต คโต
ยสฺส กาเยน วาจาย มนสา นตฺถิ ทุกฺกฏํ
โอรสีว ปติฏฺฐาย ตํ ภเชหิ อิโต คโต
หลิทฺทราคํ กปิจิตฺตํ ปุริสํ ราควิราคินํ
ตาทิสํ ตาต มา เสวิ นิมฺมนุสมฺปิ เจ สิยาติ ฯ
ตตฺถ โย ตํ วิสฺสาสเยติ โย ปุริโส ตํ วิสฺสาเสยฺย น ปริสงฺเกยฺย ฯ วิสฺสาสญฺจ ขเมยฺย เตติ โย จ อตฺตนิ กยิรมานํ ตว วิสฺสาสมฺปตฺโต นิราสงฺโก ตํ ขเมยฺย ฯ สุสฺสูสีติ โย จ ตว วิสฺสาสวจนํ โสตุํ อิจฺฉติ ฯ ติติกฺขีติ โย จ ตยา กตํ อปราธํ ขมติ ฯ ตํ ภเชหีติ ตํ ปุริสํ ภเชยฺยาสิ ปยิรุปาเสยฺยาสิ ฯ โอรสีว ปติฏฺฐายาติ ยถา ตสฺส อุรสิ ปติฏฺฐาย วฑฺฒิโต โอรสปุตฺโต ตฺวํ ตาทิโส อุรสิ ปติฏฺฐิตปุตฺโต วิย หุตฺวา เอวรูปํ ปุริสํ ภเชยฺยาสีติ อตฺโถ ฯ หลิทฺทราคนฺติ หลิทฺทราคสทิสํ อถิรจิตฺตํ ฯ กปิจิตฺตนฺติ ลหุปริวตฺติตาย มกฺกฏจิตฺตํ ฯ ราควิราคินนฺติ มุหุตฺเตเนว รชฺชนวิรชฺชนสภาวํ ฯ นิมฺมนุสฺสมฺปิ เจ สิยาติ สกลชมฺพูทีปตลํ กายทุจฺจริตาทิรหิตสฺส มนุสฺสสฺส อภาเวน นิมฺมนุสฺสํ สิยา ตถาปิ ตาทิสํ ลหุจิตฺตํ มา เสวิ สพฺพมฺปิ มนุสฺสปถํ วิจินิตฺวา เหฏฺฐา วุตฺตคุณสมฺปนฺนเมว ปุริสํ เสเวยฺยาสีติ อตฺโถ ฯ
ตํ สุตฺวา ตาปสกุมาโร อหํ ตาต อิเมหิ คุเณหิ สมนฺนาคตํ ปุริสํ กตฺถ ลภิสฺสามิ น คจฺฉามิ ตุมฺหากํเยว สนฺติเก วสิสฺสามีติ วตฺวา นิวตฺติ ฯ อถสฺส ปิตา กสิณปริกมฺมํ อาจิกฺขิ ฯ อุโภปิ อปริหีนชฺฌานา พฺรหฺมโลกปรายนา อเหสุํ ฯ
สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา ปุตฺโต จ กุมาริกา จ เอเตเยว อเหสุํ ปิตา ตาปโส ปน อหเมวาติ ฯ
อรญฺญชาตกํ อฏฺฐมํ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๘ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด