๒. นัจจชาดก

๒ นจฺจชาตกํ

รุทํ มนุญฺญนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ พหุภณฺฑิกํ ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

วตฺถุ เหฏฺฐา เทวธมฺมชาตเก วุตฺตสทิสเมว ฯ สตฺถา ตํ ภิกฺขุํ สจฺจํ กิร ตฺวํ ภิกฺขุ พหุภณฺโฑติ ปุจฺฉิ ฯ อาม ภนฺเตติ ฯ กึการณา ตฺวํ พหุภณฺโฑ ชาโตติ ฯ โส เอตฺตกํ สุตฺวาว กุทฺโธ นิวาสนปารุปนํ ฉฑฺเฑตฺวา กึ อิมินาทานิ นีหาเรน วิจรามีติ สตฺถุ ปุรโต นคฺโค อฏฺฐาสิ ฯ มนุสฺสา ธิธีติ อาหํสุ ฯ โส ตโตว ปลายิตฺวา หีนายาวฏฺโฏ ฯ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ สนฺนิสินฺนา สตฺถุ นาม ปุรโต เอวรูปํ กริสฺสตีติ ตสฺส อคุณกถํ กเถสุํ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิ ฯ ภนฺเต โส หิ นาม ภิกฺขุ ตุมฺหากํ ปุรโต จตุปฺปริสมชฺเฌ หิโรตฺตปฺปํ ปหาย คามทารโก วิย นคฺโค ฐตฺวา มนุสฺเสหิ ชิคุจฺฉิยมาโน หีนายาวฏฺฏิตฺวา สาสนา ปริหีโนติ ตสฺส อคุณกถาย สนฺนิสินฺนมฺหาติ ฯ สตฺถา น ภิกฺขเว อิทาเนว โส ภิกฺขุ หิโรตฺตปฺปาภาเวน รตนสาสนา ปริหีโน ปุพฺเพปิ อิตฺถีรตนปฏิลาภโตปิ ปริหีโนเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต ปฐมกปฺเป จตุปฺปาทา สีหํ ราชานํ อกํสุ มจฺฉา อานนฺทมจฺฉํ สกุณา สุวณฺณหํสํ ฯ ตสฺส ปน สุวณฺณราชหํสสฺส ธีตา หํสโปติกา อภิรูปา โหติ ฯ โส ตสฺสา วรํ อทาสิ ฯ สา อตฺตโน จิตฺตรุจิตํ สามิกํ วาเรสิ ฯ หํสราชา ตสฺสา วรํ ทตฺวา หิมวนฺเต สพฺพสกุเณ สนฺนิปาตาเปสิ ฯ นานปฺปการา หํสโมราทโย สกุณคณา สมาคนฺตฺวา เอกสฺมึ มหนฺเต ปาสาณตเล สนฺนิปตึสุ ฯ หํสราชา อตฺตโน จิตฺตรุจิตํ สามิกํ อาคนฺตฺวา คณฺหตูติ ธีตรํ ปกฺโกสาเปติ ฯ สา สกุณสงฺฆํ โอโลเกนฺตี มณิวณฺณคีวํ จิตฺรเปกฺขุณํ โมรํ ทิสฺวา อยํ เม สามิโก โหตูติ อาโรเจสิ ฯ สกุณสงฺฆา โมรํ อุปสงฺกมิตฺวา อาหํสุ สมฺม โมร อยํ ราชธีตา เอตฺตกานํ สกุณานํ มชฺเฌ สามิกํ โรเจนฺตี ตยิ รุจึ อุปฺปาเทสีติ ฯ โมโร อชฺชาปิ ตาว เม พลํ น ปสฺสนฺตีติ อติตุฏฺฐิยา หิโรตฺตปฺปํ ภินฺทิตฺวา ตาว มหโต สกุณสงฺฆสฺส มชฺเฌ ปกฺเข ปสาเรตฺวา นจฺจิตุํ อารภิ นจฺจนฺโต อปฺปฏิฉนฺโน อโหสิ ฯ สุวณฺณหํสราชา ลชฺชิโต อิมสฺส เนว อชฺฌตฺตสมุฏฺฐานา หิริ อตฺถิ น พหิทฺธาสมุฏฺฐานํ โอตฺตปฺปํ ตสฺส ภินฺนหิโรตฺตปฺปสฺส มม ธีตรํ น ทสฺสามีติ สกุณสงฺฆสฺส มชฺเฌ อิมํ คาถมาห

รุทํ มนุญฺญํ รุจิรา จ ปิฏฺฐิ

เวฬุริยวณฺณูปฏิภา จ คีวา

พฺยามมตฺตานิ จ เปกฺขุณานิ

นจฺเจน เต ธีตรํ โน ททามีติ ฯ

ตตฺถ รุทํ มนุญฺญนฺติ ตการสฺส ทกาโร กโต ฯ รุตฺตํ มนาปํ วสฺสิตสทฺโท มธุโรติ อตฺโถ ฯ รุจิรา จ ปิฏฺฐีติ ปิฏฺฐิปิ เต จิตฺรา เจว โสภนา จ ฯ เวฬุริยวณฺณูปฏิภาติ เวฬุริยมณิวณฺณสทิสา ฯ พฺยามมตฺตานีติ เอกพฺยามปฺปมาณานิ ฯ เปกฺขุณานีติ ปิญฺชานิ ฯ นจฺเจน เต ธีตรํ โน ททามีติ หิโรตฺตปฺปํ ภินฺทิตฺวา นจฺจิตภาเวเนว เต เอวรูปสฺส นิลฺลชฺชสฺส ธีตรํ โน เทมีติ วตฺวา หํสราชา ตสฺมึเยว ปริสมชฺเฌ อตฺตโน ภาคิเนยฺยสฺส หํสโปตกสฺส ธีตรํ อทาสิ ฯ

โมโร หํสโปติกํ อลภิตฺวา ลชฺชิตฺวา ตโตว อุปฺปติตฺวา ปลายิ ฯ หํสราชาปิ อตฺตโน วสนฏฺฐานเมว คโต ฯ

สตฺถา น ภิกฺขเว อิทาเนเวส หิโรตฺตปฺปํ ภินฺทิตฺวา รตนสาสนา ปริหีโน ปุพฺเพปิ อิตฺถีรตนปฏิลาภโตปิ ปริหีโนเยวาติ อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา อนุสนฺธึ ฆเฏตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา โมโร พหุภณฺฑิโก ภิกฺขุ อโหสิ หํสราชา ปน อหเมวาติ ฯ

นจฺจชาตกํ ทุติยํ ฯ