๒. นัจจชาดก

2 Naccajātakaṃ

rudaṃ manuññanti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ bahubhaṇḍikaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.

Vatthu heṭṭhā devadhammajātake vuttasadisameva. Satthā taṃ bhikkhuṃ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu bahubhaṇḍoti pucchi. Āma bhanteti. Kiṃkāraṇā tvaṃ bahubhaṇḍo jātoti. So ettakaṃ sutvāva kuddho nivāsanapārupanaṃ chaḍḍetvā kiṃ iminādāni nīhārena vicarāmīti satthu purato naggo aṭṭhāsi. Manussā dhidhīti āhaṃsu. So tatova palāyitvā hīnāyāvaṭṭo. Bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannisinnā satthu nāma purato evarūpaṃ karissatīti tassa aguṇakathaṃ kathesuṃ. Satthā āgantvā kāya nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchi. Bhante so hi nāma bhikkhu tumhākaṃ purato catupparisamajjhe hirottappaṃ pahāya gāmadārako viya naggo ṭhatvā manussehi jigucchiyamāno Hīnāyāvaṭṭitvā sāsanā parihīnoti tassa aguṇakathāya sannisinnamhāti. Satthā na bhikkhave idāneva so bhikkhu hirottappābhāvena ratanasāsanā parihīno pubbepi itthīratanapaṭilābhatopi parihīnoyevāti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte paṭhamakappe catuppādā sīhaṃ rājānaṃ akaṃsu macchā ānandamacchaṃ sakuṇā suvaṇṇahaṃsaṃ. Tassa pana suvaṇṇarājahaṃsassa dhītā haṃsapotikā abhirūpā hoti. So tassā varaṃ adāsi. Sā attano cittarucitaṃ sāmikaṃ vāresi. Haṃsarājā tassā varaṃ datvā himavante sabbasakuṇe sannipātāpesi. Nānappakārā haṃsamorādayo sakuṇagaṇā samāgantvā ekasmiṃ mahante pāsāṇatale sannipatiṃsu. Haṃsarājā attano cittarucitaṃ sāmikaṃ āgantvā gaṇhatūti dhītaraṃ pakkosāpeti. Sā sakuṇasaṅghaṃ olokentī maṇivaṇṇagīvaṃ citrapekkhuṇaṃ moraṃ disvā ayaṃ me sāmiko hotūti ārocesi. Sakuṇasaṅghā moraṃ upasaṅkamitvā āhaṃsu samma mora ayaṃ rājadhītā ettakānaṃ sakuṇānaṃ majjhe sāmikaṃ rocentī tayi ruciṃ uppādesīti. Moro ajjāpi tāva me balaṃ na passantīti atituṭṭhiyā hirottappaṃ bhinditvā tāva mahato sakuṇasaṅghassa majjhe pakkhe pasāretvā naccituṃ ārabhi naccanto appaṭichanno ahosi. Suvaṇṇahaṃsarājā lajjito imassa neva ajjhattasamuṭṭhānā hiri atthi na bahiddhāsamuṭṭhānaṃ ottappaṃ tassa bhinnahirottappassa mama dhītaraṃ na dassāmīti sakuṇasaṅghassa majjhe imaṃ gāthamāha

Rudaṃ manuññaṃ rucirā ca piṭṭhi

veḷuriyavaṇṇūpaṭibhā ca gīvā

byāmamattāni ca pekkhuṇāni

naccena te dhītaraṃ no dadāmīti.

Tattha rudaṃ manuññanti takārassa dakāro kato. Ruttaṃ manāpaṃ vassitasaddo madhuroti attho. Rucirā ca piṭṭhīti piṭṭhipi te citrā ceva sobhanā ca. Veḷuriyavaṇṇūpaṭibhāti veḷuriyamaṇivaṇṇasadisā. Byāmamattānīti ekabyāmappamāṇāni. Pekkhuṇānīti piñjāni. Naccena te dhītaraṃ no dadāmīti hirottappaṃ bhinditvā naccitabhāveneva te evarūpassa nillajjassa dhītaraṃ no demīti vatvā haṃsarājā tasmiṃyeva parisamajjhe attano bhāgineyyassa haṃsapotakassa dhītaraṃ adāsi.

Moro haṃsapotikaṃ alabhitvā lajjitvā tatova uppatitvā palāyi. Haṃsarājāpi attano vasanaṭṭhānameva gato.

Satthā na bhikkhave idānevesa hirottappaṃ bhinditvā ratanasāsanā parihīno pubbepi itthīratanapaṭilābhatopi parihīnoyevāti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā anusandhiṃ ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi tadā moro bahubhaṇḍiko bhikkhu ahosi haṃsarājā pana ahamevāti.

Naccajātakaṃ dutiyaṃ.