๑. มณิกุณฑลชาดก

Pañcakanipātajātakaṭṭhakathā

maṇikuṇḍalavaggavaṇṇanā

maṇikuṇḍalajātakaṃ

jinno raṭṭhassamaṇikuṇḍale cāti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño antepure sabbatthasādhakaṃ paduṭṭhāmaccaṃ ārabbha kathesi.

Vatthu heṭṭhā vitthāritameva. Idha pana bodhisatto bārāṇasīrājā ahosi. Paduṭṭhāmacco kosalarājānaṃ ānetvā kāsikaraṭṭhaṃ gāhāpetvā bārāṇasīrājānaṃ bandhāpetvā bandhanāgāre khipāpesi. Rājā jhānaṃ uppādetvā ākāse pallaṅkena nisīdi. Corarañño sarīre dāho uppajji. So bārāṇasīrājānaṃ upasaṅkamitvā paṭhamaṃ gāthamāha

jinno 1- raṭṭhassamaṇikuṇḍale 2- ca

putte ca dāre ca tatheva jinno

sabbesu bhogesu asesakesu

kasmā na santappasi sokakāleti.

Tattha jinno raṭṭhassamaṇikuṇḍale cāti tvaṃ mahārāja raṭṭhañca asse ca maṇikuṇḍalāni ca jinno. Rathamaṇikuṇḍale cātipi pāṭho. Asesakesūti nissesakesu.

@Footnote: 1. jīno. 2. rathassamaṇikuṇḍalā.

Taṃ sutvā bodhisatto imā dve gāthā abhāsi

pubbeva maccaṃ vijahanti bhogā

macco vā te pubbataraṃ jahāti

asassatā bhogino kāmakāmi

tasmā na socāmihaṃ sokakāle

udeti pūreti 1- khīyati cando

atthaṅgametvāna 2- paleti sūriyo

vijitā 3- mayā sattuka lokadhammā

tasmā na socāmihaṃ sokakāleti.

Tattha pubbeva maccanti maccaṃ vā bhogā pubbeva paṭhamaññeva vijahanti macco vā te bhoge pubbataraṃ jahāti. Kāmakāmīti corarājānaṃ ālapati. Ambho kāme kāmayamāna kāmakāmi bhogino nāma loke asassatā bhogesu vā naṭṭhesu jīvamānāva abhogino honti bhoge vā pahāya sayaṃ nassanti tasmā ahaṃ mahājanassa sokakālepi na socāmīti attho. Vijitā mayā sattuka lokadhammāti corarājānaṃ ālapati. Ambho sattuka mayā lābho alābho yaso ayasoti ādayo lokadhammā vijitā yatheva hi cando udeti ca pūrati ca puna ca khīyati yathā ca sūriyo andhakāraṃ vidhamanto mahantaṃ lokappadesaṃ tappetvāna puna sāyaṃ atthaṃ paleti atthaṃ gacchati na dissati evameva bhogā uppajjanti vinassanti ca

@Footnote: 1. āpurati veti. 2. atthaṃ tapetvāna. 3. viditā. Tattha kiṃ sokena tasmā na socāmīti attho.

Evaṃ mahāsatto corarañño dhammaṃ desetvā idāni taññeva coraṃ garahanto 1- āha

alaso gihī kāmabhogī na sādhu

asaññato pabbajito na sādhu

rājā na sādhu anisammakārī

yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu

nisamma khattiyo kayirā nānisamma disampati

nisammakārino rañño yaso kittī ca vaḍḍhatīti.

Imā pana dve gāthā heṭṭhā vitthāritāyeva.

Corarājā bodhisattaṃ khamāpetvā rajjaṃ paṭicchāpetvā attano janapadameva gato.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi tadā kosalarājā ānando ahosi bārāṇasīrājā pana ahamevāti.

Maṇikuṇḍalajātakaṃ paṭhamaṃ