๑. มณิกุณฑลชาดก

๕. ปัญจกนิบาต

๑. มณิกุณฑลวรรค

หมวดว่าด้วยต่างหูแก้วมณี

๑. มณิกุณฑลชาดก (๓๕๑)

ว่าด้วยต่างหูแก้วมณี

(พระราชาโจรเข้าไปหาพระราชาโพธิสัตว์แห่งกรุงพาราณสีแล้วตรัสว่า)

พระองค์หมดสิ้น รถ ม้า และต่างหูแก้วมณี

อนึ่ง พระองค์หมดสิ้นพระโอรสและนางสนม

เมื่อโภคะทุกสิ่งทุกอย่างไม่มีเหลืออยู่เลย

เพราะเหตุใด พระองค์ไม่ทรงเดือดร้อนในคราวที่ควรเศร้าโศก

(พระราชาโพธิสัตว์ตรัสตอบว่า)

โภคะทั้งหลายละทิ้งสัตวโลกไปก่อนก็มี

สัตวโลกละทิ้งโภคะเหล่านั้นไปก่อนก็มี

ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงใคร่อยู่ในกาม

โภคะทั้งหลายที่สัตว์ใช้สอยอยู่เป็นของไม่แน่นอน

เพราะเหตุนั้น ข้าพระองค์จึงไม่เศร้าโศกในคราวที่ควรเศร้าโศก

ดวงจันทร์ขึ้นเต็มดวงแล้วก็แหว่งเว้าไป

ดวงอาทิตย์ทำโลกส่วนใหญ่ให้อบอุ่นแล้วลับขอบฟ้าไป

ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงเป็นศัตรู โลกธรรมทั้งหลายข้าพระองค์ทราบดีแล้ว

เพราะเหตุนั้น ข้าพระองค์จึงไม่เศร้าโศกในคราวที่ควรเศร้าโศก

(พระราชาโพธิสัตว์ทรงแสดงธรรมแก่พระราชาโจรแล้วทรงติเตียนว่า)

คฤหัสถ์ผู้บริโภคกามเกียจคร้านไม่ดี

บรรพชิตไม่สำรวมไม่ดี

พระราชาไม่ทรงใคร่ครวญก่อนแล้วทำไม่ดี

การที่บัณฑิตโกรธไม่ดี

ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นเจ้าแห่งทิศ

กษัตริย์ทรงใคร่ครวญก่อนแล้วจึงควรทำ

ไม่ทรงใคร่ครวญก่อนแล้วไม่ควรตัดสิน

ยศและเกียรติย่อมเจริญแด่พระราชาผู้ทรงใคร่ครวญก่อนแล้วจึงทำ

มณิกุณฑลชาดกที่ ๑ จบ