๘. วิฆาสาทชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๙๕๑ · บรรทัด ๔๒๑๒เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
วิฆาสาทชาตกํ
สุสุขํ วต ชีวนฺตีติ อิทํ สตฺถา ปุพฺพาราเม วิหรนฺโต เกฬิสีลเก ภิกฺขู อารพฺภ กเถสิ ฯ
เตสุ หิ มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน ปาสาทํ กมฺเปตฺวา สํเวชิเตสุ ธมฺมสภายํ ภิกฺขู เตสํ อคุณํ กเถนฺตา นิสีทึสุ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพเปเต เกฬิสีลกาเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สกฺโก อโหสิ ฯ อถญฺญตรสฺมึ กาสิกคาเม สตฺต ภาตโร กาเมสุ โทสํ ทิสฺวา นิกฺขมิตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา มชฺฌรญฺเญ วสนฺตา โยเค โยคํ อกตฺวา กายทฬฺหิพหุลา หุตฺวา นานปฺปการํ กีฬํ กีฬนฺตา จรึสุ ฯ สกฺโก เทวราชา อิเม สํเวเชสฺสามีติ สุโก หุตฺวา เตสํ วสนฏฺฐานํ อาคนฺตฺวา เอกสฺมึ รุกฺเข นิลียิตฺวา เต สํเวเชนฺโต ปฐมํ คาถมาห
สุสุขํ วต ชีวนฺติ เย ชนา วิฆาสาทิโน
ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปาสํสา สมฺปราเย จ สุคฺคตีติ ฯ
ตตฺถ วิฆาสาทิโนติ ภุตฺตาติเรกํ ภุญฺชนฺเต สนฺธายาห ฯ ทิฏฺเฐว ธมฺเมติ เย เอวรูปา เต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปาสํสา สมฺปราเย จ เตสํ สุคติ โหติ ฯ สคฺเค อุปปชฺชนฺตีติ อธิปฺปาเยน วทติ ฯ
อถ เตสุ เอโก ตสฺส วจนํ สุตฺวา อวเสเส อามนฺเตตฺวา ทุติยํ คาถมาห
สุกสฺส ภาสมานสฺส น นิสาเมถ ปณฺฑิตา
อิทํ สุณาถ โสทริยา อมฺเหวายํ ปสํสตีติ ฯ
ตตฺถ ภาสมานสฺสาติ มานุสิกาย วาจาย ภณนฺตสฺส ฯ น นิสาเมถาติ น สุณาถ ฯ อิทํ สุณาถาติ อิทมสฺส วจนํ สุณาถ ฯ โสทริยาติ สมาเน อุทเร วุฑฺฒภาเวน โส เต อาลปนฺโต อาห ฯ
อถ เต ปฏิกฺขิปนฺโต สุโก ตติยํ คาถมาห
นาหํ ตุมฺเห ปสํสามิ กุณปาทา สุณาถ เม
อุจฺฉิฏฺฐโภชิโน ตุมฺเห น ตุมฺเห วิฆาสาทิโนติ ฯ
ตตฺถ กุณปาทาติ กุณปขาทกาติ เต อาลปติ ฯ
เต ตสฺส วจนํ สุตฺวา สพฺเพปิ จตุตฺถํ คาถมาหํสุ
สตฺตวสฺสา ปพฺพชิตา มชฺฌรญฺเญ สิขิณฺฑิโน
วิฆาเสเนว ยาเปนฺตา มยํ เจ โภโต คารยฺหา
เก นุ โภโต ปสํสิตาติ ฯ
ตตฺถ สิขิณฺฑิโนติ จูฬาย สมนฺนาคตา ฯ วิฆาเสเนวาติ เอตฺตกํ กาลํ สตฺต วสฺสานิ สีหพฺยคฺฆวิฆาเสเนว ยาเปนฺตา ยทิ โภโต คารยฺหา อถ เก นุ โภโต ปสํเสยฺยาติ ฯ
เต ลชฺชาเปนฺโต มหาสตฺโต ปญฺจมํ คาถมาห
ตุมฺเห สีหานํ พฺยคฺฆานํ พาลานญฺจาวสิฏฺฐกํ
อุจฺฉิฏฺเฐเนว ยาเปนฺตา มญฺญิมฺหา วิฆาสาทิโนติ ฯ
ตตฺถ พาลานญฺจาวสิฏฺฐกนฺติ เสสพาลมิคานญฺจ อวสิฏฺฐกํ อุจฺฉิฏฺฐโภชนํ ฯ
ตํ สุตฺวา ตาปสา สเจ มยํ น วิฆาสาทา อถ เก จ ครหิ เก วิฆาสาทาติ ฯ อถ เตสํ โส ตมตฺถํ อาจิกฺขนฺโต ฉฏฺฐํ คาถมาห
เย พฺราหฺมณสฺส สมณสฺส อญฺญสฺส จ วณิพฺพิโน
ทตฺวาวเสสํ ภุญฺชนฺติ เต ชนา วิฆาสาทิโนติ ฯ
ตตฺถ วณิพฺพิโนติ ตํ ตํ ภณฺฑํ ยาจนกสฺส ฯ
เอวํ เต ลชฺชาเปตฺวา มหาสตฺโต สกฏฺฐานเมว คโต ฯ
สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา เต สตฺต ภาตโร อิเม เกฬิสีลกา ภิกฺขู อเหสุํ สกฺโก ปน อหเมวาติ ฯ
วิฆาสาทชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๙ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด