๔. จุลลสุวกราชชาดก

จุลฺลสุวกราชชาตกํ

สนฺติ รุกฺขาติ อิทํ สตฺถา สาวตฺถิยํ วิหรนฺโต เวรญฺชกณฺฑํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

สตฺถริ เวรญฺชายํ วสฺสํ วสิตฺวา อนุปุพฺเพน สาวตฺถึ อนุปฺปตฺเต ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส ตถาคโต ขตฺติยสุขุมาโล พุทฺธสุขุมาโล มหนฺเตน อิทฺธานุภาเวน สมนฺนาคโตปิ เวรญฺเชน พฺราหฺมเณน นิมนฺติโต เตมาสํ วสนฺโต มาราวฏฺฏนวเสน ตสฺส สนฺติกา เอกทิวสมฺปิ ภิกฺขํ อลภิตฺวา โลลุปฺปจารํ ปหาย เตมาสํ ปตฺถปูลกปตฺโถทเนน ยาเปนฺโต อญฺญตฺถ น อคมาสิ อโห วต ตถาคตานํ อปฺปีจฺฉสนฺตุฏฺฐิภาโวติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต อนจฺฉริยํ ภิกฺขเว ตถาคตสฺส อิทานิ โลลุปฺปจารปฺปหานํ โส ปุพฺเพปิ ติรจฺฉานโยนิยํ นิพฺพตฺโต โลลุปฺปจารํ ปหาสีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ สพฺพํปิ วตฺถุํ เหฏฺฐา กถิตนิยาเมเนว วิตฺถาเรตพฺพํ

สนฺติ รุกฺขา หริตปตฺตา ทุมา เนกผลา พหู

กสฺมา นุ สุกฺเข โกฬาเป สุวสฺส นิรโต มโน ฯ

ผลสฺส อุปภุญฺชิมฺหา เนกวสฺสคเณ พหู

อผลมฺปิ วิทิตฺวาน สา จ มิตฺติ ยถา ปุเร ฯ

สุกฺขญฺจ รุกฺขโกฬาปํ โอปตฺตมผลํ ทุมํ

โอหาย สกุณา ยนฺติ กึ โทสํ ปสฺสเส ทิช ฯ

เย ผลตฺถา สมฺภชนฺติ อผโลติ ชหนฺติ นํ

อตฺตตฺถปญฺญา ทุมฺเมธา เต โหนฺติ ปกฺขปาติโน ฯ

สาธุ สกฺขิ กตํ โหติ มิตฺติ สํสติ สนฺถโว

สเจตํ ธมฺมํ โรเจสิ ปาสํโสสิ วิชานตํ ฯ

โส เต สุว วรํ ทมฺมิ ปตฺตยาน วิหงฺคม

วรํ วรสฺสุ วงฺกงฺค ยํกิญฺจิ มนสิจฺฉสิ ฯ

อปิ นาม นํ ปุน ปสฺเส สปตฺตํ สผลํ ทุมํ

ทลิทฺโทว นิธึ ลทฺธา นนฺเทยฺยาหํ ปุนปฺปุนํ ฯ

ตโต อมตมาทาย อภิสิญฺจิ มหีรุหํ

ตสฺส สาขา วิรูหึสุ สีตจฺฉายา มโนรมา ฯ

เอวํ สกฺก สุขี โหหิ สห สพฺเพหิ ญาติภิ

ยถาหมชฺช สุขิโต ทิสฺวาน สผลํ ทุมํ ฯ

สุวสฺส จ วรํ ทตฺวา กตฺวาน สผลํ ทุมํ

ปกฺกามิ สห ภริยาย เทวานํ นนฺทนํ วนนฺติ ฯ

อตฺโถปิ ปุริมวเสเนว เวทิตพฺโพ ฯ อนุตฺตานปทมตฺตเมว ปน วณฺณยิสฺสาม หริตปตฺตาติ นีลปตฺตสญฺฉนฺนา ฯ โกฬาเปติ วาเต ปหรนฺเต อาโกฏิตสทฺทํ วิย มุญฺจมาเน นิสฺสาเร ฯ สุวสฺสาติ อายสฺมโต สุวราชสฺส กสฺมา เอวรูเป รุกฺเข มโน นิรโต ฯ ผลสฺสาติ ผลํ อสฺส รุกฺขสฺส ฯ เนกวสฺสคเณติ อเนกวสฺสคเณ ฯ พหูติ สมาเนปิ อเนกสเต น เทฺว น ตโย อถ โข พหูนิ ฯ วิทิตฺวานาติ หํสราชา อิทานิ อมฺหากํ อิมํ รุกฺขํ อผลํ วิทิตฺวาปิ ยถา ปุเร เอเตน สทฺธึ เมตฺติ ยาว เมตฺติ ตํ หิ มยํ น ภินฺทาม เมตฺตึ ภินฺทนฺตา หิ อนริยา อสปฺปุริสา นาม โหนฺตีติ ปกาเสนฺโต เอวมาห ฯ โอปตฺตนฺติ อวปตฺตํ นิปฺปตฺตํ ปติตปตฺตํ ฯ กึ โทสํ ปสฺสเสติ อญฺเญ สกุณา เอตํ โอหาย อญฺญตฺถ คจฺฉนฺติ ตฺวํ เอวํคมเน กึ นาม โทสํ ปสฺสสีติ ฯ เย ผลตฺถาติ เย ปกฺขิโน ผลตฺถาย ผลการณา สมฺภชนฺติ อุปคจฺฉนฺติ ฯ อผโลติ ญตฺวา เอตํ ชหนฺติ ฯ อตฺตตฺถปญฺญาติ อตฺตโน อตฺถาย ปญฺญา ปรํ อโนโลเกตฺวา อตฺตนิเยว ฐิตา เอเตสํ ปญฺญาติ อตฺตตฺถปญฺญา ฯ ปกฺขปาติโนติ เต อตฺตโนเยว วุฑฺฒึ ปจฺจาสึสมานา มิตฺติปกฺขํ ปาเตนฺติ นาเสนฺตีติ ปกฺขปาติโน นาม โหนฺติ ฯ อตฺตโน ปกฺเขเยว วา ปตนฺตีติปิ ปกฺขปาติโน ฯ อปิ นาม นนฺติ หํสราช สเจ มม มโนรโถ นิปฺผชฺเชยฺย ตยา ทินฺโน วโร สมฺปชฺเชยฺย อปิ นาม อหํ อิมํ รุกฺขํ สปตฺตํ สผลํ ปุน ปสฺเสยฺยํ ตโต ทลิทฺโทว นิธึ ลภิตฺวา ปุนปฺปุนํ เอตํ อภินนฺเทยฺยํ ตํ ทิสฺวาว ปโมเทยฺยนฺติ ฯ อมตมาทายาติ อตฺตโน อานุภาเวน ฐิโต คงฺโคทกํ คเหตฺวา อภิสิญฺจยีติ อตฺโถ ฯ อิมสฺมึ ชาตเก อิมาย สทฺธึ เทฺว อภิสมฺพุทฺธ- คาถา โหนฺติ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา สกฺโก อนุรุทฺโธ อโหสิ สุวราชา ปน อหเมวาติ ฯ

จุลฺลสุวกราชชาตกํ จตุตฺถํ ฯ