๔. จุลลสุวกราชชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๑๒๓๖ · บรรทัด ๕๑๙๑เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Cullasuvakarājajātakaṃ
santi rukkhāti idaṃ satthā sāvatthiyaṃ viharanto verañjakaṇḍaṃ ārabbha kathesi.
Satthari verañjāyaṃ vassaṃ vasitvā anupubbena sāvatthiṃ anuppatte bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ āvuso tathāgato khattiyasukhumālo buddhasukhumālo mahantena iddhānubhāvena samannāgatopi verañjena Brāhmaṇena nimantito temāsaṃ vasanto mārāvaṭṭanavasena tassa santikā ekadivasampi bhikkhaṃ alabhitvā loluppacāraṃ pahāya temāsaṃ patthapūlakapatthodanena yāpento aññattha na agamāsi aho vata tathāgatānaṃ appīcchasantuṭṭhibhāvoti. Satthā āgantvā kāya nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya nāmāti vutte anacchariyaṃ bhikkhave tathāgatassa idāni loluppacārappahānaṃ so pubbepi tiracchānayoniyaṃ nibbatto loluppacāraṃ pahāsīti vatvā atītaṃ āhari. Sabbaṃpi vatthuṃ heṭṭhā kathitaniyāmeneva vitthāretabbaṃ
santi rukkhā haritapattā dumā nekaphalā bahū
kasmā nu sukkhe koḷāpe suvassa nirato mano.
Phalassa upabhuñjimhā nekavassagaṇe bahū
aphalampi viditvāna sā ca mitti yathā pure.
Sukkhañca rukkhakoḷāpaṃ opattamaphalaṃ dumaṃ
ohāya sakuṇā yanti kiṃ dosaṃ passase dija.
Ye phalatthā sambhajanti aphaloti jahanti naṃ
attatthapaññā dummedhā te honti pakkhapātino.
Sādhu sakkhi kataṃ hoti mitti saṃsati santhavo
sacetaṃ dhammaṃ rocesi pāsaṃsosi vijānataṃ.
So te suva varaṃ dammi pattayāna vihaṅgama
varaṃ varassu vaṅkaṅga yaṃkiñci manasicchasi.
Api nāma naṃ puna passe sapattaṃ saphalaṃ dumaṃ
daliddova nidhiṃ laddhā nandeyyāhaṃ punappunaṃ.
Tato amatamādāya abhisiñci mahīruhaṃ
tassa sākhā virūhiṃsu sītacchāyā manoramā.
Evaṃ sakka sukhī hohi saha sabbehi ñātibhi
yathāhamajja sukhito disvāna saphalaṃ dumaṃ.
Suvassa ca varaṃ datvā katvāna saphalaṃ dumaṃ
pakkāmi saha bhariyāya devānaṃ nandanaṃ vananti.
Atthopi purimavaseneva veditabbo. Anuttānapadamattameva pana vaṇṇayissāma haritapattāti nīlapattasañchannā. Koḷāpeti vāte paharante ākoṭitasaddaṃ viya muñcamāne nissāre. Suvassāti āyasmato suvarājassa kasmā evarūpe rukkhe mano nirato. Phalassāti phalaṃ assa rukkhassa. Nekavassagaṇeti anekavassagaṇe. Bahūti samānepi anekasate na dve na tayo atha kho bahūni. Viditvānāti haṃsarājā idāni amhākaṃ imaṃ rukkhaṃ aphalaṃ viditvāpi yathā pure etena saddhiṃ metti yāva metti taṃ hi mayaṃ na bhindāma mettiṃ bhindantā hi anariyā asappurisā nāma hontīti pakāsento evamāha. Opattanti avapattaṃ nippattaṃ patitapattaṃ. Kiṃ dosaṃ passaseti aññe sakuṇā etaṃ ohāya aññattha gacchanti tvaṃ evaṃgamane kiṃ nāma dosaṃ passasīti. Ye phalatthāti ye pakkhino phalatthāya phalakāraṇā sambhajanti upagacchanti. Aphaloti Ñatvā etaṃ jahanti. Attatthapaññāti attano atthāya paññā paraṃ anoloketvā attaniyeva ṭhitā etesaṃ paññāti attatthapaññā. Pakkhapātinoti te attanoyeva vuḍḍhiṃ paccāsiṃsamānā mittipakkhaṃ pātenti nāsentīti pakkhapātino nāma honti. Attano pakkheyeva vā patantītipi pakkhapātino. Api nāma nanti haṃsarāja sace mama manoratho nipphajjeyya tayā dinno varo sampajjeyya api nāma ahaṃ imaṃ rukkhaṃ sapattaṃ saphalaṃ puna passeyyaṃ tato daliddova nidhiṃ labhitvā punappunaṃ etaṃ abhinandeyyaṃ taṃ disvāva pamodeyyanti. Amatamādāyāti attano ānubhāvena ṭhito gaṅgodakaṃ gahetvā abhisiñcayīti attho. Imasmiṃ jātake imāya saddhiṃ dve abhisambuddha- gāthā honti.
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi tadā sakko anuruddho ahosi suvarājā pana ahamevāti.
Cullasuvakarājajātakaṃ catutthaṃ.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๙ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด