๑๓. จักกวากชาดก

จกฺกวากชาตกํ

วณฺณวา อภิรูโปสีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ โลลภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โส กิร จีวราทีหิ อติตฺโต กหํ สงฺฆภตฺตํ กหํ นิมนฺตนนฺติ อาทึ ปริเยสนฺโต วิจรติ อามิสกถายเมว อภิรมติ ฯ อถญฺเญ เปสลา ภิกฺขู ตสฺสานุคฺคเหน สตฺถารํ อาโรเจสุํ ฯ สตฺถา ตํ ปกฺโกสาเปตฺวา สจฺจํ กิร ตฺวํ ภิกฺขุ โลโลติ ปุจฺฉิตฺวา สจฺจํ ภนฺเตติ วุตฺเต ภิกฺขุ กสฺมา เอวรูเป นิยฺยานิกสาสเน ปพฺพชิตฺวา โลโล อโหสิ โลลภาโว จ นาม มหาปาปโก ปุพฺเพปิ ตฺวํ โลลภาวํ นิสฺสาย พาราณสิยํ หตฺถิกุณปาทีหิ อติตฺโต มหาอรญฺญํ ปวิฏฺโฐติ วตฺวา อตีตํ อาหริ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต เอโก โลลกาโก พาราณสิยํ หตฺถิกุณปาทีหิ อติตฺโต อรญฺญํ นุ โข กีทิสนฺติ อรญฺญํ คนฺตฺวา ตตฺถ ผลาผเลหิ อสนฺตุฏฺโฐ คงฺคาตีรํ คนฺตฺวา วิจรนฺโต ชายปติเก เทฺว จกฺกวาเก ทิสฺวา อิเม สกุณา อติวิย โสภนฺติ อิเม อิมสฺมึ คงฺคาตีเร พหุมจฺฉมํสํ ขาทนฺติ มญฺเญ อิเม ปฏิปุจฺฉิตฺวา มยาปิ อิเมสํ โคจรํ ขาทิตฺวา วณฺณวนฺเตน ภวิตุํ วฏฺฏตีติ เตสํ อวิทูเร นิสีทิตฺวา จกฺกวากํ ปุจฺฉนฺโต เทฺว คาถา อภาสิ

วณฺณวา อภิรูโปสิ ฆโน สญฺชาตโรหิโต

จกฺกวาก สุรูโปสิ วิปฺปสนฺนมุขินฺทฺริโย ฯ

ปาฏีนํ ปาวุสํ มจฺฉํ พลชฺชํ มุญฺชโรหิตํ

คงฺคาย ตีเร นิสินฺโนสิ เอวํ ภุญฺชสิ โภชนนฺติ ฯ

ตตฺถ ฆโนติ ฆนสรีโร ฯ สญฺชาตโรหิโตติ อุตฺตตฺตสุวณฺณํ วิย สุฏฺฐุชาตโลหิตวณฺโณ ฯ ปาฏีนนฺติ ปาฏีนนฺนาม ปาสาณมจฺฉํ ฯ ปาวุสนฺติ มหามุขมจฺฉํ ฯ ราวุสนฺติปิ ปาโฐ ฯ พลชฺชนฺติ พลชฺชมจฺฉญฺจ ฯ มุญฺชโรหิตนฺติ มุญฺชมจฺฉญฺจ โรหิตมจฺฉญฺจ ฯ เอวรูปํ โภชนํ มญฺเญ ภุญฺชสีติ ปุจฺฉติ ฯ

จกฺกวาโก ตสฺส วจนํ ปฏิกฺขิปนฺโต ตติยํ คาถมาห

น จาหเมตํ ภุญฺชามิ ชงฺคลานูทกานิ วา

อญฺญตฺร เสวาลา ปณกา เอตํ เม สมฺม โภชนนฺติ ฯ

ตสฺสตฺโถ อหํ สมฺม อญฺญตฺร เสวาลา ปณกา จ เสสานิ ชงฺคลานิ วา โอทกานิ วา มํสานิ อาทาย เอตํ โภชนํ น ภุญฺชามิ ยํ ปเนตํ เสวาลปณกํ เอตํ เม สมฺม โภชนนฺติ ฯ

ตโต กาโก เทฺว คาถา อภาสิ

น จาหเมตํ สทฺทหามิ จกฺกวากสฺส โภชนํ

อหํปิ สมฺม ภุญฺชามิ คาเม โลณิยเตลิยํ ฯ

มนุสฺเสสุ กตํ ภตฺตํ สุจิมํสูปเสจนํ

น จ เม ตาทิโส วณฺโณ จกฺกวาก ยถา ตุวนฺติ ฯ

ตตฺถ ยถา ตุวนฺติ ยถา ตุวํ โสภคฺคปฺปตฺโต หริวณฺโณ ตาทิโส มยฺหํ วณฺโณ นตฺถิ เอเตน การเณน นาหํ ตว เสวาลปณกํ มม โภชนนฺติ วทนฺตสฺส วจนํ สทฺทหามีติ ฯ

อถสฺส จกฺกวาโก ทุพฺพณฺณการณํ กเถตฺวา ธมฺมํ เทเสนฺโต เสสคาถา อภาสิ

สมฺปสฺสํ อตฺตนิ เวรํ หึสายํ มานุสึ ปชํ

อุตฺรสฺโต ฆสสี ภีโต เตน วณฺโณ ตเวทิโส ฯ

สพฺพโลกวิรุทฺโธสิ ธงฺก ปาเปน กมฺมุนา

ลทฺโธ ปิณฺโฑ น ปีเณสิ เตน วณฺโณ ตเวทิโส ฯ

อหํปิ สมฺม ภุญฺชามิ อหึสํ สพฺพปาณินํ

อปฺโปสฺสุโก นิราสงฺกี อโสโก อกุโต ภโย ฯ

โส กรสฺสุ อานุภาวํ วีติวตฺตสฺสุ สีลิยํ

อหึสาย จรํ โลเก ปิโย โหหิสิ มมฺมิว ฯ

โย น หนฺติ น ฆาเตติ น ชินาติ น ชาปเย

เมตฺตํโส สพฺพภูเตสุ เวรํ ตสฺส น เกนจีติ ฯ

ตตฺถ สมฺปสฺสนฺติ สมฺม กาก ตฺวํ ปเรสุ อุปฺปนฺนํ อตฺตนิ เวรจิตฺตํ สมฺปสฺสมาโน ฯ มานุสึ ปชนฺติ สตฺเต หึสนฺโต วิเหเฐนฺโต ฯ อุตฺรสฺโตติ ภีโต ฯ ฆสสีติ ภุญฺชสิ ฯ เตน เต เอทิโส วิภจฺโฉ วณฺโณ ชาโต ฯ ธงฺกาติ กากํ อาลปติ ฯ ปิณฺโฑติ โภชนํ ฯ อหึสุ สพฺพปาณินนฺติ อหํ ปน สพฺพสตฺเต อหึสนฺโต ภุญฺชามีติ วทติ ฯ โส กรสฺสุ อานุภาวนฺติ โส ตฺวํปิ อตฺตโน วิริยํ กโรหิ อตฺตโน สีลิยสงฺขาตํ ทุสฺสีลภาวํ วีติวตฺตสฺสุ ฯ อหึสายาติ อหึสาย สมนฺนาคโต หุตฺวา โลเก วิจริ ฯ ปิโย โหหิสิ มมฺมิวาติ เอวํ สนฺเต มยา สทิโสว โลกสฺส ปิโย โหหิสิ ฯ น ชินาตีติ ธนหานึ น กโรติ ฯ น ชาปเยติ อญฺเญปิ น กาเรติ ฯ เมตฺตํโสติ เมตฺตโกฏฺฐาโส เมตฺตจิตฺโต ฯ น เกนจีติ เกนจิ เอกสตฺเตน สทฺธึ ตสฺส เวรนฺนาม นตฺถิ ฯ

ตสฺมา สเทวกสฺส โลกสฺส ปิโย ภวิตุํ อิจฺฉสิ สพฺพเวเรหิ วิรมาหีติ เอวํ จกฺกวาโก กากสฺส ธมฺมํ เทเสสิ ฯ กาโก ตุมฺเห อตฺตโน โคจรํ มยฺหํ น กเถถาติ กา กาติ วสฺสนฺโต อุปฺปติตฺวา พาราณสิยํ อุกฺการภูมิยญฺเญว โอตริ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน โลลภิกฺขุ อนาคามิผเล ปติฏฺฐหิ ฯ ตทา กาโก โลลภิกฺขุ อโหสิ จกฺกวากี ราหุลมาตา จกฺกวาโก ปน อหเมวาติ ฯ

จกฺกวากชาตกํ เตรสมํ ฯ