๑๓. จักกวากชาดก

Cakkavākajātakaṃ

vaṇṇavā abhirūposīti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolabhikkhuṃ ārabbha kathesi.

So kira cīvarādīhi atitto kahaṃ saṅghabhattaṃ kahaṃ nimantananti ādiṃ pariyesanto vicarati āmisakathāyameva abhiramati. Athaññe pesalā bhikkhū tassānuggahena satthāraṃ ārocesuṃ. Satthā taṃ pakkosāpetvā saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu loloti pucchitvā saccaṃ bhanteti vutte bhikkhu kasmā evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā lolo ahosi lolabhāvo ca nāma mahāpāpako pubbepi tvaṃ lolabhāvaṃ nissāya bārāṇasiyaṃ hatthikuṇapādīhi atitto mahāaraññaṃ paviṭṭhoti vatvā atītaṃ āhari

atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko lolakāko bārāṇasiyaṃ hatthikuṇapādīhi atitto araññaṃ nu kho kīdisanti araññaṃ gantvā tattha phalāphalehi asantuṭṭho gaṅgātīraṃ gantvā vicaranto jāyapatike dve cakkavāke disvā ime sakuṇā ativiya sobhanti ime imasmiṃ gaṅgātīre bahumacchamaṃsaṃ khādanti maññe ime paṭipucchitvā mayāpi imesaṃ gocaraṃ khāditvā vaṇṇavantena Bhavituṃ vaṭṭatīti tesaṃ avidūre nisīditvā cakkavākaṃ pucchanto dve gāthā abhāsi

vaṇṇavā abhirūposi ghano sañjātarohito

cakkavāka surūposi vippasannamukhindriyo.

Pāṭīnaṃ pāvusaṃ macchaṃ balajjaṃ muñjarohitaṃ

gaṅgāya tīre nisinnosi evaṃ bhuñjasi bhojananti.

Tattha ghanoti ghanasarīro. Sañjātarohitoti uttattasuvaṇṇaṃ viya suṭṭhujātalohitavaṇṇo. Pāṭīnanti pāṭīnannāma pāsāṇamacchaṃ. Pāvusanti mahāmukhamacchaṃ. Rāvusantipi pāṭho. Balajjanti balajjamacchañca. Muñjarohitanti muñjamacchañca rohitamacchañca. Evarūpaṃ bhojanaṃ maññe bhuñjasīti pucchati.

Cakkavāko tassa vacanaṃ paṭikkhipanto tatiyaṃ gāthamāha

na cāhametaṃ bhuñjāmi jaṅgalānūdakāni vā

aññatra sevālā paṇakā etaṃ me samma bhojananti.

Tassattho ahaṃ samma aññatra sevālā paṇakā ca sesāni jaṅgalāni vā odakāni vā maṃsāni ādāya etaṃ bhojanaṃ na bhuñjāmi yaṃ panetaṃ sevālapaṇakaṃ etaṃ me samma bhojananti.

Tato kāko dve gāthā abhāsi

na cāhametaṃ saddahāmi cakkavākassa bhojanaṃ

ahaṃpi samma bhuñjāmi gāme loṇiyateliyaṃ.

Manussesu kataṃ bhattaṃ sucimaṃsūpasecanaṃ

na ca me tādiso vaṇṇo cakkavāka yathā tuvanti.

Tattha yathā tuvanti yathā tuvaṃ sobhaggappatto harivaṇṇo tādiso mayhaṃ vaṇṇo natthi etena kāraṇena nāhaṃ tava sevālapaṇakaṃ mama bhojananti vadantassa vacanaṃ saddahāmīti.

Athassa cakkavāko dubbaṇṇakāraṇaṃ kathetvā dhammaṃ desento sesagāthā abhāsi

sampassaṃ attani veraṃ hiṃsāyaṃ mānusiṃ pajaṃ

utrasto ghasasī bhīto tena vaṇṇo tavediso.

Sabbalokaviruddhosi dhaṅka pāpena kammunā

laddho piṇḍo na pīṇesi tena vaṇṇo tavediso.

Ahaṃpi samma bhuñjāmi ahiṃsaṃ sabbapāṇinaṃ

appossuko nirāsaṅkī asoko akuto bhayo.

So karassu ānubhāvaṃ vītivattassu sīliyaṃ

ahiṃsāya caraṃ loke piyo hohisi mammiva.

Yo na hanti na ghāteti na jināti na jāpaye

mettaṃso sabbabhūtesu veraṃ tassa na kenacīti.

Tattha sampassanti samma kāka tvaṃ paresu uppannaṃ attani veracittaṃ sampassamāno. Mānusiṃ pajanti satte hiṃsanto viheṭhento. Utrastoti bhīto. Ghasasīti bhuñjasi. Tena te ediso vibhaccho vaṇṇo jāto. Dhaṅkāti kākaṃ ālapati. Piṇḍoti bhojanaṃ. Ahiṃsu sabbapāṇinanti ahaṃ pana sabbasatte ahiṃsanto bhuñjāmīti vadati. So karassu ānubhāvanti so tvaṃpi attano viriyaṃ karohi attano sīliyasaṅkhātaṃ dussīlabhāvaṃ vītivattassu. Ahiṃsāyāti ahiṃsāya samannāgato hutvā loke vicari. Piyo hohisi mammivāti evaṃ sante mayā sadisova lokassa piyo hohisi. Na jinātīti dhanahāniṃ na karoti. Na jāpayeti aññepi na kāreti. Mettaṃsoti mettakoṭṭhāso mettacitto. Na kenacīti kenaci ekasattena saddhiṃ tassa verannāma natthi.

Tasmā sadevakassa lokassa piyo bhavituṃ icchasi sabbaverehi viramāhīti evaṃ cakkavāko kākassa dhammaṃ desesi. Kāko tumhe attano gocaraṃ mayhaṃ na kathethāti kā kāti vassanto uppatitvā bārāṇasiyaṃ ukkārabhūmiyaññeva otari.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne lolabhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi. Tadā kāko lolabhikkhu ahosi cakkavākī rāhulamātā cakkavāko pana ahamevāti.

Cakkavākajātakaṃ terasamaṃ.