๖. หังสชาดก

Ete haṃsā pakkamanti vaṅkaṅgā bhayameritā harittaca hemavaṇṇa kāmaṃ sumukha pakkama. Ohāya maṃ ñātigaṇā ekaṃ pāsavasaṃ gataṃ anapekkhamānā gacchanti kiṃ eko avahiyyasi. Pateva patataṃ seṭṭha natthi bandhe sahāyakā mā anīghāya hāpesi kāmaṃ sumukha pakkama.

Nāhaṃ dukkhaparetoti dhataraṭṭha tuvaṃ jahe jīvitaṃ maraṇaṃ vā me tayā saddhiṃ bhavissati.

Etadariyassa kalyāṇaṃ yaṃ tvaṃ sumukha bhāsasi tañca vīmaṃsamānāhaṃ 4- patate taṃ avassajiṃ.

Apadena padaṃ yāti antalikkhacaro dijo ārā pāsaṃ na bujjhi tvaṃ haṃsānaṃ pavaruttama 5- .

Yadā parābhavo hoti poso jīvitasaṅkhaye @Footnote: 1 Ma. kasivāṇijjā . 2 Sī. Yu. akarā punanti . 3 Ma. cūḷahaṃsajātakaṃ. @ 4 Ma. vimaṃsamānohaṃ . 5 Sī. Yu. pavaruttamo. Atha jālañca pāsañca āsajjāpi na bujjhati.

Ete haṃsā pakkamanti vaṅkaṅgā bhayameritā harittaca hemavaṇṇa tvaññeva avahiyyasi. Ete bhutvā ca pitvā ca pakkamanti vihaṅgamā anapekkhamānā vaṅkaṅgā tvañceveko 1- upāsasi. Kiṃ nu tāyaṃ 2- dijo hoti mutto bandhaṃ upāsasi ohāya sakuṇā yanti kiṃ eko avahiyyasi.

Rājā me so dijo mitto sakhā pāṇasamo ca me neva naṃ vijahissāmi yāva kālassa pariyāyaṃ.

Yo ca tvaṃ sakhino hetu pāṇaṃ cajitumicchasi so te sahāyaṃ muñcāmi hotu rājā tavānugo.

Evaṃ luddaka nandassu saha sabbehi ñātibhi yathāhamajja nandāmi disvā muttaṃ dijādhipaṃ.

Kacci nu bhoto kusalaṃ kacci bhoto anāmayaṃ kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ dhammena anusāsasi.

Kusalañceva me haṃsa atho haṃsa anāmayaṃ atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ dhammena anusāsahaṃ.

Kacci bhoto amaccesu doso koci na vijjati kacci ārā amittā te chāyā dakkhiṇatoriva.

Athopi me amaccesu doso koci na vijjati @Footnote: 1 Ma. tvaññeveko . 2 Ma. tyāyaṃ. Atho ārā amittā me chāyā dakkhiṇatoriva.

Kacci te sādisī bhariyā assavā piyabhāṇinī puttarūpayasūpetā tava chandavasānugā.

Atho me sādisī bhariyā assavā piyabhāṇinī puttarūpayasūpetā mama chandavasānugā.

Kacci te bahavo puttā sujātā raṭṭhavaḍḍhana paññājavena sampannā sammodanti tato tato.

Sataṃ eko ca me puttā dhataraṭṭha mayā sutā tesaṃ tvaṃ kiccamakkhāhi nāvarujjhanti 1- te vaco.

Upapannopi ce hoti jātiyā vinayena vā atha pacchā kurute yogaṃ kicce āvāsu 2- sīdati. Tassa saṃhīrapaññassa vivaro jāyate mahā rattimandhova rūpāni thūlāni manupassati. Asāre sārayogaññū matiṃ natveva vindati sarabhova giriduggasmiṃ antarāyeva sīdati. Hīnajaccopi ce hoti uṭṭhātā dhitimā naro ācārasīlasampanno nise aggīva bhāsati. Etaṃ ve 3- upamaṃ katvā putte vijjāsu ṭhāpaya 4- saṃvirūḷhetha medhāvī khette bījaṃva vuṭṭhiyāti. Haṃsajātakaṃ chaṭṭhaṃ @Footnote: 1 Sī. Yu. nāvarajjhanti . 2 Ma. kicche āpāsu . 3 Ma. me . 4 Ma. vācaya.