๕. ภิสทายกเถราปทาน (๖๕)

๖๗. ๕. ภิสทายกตฺเถราปทานวณฺณนา

เวสฺสภู นาม นาเมนาติอาทิกํ อายสฺมโต ภิสทายกตฺเถรสฺส อปทานํ. อยมฺปิ ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิกาโร ตตฺถ ตตฺถ ภเว วิวฏฺฏูปนิสฺสยานิ ปุญฺญานิ

@เชิงอรรถ: ๑ สุ.วิ. ๑/๒๕๙, สุ.วิ. ๓/๖๓, ป.สู. ๒/๓๐๔, อุทาน.อ. ๓๖๐.

@๒ สี. เอตมฺปิ สิทฺธิวเสน, อิ. เอกปฺปสิทฺธิวเสน. อุปจินนฺโต เวสฺสภุสฺส ภควโต กาเล หิมวนฺตสฺมึ หตฺถิโยนิยํ นิพฺพตฺโต ตสฺมึ ปฏิวสติ. ตสฺมึ สมเย เวสฺสภู ภควา วิเวกกาโม หิมวนฺตมคมาสิ. ตํ ทิสฺวา โส หตฺถินาโค ปสนฺนมานโส ภิสมุฬาลํ คเหตฺวา ภควนฺตํ โภเชสิ. โส เตน ปุญฺญกมฺเมน หตฺถิโยนิโต จุโต เทวโลเก อุปฺปชฺชิตฺวา ตตฺถ ฉ กามาวจร- สมฺปตฺติโย อนุภวิตฺวา มนุสฺสตฺตมาคโต มนุสฺเสสุ จกฺกวตฺติสมฺปตฺติอาทโย อนุภวิตฺวา อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท มหาโภเค อญฺญตรสฺมึ กุเล นิพฺพตฺโต ปุพฺพวาสนาพเลน สตฺถริ ปสนฺโน ปพฺพชิตฺวา นจิรสฺเสว อรหา อโหสิ, โส ปุพฺเพ กตกุสลนาเมน ภิสทายกตฺเถโรติ ปากโฏ.

โส อตฺตโน ปุพฺพกมฺมํ สริตฺวา ปุพฺพจริตาปทานํ ปกาเสนฺโต เวสฺสภู นาม นาเมนาติอาทิมาห. ตตฺถ เวสฺสภูติ เวสฺสํ ภุนาติ อติกฺกมตีติ เวสฺสภู. อถ วา เวสฺเส วาณิชกมฺเม วา กามราคาทิเก วา กุสลาทิกมฺเม วา วตฺถุกามกิเลสกาเม วา ภุนาติ อภิภวตีติ เวสฺสภู, โส นาเมน เวสฺสภู นาม ภควา. อิสีนํ ตติโย อหูติ กุสลธมฺเม ๑- เอสติ คเวสตีติ อิสิ, "วิปสฺสี, สิขี, เวสฺสภู"ติ วุตฺตตฺตา ตติโย ภควา อหุ อโหสีติ อตฺโถ. กานนํ วนโมคฺคยฺหาติ กานนสงฺขาตํ วนํ โอคยฺห โอคเหตฺวา ปาวิสีติ อตฺโถ.

ภิสมุฬาลํ คณฺหิตฺวาติ ทฺวิปทจตุปฺปทานํ ฉาตกํ ภิสติ หึสติ วินาเสตีติ ภิสํ, โก โส? ปทุมกนฺโท, ภิสํ จ มุฬาลํ จ ภิสมุฬาลํ, ตํ ภิสมุฬาลํ คเหตฺวาติ อตฺโถ.

กเรน จ ปรามฏฺโฐติ ตํ มยา ทินฺนทานํ, เวสฺสภูวรพุทฺธินา อุตฺตมพุทฺธินา เวสฺสภุนา กเรน หตฺถตเลน ปรามฏฺโฐ กตสมฺผสฺโส อโหสิ. สุขาหํ นาภิชานามิ, สมํ เตน กุโตตฺตรินฺติ เตน สุเขน สมํ สุขํ นาภิชานามิ,

@เชิงอรรถ: ๑ สี. กุสลกมฺเม. ตโต อุตฺตรึ ตโต ปรํ ตโต อธิกํ สุขํ กุโตติ อตฺโถ. เสสํ นยานุสาเรน สุวิญฺเญยฺยนฺติ.

ภิสทายกตฺเถราปทานวณฺณนา นิฏฺฐิตา.