๙. เวสสันตรจริยา

|๙.๖๘| ยา เม อโหสิ ชนิกา ผุสฺสตี นาม ขตฺติยา สา อตีตาสุ ชาตีสุ สกฺกสฺส มเหสี สิยา ๒- ฯ |๙.๖๙| ตสฺสา อายุกฺขยํ ทิสฺวา ๓- เทวินฺโท เอตทพฺรวิ ททามิ เต ทสวเร วรภทฺเท ยทิจฺฉสิ ฯ |๙.๗๐| เอวํ วุตฺตาว ๔- สา เทวี สกฺกํ ปุนิทมพฺรวิ กึ นุ เม อปราธตฺถิ กึ นุ เทสฺสา อหนฺตว รมฺมา จาเวสิ มํ ฐานา วาโตว ธรณีรุหํ ๕- ฯ |๙.๗๑| เอวํ วุตโตว ๖- โส สกฺโก ปุน ตสฺสิทมพฺรวิ น เจว เต กตํ ปาปํ น จ เม ตฺวมสิ อปฺปิยา ฯ |๙.๗๒| เอตฺตกํเยว เต อายุ จวนกาโล ภวิสฺสติ ฯ ปฏิคฺคณฺห มยา ทินฺเน วเร ทส วรุตฺตเม ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อตฺตา น เมน เทสฺสิโย ฯ ๒ ม. ปิยา ฯ ยุ. จ มเหสิยา ฯ ๓ ม. ยุ. @ญตฺวา ฯ ๔ ม. ยุ. วุตฺตา จ สา เทวี ฯ ๕ ยุ. ธรณึ รุหํ ฯ ๖ ยุ. เอวํ วุตฺเต จ @โส สกฺโก ฯ |๙.๗๓| สกฺเกน สา ทินฺนวรา ตุฏฺฐหฏฺฐา ปโมทิตา มมํ อพฺภนฺตรํ กตฺวา ผุสฺสตี ทส วเร วริ ฯ |๙.๗๔| ตโต จุตา สา ผุสฺสตี ขตฺติเย อุปปชฺชถ เชตุตฺตรมฺหิ นคเร สญฺชเยน สมาคมิ ฯ |๙.๗๕| ยทาหํ ผุสฺสติยา กุจฺฉึ โอกฺกนฺโต ปิยมาตุยา มม เตเชน เม มาตา สทา ทานรตา อหุ ฯ |๙.๗๖| อธเน อาตุเร ชิณฺเณ ยาจเก อทฺธิเก ๑- ชเน สมเณ พฺราหฺมเณ ขีเณ เทติ ทานํ อกิญฺจเน ฯ |๙.๗๗| ทส มาเส ธารยิตฺวา กโรนฺเต ปุรํ ปทกฺขิณํ เวสฺสานํ วีถิยา มชฺเฌ ชเนสิ ผุสฺสตี มมํ ฯ |๙.๗๘| น มยฺหํ มตฺติกํ นามํ นปิ เปตฺติกสมฺภวํ ๒- ชาเตตฺถ ๓- เวสฺสวีถิยํ ตสฺมา เวสฺสนฺตโร อหุ ฯ |๙.๗๙| ยทาหํ ทารโก โหมิ ชาติยา อฏฺฐวสฺสิโก ตทา นิสชฺช ปาสาเท ทานํ ทาตุํ วิจินฺตยึ ฯ |๙.๘๐| หทยํ ทเทยฺยํ จกฺขุํ มํสํปิ รุธิรํปิ จ ๔- ทเทยฺยํ กายํ สาเวตฺวา ยทิ โก ๕- ยาจเย มมํ ฯ |๙.๘๑| สภาวํ จินฺตยนฺตสฺส อกปฺปิตมสณฺฐิตํ ๖- อกมฺปิ ตตฺถ ปฐวี สิเนรุวนวฏํสกา ฯ |๙.๘๒| อนฺวฑฺฒมาเส ปนฺนรเส ปุณฺณมาเส อุโปสเถ ปจฺจยํ นาคมารุยฺห ทานํ ทาตุํ อุปาคมึ ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ปฏฺฐิเก ฯ ๒ ยุ. เมตฺติกสมฺภวํ ฯ ๓ ยุ. ชาโตมฺหิ ฯ ๔ ยุ. รุหิรํปิจ ฯ @ ๕ ม. ยุ. โกจิ ฯ ๖ ม. ยุ. อกมฺปิตม... ฯ |๙.๘๓| กาลิงฺครฏฺฐวิสยา พฺราหฺมณา อุปคจฺฉุ มํ อยาจุํ มํ หตฺถินาคํ ธญฺญํ มงฺคลสมฺมตํ ฯ |๙.๘๔| อวุฏฺฐิโก ชนปโท ทุพฺภิกฺโข ฉาตโก มหา ททาหิ ปวรํ นาคํ สพฺพเสตํ คชุตฺตมํ ฯ |๙.๘๕| ททามิ น วิกมฺปามิ ยํ มํ ยาจนฺติ พฺราหฺมณา สนฺตํ นปฺปฏิคุยฺหามิ ทาเน เม รมตี มโน ฯ |๙.๘๖| น เม ยาจกมนุปฺปตฺเต ปฏิกฺเขโป อนุจฺฉโว มา เม ภิชฺชิ สมาทานํ ทสฺสามิ วิปุลํ คชํ ฯ |๙.๘๗| นาคํ คเหตฺวา โสณฺฑาย ภิงฺคาเร รตนามเย ชลํ หตฺเถ อากิริตฺวา พฺราหฺมณานํ อทํ คชํ ฯ |๙.๘๘| ปุนาปรํ ททนฺตสฺส สพฺพเสตํ คชุตฺตมํ ตทาปิ ปฐวี กมฺปิ สิเนรุวนวฏํสกา ฯ |๙.๘๙| ตสฺส นาคสฺส ทาเนน สิวโย กุทฺธา สมาคตา ปพฺพาเชสุํ สกา รฏฺฐา วงฺกํ คจฺฉตุ ปพฺพตํ ฯ |๙.๙๐| เตสํ นิจฺฉุภมานานํ อกมฺปิตมสณฺฐิตํ มหาทานํ ปวตฺเตตุํ เอกวรมยาจิหํ ๑- ฯ |๙.๙๑| ยาจิตา สิวโย สพฺเพ เอกํ วรมทํสุ เม สาวยิตฺวา กณฺณเภรึ มหาทานํ ททามหํ ฯ |๙.๙๒| อเถตฺถ วตฺตตี สทฺโท ติมุโล ๒- เภรโว มหา ทาเนนิมํ ๓- นีหรนฺติ ปุน ทานํ ททาตยํ ๔- ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. เอกํ วรมยาจิสํ ฯ ยุ. ...จิสฺสํ ฯ ๒ ม. ยุ. ตุมุโล ฯ ๓ ยุ. ทาเนนมํ ฯ @ ๔ ยุ. ททามหํ ฯ |๙.๙๓| หตฺถี ๑- อสฺเส รเถ ทตฺวา ทาสึ ทาสํ ควํ ธนํ มหาทานํ ททิตฺวาน นครา นิกฺขมึ ตทา ฯ |๙.๙๔| นิกฺขมิตฺวาน นครา นิวตฺเตตฺวา วิโลกิเต ตทาปิ ปฐวี กมฺปิ สุเนรุวนวฏํสกา ฯ |๙.๙๕| จตุวาหิรถํ ๒- ทตฺวา ฐตฺวา จตุมหาปเถ เอกากิโก ๓- อทุติโย มทฺทึ ๔- เทวีทมพฺรวึ ฯ |๙.๙๖| ตฺวํ มทฺทิ กณฺหํ คณฺหาหิ ลหุกา เอสา กนิฏฺฐกา ๕- อหํ ชาลึ คหิสฺสามิ ครุโก ภาติโก หิ โส ฯ |๙.๙๗| ปทุมํ ปุณฺฑรีกํว มทฺที กณฺหาชินํ ๖- คหิ อหํ สุวณฺณพิมฺพํ ว ชาลึ ขตฺติยมคฺคหึ ฯ [๗]- |๙.๙๘| อภิชาตา สุขุมาลา ขตฺติยา จตุโร ชนา วิสมสมํ อกฺกมนฺตา วงฺกํ คจฺฉาม ปพฺพตํ ฯ |๙.๙๙| เย เกจิ มนุชา เอนฺติ อนุมคฺเค ปฏิปเถ มคฺคนฺเต ปฏิปุจฺฉาม กุหึ วงฺกตปพฺพโต ๘- ฯ |๙.๑๐๐| เต ตตฺถ อเมฺห ปสฺสิตฺวา กรุณํ คิรมุทีรยุํ ทุกฺขนฺเต ปฏิเวเทนฺติ ทูเร วงฺกตปพฺพโต ฯ |๙.๑๐๑| ยทิ ปสฺสนฺติ ปวเน ทารกา ผลิเต ทุเม เตสํ ผลานํ เหตุมฺหิ อุปโรทนฺติ ทารกา ฯ |๙.๑๐๒| โรทนฺเต ทารเก ทิสฺวา อุพฺภิคฺคา ๙- วิปุลา ทุมา สยเมโวนมิตฺวาน อุปคจฺฉนฺติ ทารเก ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. หตฺถึ ฯ ๒ ม. ยุ. จตุวาหึ รถํ ฯ ๓ ม. ยุ. เอกากิโย ฯ ๔ ม. ยุ. @มทฺทิเทวึ อิทมพฺรวึ ฯ ๕ ม. กนิฏฺฐิกา ฯ ๖ ม. กณฺหาชินคฺคหี ฯ ยุ ...ชินมคหี ฯ @ ๗ ยุ. ชลํ หตฺเถ อากิริตฺวา พฺราหฺมณานํ อทํ คชํ ฯ ๘ ม. วงฺกนฺต... ฯ อิโต ปรํ @อีทิสเมว ฯ ๙ ม. ยุ. อุพฺพิธา ฯ |๙.๑๐๓| อิทํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา อพฺภูตํ โลมหํสนํ สาธุการํ ปวตฺเตสิ มทฺที สพฺพงฺคโสภณา ฯ |๙.๑๐๔| อจฺเฉรํ วต โลกสฺมึ อพฺภูตํ โลมหํสนํ เวสฺสนฺตรสฺส เตเชน สยเมโวนตา ๑- ทุมา ฯ |๙.๑๐๕| สงฺขิปึสุ ปถํ ยกฺขา อนุกมฺปาย ทารเก นิกฺขนฺตทิวเสเนว เจตรฏฺฐมุปาคมุํ ฯ |๙.๑๐๖| สฏฺฐิ ราชสหสฺสานิ ตทา วสนฺติ มาตุลา ๒- สพฺเพ ปญฺชลิกา หุตฺวา โรทมานา อุปาคมุํ ฯ |๙.๑๐๗| ตตฺถ วตฺเตตฺวา สลฺลาปํ เจเตหิ เจตปุตฺเตหิ เต ตโต นิกฺขมิตฺวาน วงฺกํ อคมุ ๓- ปพฺพตํ ฯ |๙.๑๐๘| อามนฺตยิตฺวา เทวินฺโท วิสฺสุกมฺมํ มหิทฺธิกํ อสฺสมํ สุกตํ รมฺมํ ปณฺณสาลํ สุมาปย ฯ |๙.๑๐๙| สกฺกสฺส วจนํ สุตฺวา วิสฺสุกมฺโม มหิทฺธิโก อสฺสมํ สุกตํ รมฺมํ ปณฺณสาลํ สุมาปยิ ฯ |๙.๑๑๐| อชฺโฌคเหตฺวา ปวนํ อปฺปสทฺทํ นิรากุลํ จตุโร ชนา มยํ ตตฺถ วสาม ปพฺพตนฺตเร ฯ |๙.๑๑๑| อหญฺจ มทฺที เทวี จ ชาลี กณฺหาชินา จุโภ อญฺญมญฺญํ โสกนุทา วสาม อสฺสเม ตทา ฯ |๙.๑๑๒| ทารเก อนุรกฺขนฺโต อสุญฺเญ โหมิ อสฺสเม มทฺที ผลํ อาหรติ ๔- โปเสติ สา ตโย ชเน ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. สยเมโวณตา ฯ ๒ ม. มาตุเล ฯ ๓ ยุ. อคมฺมุํ ฯ ๔ ม. อาหริตฺวา ฯ |๙.๑๑๓| ปวเน วสมานสฺส อตฺถิโก มํ อุปาคมิ อยาจิ ปุตฺตเก มยฺหํ ชาลึ กณฺหาชินํ ๑- จุโภ ฯ |๙.๑๑๔| ยาจกํ อุปคตํ ทิสฺวา หาโส เม อุปปชฺชถ อุโภ ปุตฺเต คเหตฺวาน อทาสึ พฺราหฺมเณ ตทา ฯ |๙.๑๑๕| สเก ปุตฺเต จชนฺตสฺส ชูชเก ๒- พฺราหฺมเณ ยทา ตทาปิ ปฐวี กมฺปิ สิเนรุวนวฏํสกา ฯ |๙.๑๑๖| ปุนเทว สกฺโก โอรุยฺห หุตฺวา พฺราหฺมณสนฺนิโภ อยาจิ มํ มทฺทึ เทวึ สีลวตึ ๓- ปติพฺพตํ ฯ |๙.๑๑๗| มทฺทึ หตฺเถ คเหตฺวาน อุทกญฺชลิ ปูรย ๔- ปสนฺนมนสงฺกปฺโป ตสฺส มทฺทึ อทาสหํ ฯ |๙.๑๑๘| มทฺทิยา ทียมานาย คคเน เทวา ปโมทิตา ตทาปิ ปฐวี กมฺปิ สิเนรุวนวฏํสกา ฯ |๙.๑๑๙| ชาลึ กณฺหาชินํ ธีตุํ ๕- มทฺทึ เทวึ ปติพฺพตํ จชมาโน น จินฺเตสึ โพธิยาเยว การณา ฯ |๙.๑๒๐| น เม เทสฺสา อุโภ ปุตฺตา มทฺท เทวี น เทสฺสิยา สพฺพญฺญุตํ ปิยํ มยฺหํ ตสฺมา ปิเย อทาสหํ ฯ |๙.๑๒๑| ปุนาปรํ พฺรหารญฺเญ มาตาปิตุสมาคเม กรุณํ ปริเทวนฺเต สลฺลปนฺเต สุขํ ทุกฺขํ ฯ |๙.๑๒๒| หิโรตฺตปฺเปน ครูนํ ๖- อุภินฺนํ อุปสงฺกมิ ตทาปิ ปฐวี กมฺปิ สิเนรุวนวฏํสกา ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ชาลิกณฺหาชิเน ฯ ๒ ยุ. ยาจเก ฯ ๓ ม. สีลวนฺตึ ฯ ๔ ม. ปูริย ฯ @ ๕ ม. ยุ. ธีตํ ฯ ๖ ม. ยุ. ครุนา ฯ |๙.๑๒๓| ปุนาปรํ พฺรหารญฺญา นิกฺขมิตฺวา สญาติภิ ปวิสามิ ปุรํ รมฺมํ เชตุตฺตรปุรุตฺตมํ ฯ |๙.๑๒๔| รตนานิ สตฺต วสฺสึสุ มหาเมโฆ ปวสฺสถ ตทาปิ ปฐวี กมฺปิ สิเนรุวนวฏํสกา ฯ |๙.๑๒๕| อเจตนายํ ปฐวี อวิญฺญาย สุขํ ทุกฺขํ สาปิ ทานพลา มยฺหํ สตฺตกฺขตฺตุมกมฺปถาติ ฯ เวสฺสนฺตรจริยํ นวมํ ฯ