อัฏฐมกกถา

๕. อฏฺฐมกกถาวณฺณนา

อิทานิ อฏฺฐมกกถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ อนุโลมโคตฺรภูมคฺคกฺขเณ กิเลสานํ สมุทาจาราภาวโต อฏฺฐมกสฺส โสตาปตฺติมคฺคฏฺฐปุคฺคลสฺส เทฺว ปริยุฏฺฐานา ปหีนาติ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ เอตรหิ อนฺธกานญฺเจว สมิติยานญฺจ, เตสํ อญฺญตรํ สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส. มคฺคกฺขณโต ปฏฺฐาย ทิฏฺฐิยา อนุปฺปตฺตึ สนฺธาย ปฏิญฺญา อิตรสฺส. ตโต ยสฺมา ทิฏฺฐิ นาเมสา โสตาปนฺนสฺส ปหีนา, น มคฺคฏฺฐสฺส, ตสฺมา อฏฺฐมโก ปุคฺคโล โสตาปนฺโนติ อนุโยโค สกวาทิสฺส. วิจิกิจฺฉาปเญฺหปิ เอเสว นโย. อนุสยปเญฺห ปริยุฏฺฐานโต อญฺโญ อนุสโยติ เตสํ ลทฺธิ, ตสฺมา "น เหวนฺ"ติ ปฏิกฺขิตฺตํ.

สีลพฺพตปรามาสปเญฺหปิ สีลพฺพตปรามาสปริยุฏฺฐานนฺติ โวหารํ น ปสฺสติ, ตสฺมา ปฏิกฺขิปติ. ปริยุฏฺฐานเมวสฺส ปหีนนฺติ ลทฺธิ.

มคฺโค ภาวิโตติ ปเญฺห ตสฺมึ ขเณ ภาเวติ, น ภาวิโต. ตสฺมา ปฏิกฺขิปติ. อมคฺเคนาติอาทิอนุโยเค ปฐมมคฺเคเนว ปหีนภาวํ ๑- สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ. ยทิ หิ อมคฺเคน ปหิยฺเยถ, โคตฺรภูปุคฺคลาทีนมฺปิ ๒- ปหิยฺเยถาติ ๓- ตสฺส ลทฺธิ. ๓- อุปฺปชฺชิสฺสตีติ ปุจฺฉา ปรวาทิสฺส, วิสฺสชฺชนํ สกวาทิสฺส. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานตฺถเมวาติ.

อฏฺฐมกกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ สี.,ม. ปหานภาวํ ๒ ม. โคตฺรภูปุคฺคลานมฺปิ ๓-๓ ฉ.ม. อาปชฺชนโต