อัฏฐมกกถา

5. Aṭṭhamakakathāvaṇṇanā

Idāni aṭṭhamakakathā nāma hoti. Tattha yesaṃ anulomagotrabhūmaggakkhaṇe kilesānaṃ samudācārābhāvato aṭṭhamakassa sotāpattimaggaṭṭhapuggalassa dve pariyuṭṭhānā pahīnāti laddhi seyyathāpi etarahi andhakānañceva samitiyānañca, tesaṃ aññataraṃ sandhāya pucchā sakavādissa. Maggakkhaṇato paṭṭhāya diṭṭhiyā anuppattiṃ sandhāya paṭiññā itarassa. Tato yasmā diṭṭhi nāmesā sotāpannassa pahīnā, na maggaṭṭhassa, tasmā aṭṭhamako puggalo sotāpannoti anuyogo sakavādissa. Vicikicchāpañhepi eseva nayo. Anusayapañhe pariyuṭṭhānato añño anusayoti tesaṃ laddhi, tasmā "na hevan"ti paṭikkhittaṃ.

Sīlabbataparāmāsapañhepi sīlabbataparāmāsapariyuṭṭhānanti vohāraṃ na passati, tasmā paṭikkhipati. Pariyuṭṭhānamevassa pahīnanti laddhi.

Maggo bhāvitoti pañhe tasmiṃ khaṇe bhāveti, na bhāvito. Tasmā paṭikkhipati. Amaggenātiādianuyoge paṭhamamaggeneva pahīnabhāvaṃ 1- sandhāya paṭikkhipati. Yadi hi amaggena pahiyyetha, gotrabhūpuggalādīnampi 2- pahiyyethāti 3- tassa laddhi. 3- Uppajjissatīti pucchā paravādissa, vissajjanaṃ sakavādissa. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.

Aṭṭhamakakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 Sī.,Ma. pahānabhāvaṃ 2 Ma. gotrabhūpuggalānampi 3-3 cha.Ma. āpajjanato