ผลญาณกถา

๑๐. ผลญาณกถาวณฺณนา

[๔๔๓-๔๔๔] อิทานิ ผเล ญาณกถา นาม โหติ. ตตฺถ "พุทฺธาปิ สตฺตานํ อริยผลุปฺปตฺติยา ธมฺมํ เทเสนฺติ สาวกาปีติ อิมินา สามญฺเญน พุทฺธานํ วิย สาวกานมฺปิ เตน เตน สตฺเตน ปตฺตพฺเพ ผเล ญาณํ อตฺถี"ติ เยสํ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ อนฺธกานํ, เต สนฺธาย สาวกสฺสาติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. อถ นํ "ยทิ สาวกสฺส ผเล ญาณํ อตฺถิ, ยถา พุทฺธา สมาเนปิ โสตาปตฺติผเล อตฺตโน ญาณพเลน `อยํ เอกพีชี อยํ โกลํโกโล อยํ สตฺตกฺขตฺตุ- ปรโม'ติ ผลสฺสกตํ ปญฺญาเปนฺติ, กินฺเต เอวํ สาวโกปี"ติ โจเทตุํ สาวโก ผลสฺสกตํ ปญฺญาเปตีติ อาห, อิตโร ปฏิกฺขิปติ.

อตฺถิ สาวกสฺส ผลปโรปริยตฺตีติอาทิ ผเล ญาณสฺส อตฺถิตาย ปจฺจยปุจฺฉนตฺถํ วุตฺตํ. อยเญฺหตฺถาธิปฺปาโย:- พุทฺธานํ "อิทํ ผลํ ปรํ, อิทํ โอปรนฺ"ติ เอวํ ผลานํ อุจฺจาวจภาวชานนสงฺขาตา ผลา ๔- ปโรปริยตฺติ นาม อตฺถิ. ตถา

@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปสฺสนฺโตติ ๒ ฉ.ม. ภงฺคานุปสฺสเนเนว

@๓ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ๔ ฉ.ม. ผเล อินฺทฺริยปุคฺคลปโรปริยตฺติโย, ตาสํ อตฺถิตาย ตสฺส ตสฺส ปุคฺคลสฺส เตสํ เตสํ อินฺทฺริยานํ วเสเนว ตํ ตํ ผลํ ชานนฺติ, กินฺเต สาวกสฺสาปิ เอตา ปโรปริยตฺติโย อตฺถีติ.

อตฺถิ สาวกสฺส ขนฺธปญฺญตฺตีติอาทีนิปิ "ยทิ เต สาวกสฺส พุทฺธานํ วิย ผเล ญาณํ อตฺถิ, อิมาหิปิสฺส ปญฺญตฺตีหิ ภวิตพฺพํ, กิมสฺส ตา อตฺถิ, สกฺโกติ โส เอตา ปญฺญตฺติโย อตฺตโน พเลน ชานิตุํ วา ปญฺญาเปตุํ วา"ติ โจทนตฺถํ วุตฺตานิ. สาวโก ชิโนติอาทิ "ยทิ สาวกสฺส พุทฺธานํ วิย ผเล ญาณํ อตฺถิ, เอวํ สนฺเต เสฺวว ชิโน"ติ โจทนตฺถํ วุตฺตํ. สาวโก อนุปฺปนฺนสฺสาติ ปเญฺหปิ อยเมว นโย. อญฺญาณีติ ปเญฺห อวิชฺชาสงฺขาตสฺส อญฺญาณสฺส วิหตตฺตา ปฏิกฺขิตฺโต, น ปนสฺส พุทฺธานํ วิย ผเล ญาณํ อตฺถิ. ตสฺมา อปฺปติฏฺฐิโตว ปรวาทีวาโทติ.

ผลญาณกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ปญฺจโม วคฺโค นิฏฺฐิโต. มหาปณฺณาสโก สมตฺโต.