ทรงเทศนาโปรดพระเจ้าพิมพิสาร
เล่มที่ ๔ · ข้อ ๕๖ · บรรทัด ๑๒๑๖
ความปรารถนา ๕ อย่าง · คาถาสดุดีพระผู้มีพระภาค · ทรงรับพระเวฬุวันเป็นสังฆิกาวาส คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
{55} Laṭṭhivaneti tāluyyāne. Suppatiṭṭhe cetiyeti aññatarasmiṃ vaṭṭarukkhe. Tassa kiretaṃ nāmaṃ. Dvādasanahutehīti ettha ekaṃ nahutaṃ dasasahassāni. Appekacceti api ekacce. Ajjhabhāsīti tesaṃ kaṅkhācchedanatthaṃ abhāsi. Kimeva disvāti kiṃeva disvā. Uruvelavāsīti uruvelāyaṃ vāsī. Aggihuttaṃ pahāya pabbajitosi ko upāyo. Kīsakovadānoti tāpasacariyāya kīsasarīrattā kīsakāti laddhanāmānaṃ tāpasānaṃ ovādako anusāsako samānoti attho. Athavā sayaṃ kīsako tāpaso samāno ca ovadamāno ca aññe ovadanto anusāsantoti attho. Kathaṃ pahīnanti kena kāraṇena pahīnaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti tvaṃ uruvelavāsī agagiparicārakānaṃ tāpasānaṃ sayaṃ ovādācariyo samāno kiṃ disvā aggiṃ pahāsi pucchāmi taṃ etamatthaṃ kena kāraṇena tava aggihuttaṃ pahīnanti. Dutiyagāthāyaṃ ayamattho ete rūpādike kāme itthiyo ca yaññā abhivadanti. Svāhaṃ etaṃ sabbaṃpi rūpādikaṃ kāmappabhedaṃ khandhūpadhīsu malanti ñatvā Yasmā ime yiṭṭhahutappabhedā yaññā malameva vadanti tasmā na yiṭṭhe na hute arañjiṃ yiṭṭhe vā hute vā nābhiraminti attho.
Tatiyagāthāyaṃ atha kocarahīti atha kuhiṃcarahi. Sesaṃ uttānameva.
Catutthagāthāyaṃ padanti nibbānapadaṃ santasabhāvatāya santaṃ upadhīnaṃ abhāvena anūpadhīkaṃ rāgakiñcanādīnaṃ abhāvena akiñcanaṃ tīsu bhavesu alaggatāya yaṃ kāmabhavaṃ yaññā vadanti tasmiṃpi kāmabhave asattaṃ jātijarāmaraṇānaṃ abhāvena anaññathābhāviṃ attanā bhāvitena maggeneva adhigantabbaṃ na aññena kenaci adhigametabbanti anaññaneyyaṃ yasmā īdisaṃ padaṃ addasaṃ tasmā na yiṭṭhe na hute arañjiṃ. Tena kiṃ dasseti. Yo ahaṃ devamanussaloka- sampattisādhake na yiṭṭhe na hute arañjiṃ so kiṃ vakkhāmi ettha nāma na me devamanussaloke rato manoti {56} evaṃ sabbaloke anabhiratibhāvaṃ pakāsetvā athakho āyasmā uruvelakassapo sāvakohamasmīti evaṃ bhagavato sāvakabhāvaṃ pakāsesi. Tañca kho ākāse vividhāni pāṭihāriyāni dassetvā. Dhammacakkhunti sotāpattimaggañāṇaṃ.
{57} Assāsakāti āsiṃsanā patthanāti attho.
Esāhaṃ bhanteti ettha pana kiñcāpi maggapaṭivedhenevassa siddhaṃ saraṇagamanaṃ tattha pana nicchayagamanameva gato idāni vācāya attasanniyātanaṃ karoti maggavasenevāyaṃ niyataṃ saraṇagamanaṃ patto taṃ paresaṃ vācāya pāṭakaṃ karonto paṇipātagamanañca gacchanto evaṃ vadati.
{58} Siṅginikkhasuvaṇṇoti siṅgisuvaṇṇanikkhena samānavaṇṇo. Dasavāsoti dasasu ariyavāsesu vutthavāso. Dasadhammavidūti dasakammapathavidū. Dasabhi cupetoti dasahi asekhehi aṅgehi upeto. Sabbadhi dantoti sabbesu indriyesu dantā bhagavato hi cakkhuādīnaṃ kiñci adantaṃ nāma natthi.
{59} Bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ ekamantaṃ nisīdīti bhagavantaṃ bhuttavantaṃ pattato ca apanītapāṇiṃ sallakkhetvā ekasmiṃ padese nisīdīti attho. Atthikānanti buddhābhigamanena ca dhammassavanena ca atthikānaṃ. Abhikkamanīyanti abhigantuṃ sakkuṇeyyaṃ. Appakiṇṇanti anākiṇṇaṃ. Appasaddanti vacanasaddena appasaddaṃ. Appanigghosanti nagaranigghosasaddena appanigghosaṃ. Vijanavātanti anusañcaraṇajanassa sarīravātena virahitaṃ. Vijanavādantipi pāṭho. Antopi janavādena rahitanti attho. Vijanapātantipi pāṭho. Janasañcāravirahitanti attho. Manussarāhaseyyakanti manussānaṃ rahassakiriyaṭṭhāniyaṃ. Paṭisallānasārūpanti vivekānurūpaṃ.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด