บทพิจารณาสำหรับพระภิกษุ-สามเณร
บทพิจารณาปัจจัยสี่และข้อเตือนใจสำหรับพระภิกษุและสามเณร
๕ บทสวดสวดต่อเนื่องตามลำดับ
๑.ตังขณิกปัจจเวกขณปาฐะ
บทนำสวด
- (ผู้นำสวด) หันทะ มะยัง ตังขะณิกะปัจจะเวกขะณะปาฐัง ภะณามะ เส.
การพิจารณาจีวร (เครื่องนุ่งห่ม)
- ปะฏิสังขา โยนิโส จีวะรัง ปะฏิเสวามิ,
- ยาวะเทวะ สีตัสสะ ปะฏิฆาตายะ,
- อุณ๎หัสสะ ปะฏิฆาตายะ,
- ฑังสะมะกะสะวาตาตะปะสิริงสะปะสัมผัสสานัง ปะฏิฆาตายะ,
- ยาวะเทวะ หิริโกปินะปะฏิจฉาทะนัตถัง.
การพิจารณาบิณฑบาต (อาหาร)
- ปะฏิสังขา โยนิโส ปิณฑะปาตัง ปะฏิเสวามิ,
- เนวะ ทะวายะ,
- นะ มะทายะ,
- นะ มัณฑะนายะ,
- นะ วิภูสะนายะ,
- ยาวะเทวะ อิมัสสะ กายัสสะ ฐิติยา,
- ยาปะนายะ,
- วิหิงสุปะระติยา,
- พ๎รัห๎มะจะริยานุคคะหายะ,
- อิติ ปุราณัญจะ เวทะนัง ปะฏิหังขามิ,
- นะวัญจะ เวทะนัง นะ อุปปาเทสสามิ,
- ยาต๎รา จะ เม ภะวิสสะติ อะนะวัชชะตา จะ ผาสุวิหาโร จาติ.
การพิจารณาเสนาสนะ (ที่อยู่อาศัย)
- ปะฏิสังขา โยนิโส เสนาสะนัง ปะฏิเสวามิ,
- ยาวะเทวะ สีตัสสะ ปะฏิฆาตายะ,
- อุณ๎หัสสะ ปะฏิฆาตายะ,
- ฑังสะมะกะสะวาตาตะปะสิริงสะปะสัมผัสสานัง ปะฏิฆาตายะ,
- ยาวะเทวะ อุตุปะริสสะยะวิโนทะนัง ปะฏิสัลลานารามัตถัง.
การพิจารณาเภสัชบริขาร (ยารักษาโรค)
- ปะฏิสังขา โยนิโส คิลานะปัจจะยะเภสัชชะปะริกขารัง ปะฏิเสวามิ,
- ยาวะเทวะ อุปปันนานัง เวยยาพาธิกานัง เวทะนานัง ปะฏิฆาตายะ,
- อัพ๎ยาปัชฌะปะระมะตายาติ.
๒.อตีตปัจจเวกขณปาฐะ
บทนำสวด
- (ผู้นำสวด) หันทะ มะยัง อะตีตะปัจจะเวกขะณะปาฐัง ภะณามะ เส.
การพิจารณาจีวร (เครื่องนุ่งห่ม)
- อัชชะ มะยา อะปัจจะเวกขิตวา ยัง จีวะรัง ปะริภุตตัง,
- ตัง ยาวะเทวะ สีตัสสะ ปะฏิฆาตายะ,
- อุณ๎หัสสะ ปะฏิฆาตายะ,
- ฑังสะมะกะสะวาตาตะปะสิริงสะปะสัมผัสสานัง ปะฏิฆาตายะ,
- ยาวะเทวะ หิริโกปินะปะฏิจฉาทะนัตถัง.
การพิจารณาบิณฑบาต (อาหาร)
- อัชชะ มะยา อะปัจจะเวกขิตวา โย ปิณฑะปาโต ปะริภุตโต,
- โส เนวะ ทะวายะ,
- นะ มะทายะ,
- นะ มัณฑะนายะ,
- นะ วิภูสะนายะ,
- ยาวะเทวะ อิมัสสะ กายัสสะ ฐิติยา,
- ยาปะนายะ,
- วิหิงสุปะระติยา,
- พ๎รัห๎มะจะริยานุคคะหายะ,
- อิติ ปุราณัญจะ เวทะนัง ปะฏิหังขามิ,
- นะวัญจะ เวทะนัง นะ อุปปาเทสสามิ,
- ยาต๎รา จะ เม ภะวิสสะติ อะนะวัชชะตา จะ ผาสุวิหาโร จาติ.
การพิจารณาเสนาสนะ (ที่อยู่อาศัย)
- อัชชะ มะยา อะปัจจะเวกขิตวา ยัง เสนาสะนัง ปะริภุตตัง,
- ตัง ยาวะเทวะ สีตัสสะ ปะฏิฆาตายะ,
- อุณ๎หัสสะ ปะฏิฆาตายะ,
- ฑังสะมะกะสะวาตาตะปะสิริงสะปะสัมผัสสานัง ปะฏิฆาตายะ,
- ยาวะเทวะ อุตุปะริสสะยะวิโนทะนัง ปะฏิสัลลานารามัตถัง.
การพิจารณาเภสัชบริขาร (ยารักษาโรค)
- อัชชะ มะยา อะปัจจะเวกขิตวา โย คิลานะปัจจะยะเภสัชชะปะริกขาโร ปะริภุตโต,
- โส ยาวะเทวะ อุปปันนานัง เวยยาพาธิกานัง เวทะนานัง ปะฏิฆาตายะ,
- อัพ๎ยาปัชฌะปะระมะตายาติ.
๓.ปัพพชิตอภิณหปัจจเวกขณปาฐะ
บทนำสวด
- (ผู้นำสวด) หันทะ มะยัง ปัพพะชิตะอะภิณหะปัจจะเวกขะณะปาฐัง ภะณามะ เส.
บทอารัมภกถา
- ทะสะ อิเม ภิกขะเว ธัมมา,
- ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพา,
- กะตะเม ทะสะ,
ข้อที่ ๑ : พิจารณาเพศบรรพชิต
- เววัณณิยัมหิ อัชฌูปะคะโตติ ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพัง,
ข้อที่ ๒ : พิจารณาการเลี้ยงชีวิต
- ปะระปะฏิพัทธา เม ชีวิกาติ ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพัง,
ข้อที่ ๓ : พิจารณาระเบียบกิริยามารยาท
- อัญโญ เม อากัปโป กะระณีโยติ ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพัง,
ข้อที่ ๔ : ตรวจสอบศีลของตนเอง
- กัจจิ นุ โข เม อัตตา สีละโต นะ อุปะวะทะตีติ ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพัง,
ข้อที่ ๕ : ตรวจสอบศีลในสายตาผู้อื่น
- กัจจิ นุ โข มัง อะนุวิจจะ วิญญู สะพรัหมะจารี สีละโต นะ อุปะวะทันตีติ ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพัง,
ข้อที่ ๖ : พิจารณาความพลัดพราก
- สัพเพหิ เม ปิเยหิ มะนาเปหิ นานาภาโว วินาภาโวติ ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพัง,
ข้อที่ ๗ : พิจารณากรรมและผลของกรรม
- กัมมัสสะโกมหิ กัมมะทายาโท กัมมะโยนิ กัมมะพันธุ กัมมะปะฏิสะระโณ, ยัง กัมมัง กะริสสามิ กัล๎ยาณัง วา ปาปะกัง วา ตัสสะ ทายาโท ภะวิสสามีติ ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพัง,
ข้อที่ ๘ : พิจารณากาลเวลาที่ผ่านไป
- กะถัมภูตัสสะ เม รัตตินทิวา วีติปะตันตีติ ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพัง,
ข้อที่ ๙ : พิจารณาความยินดีในที่สงัด
- กัจจิ นุ โขหัง สุญญาคาเร อะภิระมามีติ ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพัง,
ข้อที่ ๑๐ : พิจารณาคุณวิเศษในตน
- อัตถิ นุ โข เม อุตตะริมะนุสสะธัมมา อะละมะริยะญาณะทัสสะนะวิเสโส อะธิคะโต, โสหัง ปัจฉิเม กาเล สะพรัหมะจารีหิ ปุฏโฐ นะ มังกุ ภะวิสสามีติ ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพัง,
บทสรุปท้าย
- อิเม โข ภิกขะเว ทะสะ ธัมมา,
- ปัพพะชิเตนะ อะภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพาติ.
๔.สมณสัญญา (สมณสัญญาปาฐะ)
บทนำสวด
- (ผู้นำสวด) หันทะ มะยัง สะมะณะสัญญาปาฐัง ภะณามะ เส,
บทพิจารณาความเป็นสมณะและการปฏิบัติตน
- สะมะณา สะมะณาติ โว ภิกขะเว ชะโน สัญชานาติ,
- ตุมเห จะ ปะนะ เก ตุมเหติ ปุฏฐา สะมานา,
- สะมะณัมหาติ ปะฏิชานาถะ,
- เตสัง โว ภิกขะเว เอวัง สะมัญญานัง สะตัง,
- เอวัง ปะฏิญญานัง สะตัง,
- ยา สะมะณะสามีจิปะฏิปะทา ตัง ปะฏิปัชชิสสามะ,
- เอวันโน อะยัง อัมหากัง สะมัญญา จะ สัจจา ภะวิสสะติ ปะฏิญญา จะ ภูตา,
- เยสัญจะ มะยัง จีวะระ ปิณฑะปาตะ เสนาสะนะคิลานะปัจจะยะเภสัชชะปะริกขาเร ปะริภุญชามะ,
- เตสันเต การา อัมเหสุ มะหัปผะลา ภะวิสสันติ มะหานิสังสา,
- อัมหากัญเจวายัง ปัพพัชชา อะวัญฌา ภะวิสสะติ,
- สะผะลา สะอุทะระยาติ,
บทสรุปข้อสั่งสอน
- เอวัญหิ โว ภิกขะเว สิกขิตัพพันติ.
๕.ธัมมปหังสนปาฐะ (ธัมมปหังสนสมาทปนาทิวจนปาฐะ)
บทนำสวด
- (ผู้นำสวด) หันทะ มะยัง ธัมมะปะหังสะนะสะมาทะปะนาทิวะจะนะปาฐัง ภะณามะ เส,
คุณของพระธรรมและการตั้งจิตปรารภความเพียร
- เอวัง สวากขาโต ภิกขะเว มะยา ธัมโม,
- อุตตาโน,
- วิวะโฏ,
- ปะกาสิโต,
- ฉินนะปิโลติโก,
- เอวัง สวากขาเต โข ภิกขะเว มะยา ธัมเม,
- อะลัง เมวะ,
- สัทธา ปัพพะชิเตนะ กุละปุตเตนะ วิริยัง อาระภิตุง,
- กามัง ตะโจ จะ นะหารุ จะ อัฏฐิ จะ อะวะสิสสะตุ,
- สะรีเร อุปะสุสสะตุ มังสะโลหิตัง,
- ยันตัง ปุริสะถาเมนะ ปุริสะวิริเยนะ ปุริสะปะรักกะเมนะ ปัตตัพพัง,
- นะ ตัง อะปาปุณิตวา ปุริสัสสะ วิริยัสสะ สัณฐานัง ภะวิสสะตีติ,
เปรียบเทียบผลของความเกียจคร้านและความเพียร
- ทุกขัง ภิกขะเว กุสีโต วิหะระติ,
- โวกิณโณ ปาปะเกหิ อะกุสะเลหิ ธัมเมหิ,
- มะหันตัญจะ สะทัตถัง ปะริหาเปติ,
- อารัทธะวิริโย จะ โข ภิกขะเว สุขัง วิหะระติ,
- ปะวิวิตโต ปาปะเกหิ อะกุสะเลหิ ธัมเมหิ,
- มะหันตัญจะ สะทัตถัง ปะริปูเรติ,
การปรารภความเพียรเพื่ออานิสงส์แห่งการบรรพชา
- นะ ภิกขะเว หีเนนะ อัคคัสสะ ปัตติ โหติ,
- อัคเคนะ จะ โข ภิกขะเว อัคคัสสะ ปัตติ โหติ,
- มัณฑะเปยยะมิทัง ภิกขะเว พรัหมะจะริยัง,
- สัตถา สัมมุขีภูโต,
- ตัสมาติหะ ภิกขะเว วิริยัง อาระภะถะ,
- อัปปัตตัสสะ ปัตติยา,
- อะนะธิคะตัสสะ อะธิคะมายะ,
- อะสัจฉิกะตัสสะ สัจฉิกิริยายะ,
- เอวัง โน อะยัง อัมหากัง ปัพพัชชา,
- อะวังกะตา อะวัญฌา ภะวิสสะติ,
- สะผะลา สะอุทะระยา,
- เยสัง มะยัง ปะริภุญชามะ จีวะระปิณฑะปาตะ เสนาสะนะคิลานะปัจจะยะเภสัชชะปะริกขารัง,
- เตสัง เต การา อัมเหสุ,
- มะหัปผะลา ภะวิสสันติ มะหานิสังสาติ,
ความไม่ประมาทในประโยชน์ 3
- เอวัง หิ โว ภิกขะเว สิกขิตัพพัง,
- อัตตัตถัง วา หิ ภิกขะเว สัมปัสสะมาเนนะ,
- อะละเมวะ อัปปะมาเทนะ สัมปาเทตุง,
- ปะรัตถัง วา หิ ภิกขะเว สัมปัสสะมาเนนะ,
- อะละเมวะ อัปปะมาเทนะ สัมปาเทตุง,
- อุภะยัตถัง วา หิ ภิกขะเว สัมปัสสะมาเนนะ,
- อะละเมวะ อัปปะมาเทนะ สัมปาเทตุง,
- อิติ.
สวดจบแล้วอนุโมทนาสาธุ