๘. วิชยาเถรีคาถา

๔๕๘. ๘. วิชยาเถรีคาถาวณฺณนา

จตุกฺขตฺตุนฺติอาทิกา วิชยาย เถริยา คาถา.

อยมฺปิ ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิการา ตตฺถ ตตฺถ ภเว วิวฏฺฏูปนิสฺสยํ กุสลํ อุปจินนฺตี อนุกฺกเมน ปริพฺรูหิตกุสลมูลา เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺตี อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท ราชคเห อญฺญตรสฺมึ กุลเคเห นิพฺพตฺติตฺวา วิญฺญุตํ ปตฺวา เขมาย เถริยา คิหิกาเล สหายิกา อโหสิ. สา ตสฺสา ปพฺพชิตภาวํ สุตฺวา "สาปิ นาม ราชมเหสี ปพฺพชิสฺสติ กิมงฺคํ ๑- ปนาหนฺ"ติ ปพฺพชิตุกามาเยว หุตฺวา เขมาย เถริยา สนฺติกํ อุปสงฺกมิ. เถรี ตสฺสา อชฺฌาสยํ ญตฺวา ตถา ธมฺมํ เทเสสิ, ยถา สํสาเร สํวิคฺคมานสา สาสเน สา อภิปฺปสนฺนา ภวิสฺสติ. สา ตํ ธมฺมํ สุตฺวา สํเวคชาตา ปฏิลทฺธสทฺธา จ หุตฺวา ปพฺพชฺชํ ยาจิ. เถรี ตํ ปพฺพาเชสิ. สา ปพฺพชิตฺวา กตปุพฺพกิจฺจา วิปสฺสนํ ปฏฺฐเปตฺวา เหตุสมฺปนฺนตาย นจิรสฺเสว สห ปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปตฺวา อตฺตโน ปฏิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตฺวา อุทานวเสน:-

"จตุกฺขตฺตุํ ปญฺจกฺขตฺตุํ วิหารา อุปนิกฺขมึ

อลทฺธา เจตโส สนฺตึ จิตฺเต อวสวตฺตินี.

ภิกฺขุนึ อุปสงฺกมฺม สกฺกจฺจํ ปริปุจฺฉหํ

สา เม ธมฺมมเทเสสิ ธาตุอายตนานิ จ.

จตฺตาริ อริยสจฺจานิ อินฺทฺริยานิ พลานิ จ

โพชฺฌงฺคฏฺฐงฺคิกํ มคฺคํ อุตฺตมตฺถสฺส ปตฺติยา.

ตสฺสาหํ วจนํ สุตฺวา กโรนฺตี อนุสาสนึ

รตฺติยา ปุริเม ยาเม ปุพฺพชาติมนุสฺสรึ.

@เชิงอรรถ: ๑ สี. กิมงฺค

รตฺติยา มชฺฌิเม ยาเม ทิพฺพจกฺขุํ วิโสธยึ

รตฺติยา ปจฺฉิเม ยาเม ตโมกฺขนฺธํ ปทาลยึ.

ปีติสุเขน จ กายํ ผริตฺวา วิหรึ ตทา

สตฺตมิยา ปาเท ปสาเรสึ ตโมกฺขนฺธํ ปทาลิยา"ติ อิมา คาถา อภาสิ.

ตตฺถ ภิกฺขุนินฺติ เขมาเถรึ สนฺธาย วทติ.

โพชฺฌงฺคฏฺฐงฺคิกํ มคฺคนฺติ สตฺตโพชฺฌงฺคํ อฏฺฐงฺคิกญฺจ อริยมคฺคํ. อุตฺตมตฺถสฺส ปตฺติยาติ อรหตฺตสฺส นิพฺพานสฺเสว วา ปตฺติยา อธิคมาย.

ปีติสุเขนาติ ผลสมาปตฺติปริยาปนฺนาย ปีติยา สุเขน จ. กายนฺติ สมฺปยุตฺตํ ๑- นามกายํ ตทนุสาเรน รูปกายญฺจ. ผริตฺวาติ ผุสิตฺวา พฺยาเปตฺวา วา. สตฺตมิยา ปาเท ปสาเรสินฺติ วิปสฺสนาย อารทฺธทิวสโต สตฺตมิยํ ปลฺลงฺกํ ภินฺทิตฺวา ปาเท ปสาเรสึ. กถํ? ตโมกฺขนฺธํ ปทาลิย, อปทาลิตปุพฺพํ โมหกฺขนฺธํ อคฺคมคฺค- ญาณาสินา ปทาเลตฺวา. เสสํ เหฏฺฐา วุตฺตนยเมว.

วิชยาเถรีคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ฉกฺกนิปาตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ตํสมฺปยุตฺตํ