๗. อยกูฏชาดก

อยกูฏชาตกํ

สพฺพายสํ กูฏนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต โลกตฺถจริยํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุ มหากณฺหชาตเก อาวิภวิสฺสติ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ตสฺส อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิมฺหิ นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต อุคฺคหิตสิปฺโป ปิตุ อจฺจเยน รชฺเช ปติฏฺฐาย ธมฺเมน รชฺชํ กาเรสิ ฯ ตทา มนุสฺสา เทวตามงฺคลิกา หุตฺวา พหู อเชฬกาทโย มาเรตฺวา เทวตานํ พลีกมฺมํ กโรนฺติ ฯ โพธิสตฺโต ปาโณ น หนฺตพฺโพติ เภริญฺจาราเปสิ ฯ ยกฺขา พลีกมฺมํ อลภมานา โพธิสตฺตสฺส กุชฺฌิตฺวา หิมวนฺเต ยกฺขสมาคมํ คนฺตฺวา โพธิสตฺตสฺส มารณตฺถาย เอกํ กกฺขลํ ยกฺขํ เปเสสุํ ฯ โส กณฺณิกมตฺตํ มหนฺตํ อาทิตฺตํ อยกูฏํ คเหตฺวา อิมินา นํ ปหริตฺวา มาเรสฺสามีติ อาคนฺตฺวา มชฺฌิมยามสมนนฺตเร โพธิสตฺตสฺส สยนมตฺถเก อฏฺฐาสิ ฯ ตสฺมึ ขเณ สกฺกสฺส อาสนํ อุณฺหาการํ ทสฺเสสิ ฯ โส อาวชฺชมาโน ตํ การณํ ญตฺวา อินฺทวชิรํ อาทาย คนฺตฺวา ยกฺขสฺส อุปริ อฏฺฐาสิ ฯ โพธิสตฺโต ยกฺขํ ทิสฺวา กินฺนุโข เอส มํ รกฺขมาโน ฐิโต อุทาหุ มาเรตุกาโมติ เตน สทฺธึ สลฺลปนฺโต ปฐมํ คาถมาห

สพฺพายสํ กูฏมติปฺปมาณํ

ปคฺคยฺห โย ติฏฺฐสิ อนฺตลิกฺเข

รกฺขาย มํ ตฺวํ วิหิโตนุสชฺช

อุทาหุ เม วายมเส ๑- วธายาติ ฯ

ตตฺถ วิหิโตนุสชฺชาติ วิหิโตนุสิ อชฺช ฯ

โพธิสตฺโต ปน ยกฺขเมว ปสฺสติ น สกฺกํ ฯ ยกฺโข สกฺกสฺส ภเยน โพธิสตฺตํ ปหริตุํ น สกฺโกติ ฯ โส โพธิสตฺตสฺส กถํ สุตฺวา มหาราช นาหํ ตว รกฺขาย ฐิโต อิมินา ปน ชลิตอยกูเฏน ปหริตฺวา ตํ มาเรสฺสามีติ อาคโตมฺหิ สกฺกสฺส ภเยน ตํ ปหริตุํ น สกฺโกมีติ เอตมตฺถํ ทีเปนฺโต ทุติยํ คาถมาห

ทูโตหํ ราชิธ รกฺขสานํ

วธาย ตุยฺหํ ปหิโตหมสฺมิ

อินฺโท จ ตํ รกฺขติ เทวราชา

เตนุตฺตมงฺคํ น เต ผาลยามีติ ฯ

ตํ สุตฺวา โพธิสตฺโต อิตรา เทฺว คาถา อภาสิ

สเจ จ มํ รกฺขติ เทวราชา

เทวานมินฺโท มฆวา สุชมฺปติ

กามํ ปิสาจา วินทนฺตุ สตฺเต ๒-

น สนฺตเส รกฺขสิยา ปชาย

กามํ กณฺฑนฺตุ กุมฺภณฺฑา สพฺเพ ปํสุปิสาจกา

นาลํ ปิสาจา ยุทฺธาย มหตี สา วิเภสิกาติ ๓- ฯ

ตตฺถ รกฺขสิยา ปชายาติ รกฺขสีสงฺขาตาย ปชาย

@เชิงอรรถ: ๑. เจตยเส ฯ ๒. สพฺเพ ฯ ๓. วิเหสิกา ฯ รกฺขสสตฺตานนฺติ อตฺโถ ฯ กุมฺภณฺฑาติ กุมฺภมตฺตรหสฺสงฺคา มโหทรา ยกฺขา ฯ ปํสุปิสาจกาติ สงฺการฏฺฐาเน ปิสาจา ฯ นาลนฺติ ปิสาจกา นาม มยา สทฺธึ ยุทฺธาย น สมตฺถา ฯ มหตี สา วิเภสิกาติ ยํ ปเนเต ยกฺขา สนฺนิปติตฺวา วิเภสิกํ ทสฺเสนฺติ สา มหตี วิเภสิกา ภายนาการทสฺสนมตฺตเมว มยฺหํ น ปนาหํ ภายามีติ อตฺโถ ฯ

สกฺโก ยกฺขํ ปลาเปตฺวา มหาสตฺตํ โอวทิตฺวา มา ภายิ มหาราช อิโต ปฏฺฐาย ตว รกฺขา มมายตฺตาติ วตฺวา สกฏฺฐานเมว คโต ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา สกฺโก อนุรุทฺโธ อโหสิ พาราณสีราชา ปน อหเมวาติ ฯ

อยกูฏชาตกํ สตฺตมํ