๓. ชัยทิศชาดก

Jayaddisajātakaṃ

cirassaṃ vata meti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mātuposakaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi. Paccuppannavatthu sāmajātakasadisaṃ.

Tadā pana satthā porāṇakapaṇḍitā kāñcanamālaṃ setacchattaṃ pahāya mātāpitaro posesunti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.

Atīte kapillaraṭṭhe uttarapañcālo nāma rājā ahosi. Tassa aggamahesī gabbhaṃ paṭilabhitvā puttaṃ vijāyi. Tassā purimabhave ekā sapattī kujjhitvā tuyhaṃ jātapajaṃ khādituṃ samatthā bhavissāmīti patthanaṃ ṭhapetvā yakkhinī ahosi. Sā tadā okāsaṃ labhitvā tassā passantiyāva taṃ allamaṃsapesivaṇṇakumāraṃ gahetvā murumurāyantī khāditvā pakkāmi. Dutiyavārepi tatheva akāsi. Tatiyavāre pana tassā pasūtigharaṃ paviṭṭhakāle gehaṃ parivāretvā daḷhaṃ ārakkhaṃ akaṃsu. Vijātadivase yakkhinī āgantvā puna dārakaṃ aggahesi. Devī yakkhinīti mahāsaddamakāsi. Āvudhahatthā purisā āgantvā deviyā dinnasaññāya yakkhiniṃ anubandhiṃsu. Sā khādituṃ okāsaṃ alabhantī tato palāyitvā udakaniddhamanaṃ pāvisi. Dārako ca mātāti saññāya tassā thanaṃ mukhena gaṇhi. Sā puttasinehaṃ uppādetvā tato palāyitvā susānaṃ gantvā dārakaṃ pāsāṇaleṇe katvā paṭijaggi. Athassa anukkamena vaḍḍhamānassa manussamaṃsaṃ Āharitvā adāsi. Ubhopi manussamaṃsaṃ khāditvā tattha vasiṃsu dārako attano manussabhāvaṃ na jānāti yakkhinīputtosmīti saññāya so attabhāvaṃ jahitvā antaradhāyituṃ na sakkoti. Athassa sā antaradhānatthāya ekaṃ mūlaṃ adāsi. So mūlānubhāvena antaradhāyitvā manussamaṃsaṃ khādanto vicari. Yakkhinī vessavaṇamahārājassa veyyāvaccatthāya gatā tattheva kālamakāsi. Devīpi catutthavāre aññaṃ puttaṃ vijāyi. So yakkhiniyā muttattā arogo ahosi. Paccāmittaṃ yakkhiniṃ jinitvā jātattā jayaddisakumārotissa nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto sabbasippe nipphattiṃ patvā chattaṃ ussāpetvā rajjamanusāsi.

Tadā bodhisatto tassā aggamahesiyā kucchismiṃ nibbatti. Alīnasattukumārotissa nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto uggahitasippo hutvā uparājā ahosi. So yakkhinīputto aparabhāge pamādena taṃ mūlaṃ nāsetvā antaradhāyituṃ asakkonto dissanarūpova susāne manussamaṃsaṃ khādati. Manussā taṃ disvā bhītatasitā āgantvā rañño upakkosiṃsu deva eko yakkho dissamānarūpo susāne manussamaṃsaṃ khādati so anukkamena nagaraṃ pavisitvā manusse māretvā khādissati taṃ gāhāpetuṃ vaṭṭatīti. Rājā sādhūti paṭissuṇitvā gaṇhatha nanti āṇāpesi. Te balanikāyā gantvā susānaṃ parivāretvā aṭṭhaṃsu. Yakkhinīputto naggo ubbiggamānarūpo maraṇabhayabhīto viravanto manussānaṃ antaraṃ pakkhandi. Manussā yakkhoti maraṇabhayabhītā dvidhā bhijjiṃsu. Sopi tatova palāyitvā araññaṃ pāvisi na puna manussapathaṃ āgacchi. So ekaṃ mahāvattaniaṭaviṃ nissāya maggapaṭipannesu ekekaṃ gahetvā araññaṃ pavisitvā māretvā khādanto ekasmiṃ nigrodhamūle vāsaṃ kappesi.

Atheko satthavāhabrāhmaṇo aṭavipālānaṃ sahassaṃ datvā pañcahi sakaṭasatehi taṃ maggaṃ paṭipajji. Manussayakkho viravanto pakkhandi. Bhītā manussā urena nipajjiṃsu. So brāhmaṇaṃ gahetvā palāyanto khāṇunā pāde viddho aṭavipālesu anubandhantesu brāhmaṇaṃ chaḍḍetvā gantvā attano vasanarukkhamūle nipajji. Tassa tattha nipannassa sattame divase jayaddisarājā migavadhaṃ āṇāpetvā nagarā nikkhami. Taṃ nagarā nikkhamantamattameva takkasilavāsī nando nāma mātuposakabrāhmaṇo catasso satārahagāthā ādāya āgantvā addasa. Jayaddisarājā nivattetvā suṇissāmīti tassa nivāsanagehaṃ dāpetvā migavadhaṃ gantvā yassa passena migo palāyati tasseva so gīvāti āha.

Atha eko pasadamigo uṭṭhahitvā rañño abhimukho gantvā palāyi. Amaccā parihāsaṃ kariṃsu. Rājā khaggaṃ gahetvā taṃ anubandhitvā tiyojanamatthake patvā khaggena naṃ paharitvā dve khandhāni katvā kājenādāya āgacchanato manussayakkhassa nipannaṭṭhānaṃ patvā dabbatiṇesu nisīditvā thokaṃ visamitvā gantuṃ ārabhi. Atha Naṃ so uṭṭhāya tiṭṭha kuhiṃ gacchasi bhakkhosi meti hatthe gahetvā paṭhamaṃ gāthamāha

cirassaṃ vata me udapādi ajja

bhakkho mahā sattamibhattakāle

kutosi ko vāsi tadiṃgha brūhi

ācikkha jātiṃ vidito yathāsīti.

Tattha bhakkho mahāti mahābhakkho. Sattamibhattakāleti pāṭipadato paṭṭhāya nirāhārassa sattamiyaṃ bhattakāle. Kutosīti kuto āgatosi.

Rājā yakkhaṃ disvā bhīto ūrutthambhaṃ patvā palāyituṃ nāsakkhi satiṃ paccupaṭṭhapetvā dutiyaṃ gāthamāha

pañcālarājā migavaṃ paviṭṭho

jayaddiso nāma yadi suto te

carāmi gacchāni vanāni cāhaṃ

pasadimaṃ khāda mamajja muñcāti.

Tattha migavaṃ paviṭṭhoti migavadhāya raṭṭhā nikkhanto. Gacchānīti pabbatapassāni. Pasadanti pasadamigaṃ.

So taṃ sutvā yakkho tatiyaṃ gāthamāha

seneva tvaṃ paṇasi sassamāno

mameso bhakkho pasado yaṃ vadesi

taṃ khādiyāna pasadaṃ jighaññaṃ

khādissaṃ pacchā na vilāpakāloti.

Tattha senevāti mama santakeneva. Paṇasīti voharesi attānaṃ vikkīṇasi. Sassamānoti hiṃsayamāno. Taṃ khādiyānāti taṃ pasadamaṃsaṃ khāditvā. Jighaññanti ghasitukāmosmi. Khādissanti tasmā etaṃ pacchā khādissāmi. Na vilāpakāloti mā vilapasi nāyaṃ vilāpakāloti vadati.

Taṃ sutvā rājā nandabrāhmaṇaṃ saritvā catutthaṃ gāthamāha

na catthi mokkho mama vikkayena

gantvāna paccāgamanāya paṇhe

taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇassappadāya

saccānurakkhī punarāvaṭṭissanti

tattha na catthīti sace mayhaṃ vikkayenapi na mokkho atthi. Gantvānāti evaṃ sante ajja imaṃ migamaṃsaṃ khāditvā mama nagaraṃ gantvā. Paṇheti pageyeva sve pātarāsakāle pañcāgamanatthāya paṭiññaṃ gaṇhāhīti adhippāyo. Taṃ saṅgaranti mayā dhanante dassāmīti brāhmaṇassa saṅgaro kato taṃ tassa datvā idaṃ mayā vuttaṃ saccaṃ anurakkhanto ahaṃ puna āgamissanti attho.

Taṃ sutvā yakkho pañcamaṃ gāthamāha

kiṃ kammajātaṃ anutappatī taṃ

pattaṃ samīmaṃ maraṇassa rāja

ācikkha me taṃ api sakkuṇemu

anujāyituṃ āgamanāya paṇheti.

Tattha kammameva kammajātaṃ. Anutappatī tanti taṃ anutappati. Pattanti upagataṃ. Api sakkuṇemūti api nāma taṃ tava sokakāraṇaṃ sutvā pātova āgamanāya taṃ anujānituṃ sakkuṇeyyāmāti attho.

Rājā taṃ kāraṇaṃ kathento chaṭṭhaṃ gāthamāha

katā mayā brāhmaṇassa dhanāsā

taṃ saṅgaraṃ paṭimokkaṃ na muttaṃ

taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇassappadāya

saccānurakkhī punarāvaṭṭissanti.

Tattha paṭimokkaṃ na muttanti catasso satārahagāthā sutvā dhanante dassāmīti paṭiññāya mayā attani paṭimuñcitvā ṭhapitaṃ taṃ na muttaṃ dhanassa adinnattāti.

Taṃ sutvā yakkho sattamaṃ gāthamāha

yā te katā brāhmaṇassa dhanāsā

taṃ saṅgaraṃ paṭimokkaṃ na muttaṃ

taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇassappadāya

saccānurakkhī punarāvaṭṭassūti.

Tattha punarāvaṭṭassūti puna āgacchassu.

Evañca pana vatvā rājānaṃ visajjesi. So tena vissaṭṭho tvaṃ mā cintayi ahaṃ pātova āgamissāmīti vatvā magganimittāni sallakkhento attano balanikāyaṃ upagantvā balanikāyaparivuto nagaraṃ pavisitvā nandabrāhmaṇaṃ pakkosāpetvā mahārahe āsane Nisīdāpetvā gāthā sutvā cattāri sahassāni datvā yānaṃ āropetvā imaṃ takkasilameva nethāti manusse datvā brāhmaṇaṃ uyyojetvā dutiyadivase paṭigantukāmo hutvā puttaṃ āmantetvā anusāsi.

Tamatthaṃ pakāsento satthā dve gāthā abhāsi

muttova so porisādassa hatthā

gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī

taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇassappadāya

āmantayī puttamalīnasattuṃ.

Ajjeva rajjaṃ abhisecayassu

dhammañca raṭṭhesu janesu cāpi

adhammakāro ca te māhu raṭṭhe

gacchāmihaṃ porisādassa ñanteti.

Tattha alīnasattunti evaṃnāmakaṃ kumāraṃ. Pāliyaṃ pana alīnasattanti likhitaṃ. Ajjeva rajjanti putta rajjaṃ te dammi tvaṃ ajjeva muddhani abhisecayassu. Ñanteti tyante santiketi attho.

Taṃ sutvā kumāro dasamaṃ gāthamāha

kiṃ kamma kubbaṃ tava deva pāde

nārādhayiṃ tadicchāmi sotuṃ

yamajja rajjamhi udassaye tuvaṃ

rajjaṃpi niccheyyaṃ tayā vinā ahanti.

Tattha kubbanti karonto. Yamajjāti yena anārādhakammena Ajja maṃ rajjamhi tvaṃ. Udassayeti ussāpesi patiṭṭhāpesi taṃ me ācikkha ahaṃ hi tayā vinā rajjaṃpi na icchāmīti attho.

Taṃ sutvā rājā anantaraṃ gāthamāha

na kammunā ca vacasā tāta

aparādhitohaṃ tuviyaṃ sarāmi

saddhiñca katvā porisādakena

saccānurakkhī punahaṃ gamissanti.

Tattha aparādhitoti aparādhaṃ ito ahaṃ. Tuviyanti tava santikaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti tāta ahaṃ ito tava kammato vā tava vacanato vā kiñci mama appiyaṃ aparādhaṃ na sarāmi. Saddhiñca katvāti maṃ pana migavadhaṃ gataṃ eko yakkho maṃ khādissāmīti gaṇhi athāhaṃ brāhmaṇassa dhammakathaṃ sutvā tassa sakkāraṃ katvā sve pātarāsakāle āgamissanti tena purisādena saddhiṃ saccaṃ katvā āgato tasmā saccaṃ anurakkhanto puna tattha gamissāmi tvaṃ rajjaṃ kārehīti vadati.

Taṃ sutvā kumāro gāthamāha

ahaṃ gamissāmi idheva hohi

natthi tato jīvato vippamokkho

sace tuvaṃ acchasiyeva rāja

ahaṃpi gacchāmi ubho na homāti.

Tattha idhevāti tvaṃ idheva hohīti. Tatoti tassa santikā jīvantassa mokkho nāma natthi. Ubhoti evaṃ sante ubhopi na bhavissāmāti.

Taṃ sutvā rājā gāthamāha

addhā hi tāta satānesa dhammo

maraṇā ca me dukkhataraṃ tadassa

kammāsapādo taṃ yadā paccitvā

pasayha khāde bhidārukkhamūleti.

Tassattho addhā esa tāta satānaṃ paṇḍitānaṃ dhammo sabhāvo yuttaṃ tvaṃ vadesi apica kho pana mayhaṃ maraṇatopetaṃ dukkhataraṃ assa yadā taṃ so kammāsapādo. Bhidārukkhamūleti tikhiṇe rukkhamūle bhitvā pacitvā pasayha balakkārena khādeyyāti.

Taṃ sutvā kumāro gāthamāha

pāṇena te pāṇamahaṃ nimissaṃ

mā tvamagā porisādassa ñante

etañca te pāṇamahaṃ nimissaṃ

tasmā mataṃ jīvitassa varemīti.

Tattha nimissanti ahaṃ idheva tava pāṇena mama pāṇaṃ parivatteyyaṃ. Tasmāti yasmā etaṃ pāṇaṃ tava pāṇenāhaṃ nimissaṃ tasmā tava jīvitassatthāya mama maraṇaṃ varemi maraṇameva vaṇṇemi varemi icchāmīti attho.

Taṃ sutvā rājā puttassa balaṃ jānanto sādhu tāta gacchāti sampaṭicchi. So mātāpitaro vanditvā nagarā nikkhami.

Tamatthaṃ pakāsento satthā upaḍḍhagāthamāha

Tato have dhitimā rājaputto

vanditvā mātu pitu ca pādeti.

Tattha pādeti pāde vanditvā nikkhamantoti attho.

Athassa mātāpitaropi bhaginīpi bhariyāpi amaccaparijanehi saddhiṃyeva nikkhamiṃsu. So nagarā nikkhamitvā pitaraṃ maggaṃ pucchitvā suṭṭhu vavatthapetvā mātāpitaro vanditvā sesānaṃ ovādaṃ datvā acchambhīto kesarasīho viya maggaṃ āruyha yakkhāvāsaṃ pāyāsi. Taṃ gacchantaṃ disvā mātā sakabhāvena saṇṭhāretuṃ asakkontī paṭhaviyaṃ patati. Pitā bāhā paggayha mahantena saddena kandati.

Tamatthaṃ pakāsento satthā upaḍḍhagāthaṃ āha

dukkhinissa mātā nipatī paṭhabyā

pitassa paggayha bhujāni kandatīti. Upaḍḍhagāthaṃ vatvā tassa pitarā payuttaṃ mātarā bhaginībhariyāhi ca kataṃ saccakiriyaṃ pakāsento aparāpi catasso gāthā abhāsi

taṃ gacchantaṃ tāva pitā viditvā

parammukho vandati pañjalīko

somo ca rājā varuṇo ca rājā

pajāpatī candimā suriyo ca

etehi gutto porisādakamhā

anuññāto sotthi paccehi tāta.

Yaṃ daṇḍakirañño gatassa mātā

rāmassakā sotthānaṃ suguttā

tante ahaṃ sotthānaṃ karomi

etena saccena sarantu devā

anuññāto sotthi paccehi putta.

Āvī rahovāpi manopadosaṃ

nāhaṃ sare jātumalīnasatte

etena saccena sarantu devā

anuññāto sotthi paccehi tāta.

Yasmā ca me anadhimanosi sāmi

na cāpi me manasā appiyosi

etena saccena sarantu devā

anuññāto sotthi paccehi sāmīti.

Tattha parammukhoti ayaṃ me putto parammukho gacchatīti viditvā. Pañjalīkoti tasmiṃ kāle sirasi añjaliṃ patiṭṭhapetvā vandati devatā namassati. Porisādakamhāti porisādassa santikā tena anuññāto sotthinā paccehi. Rāmassakāti rāmassa akāsi. Eko kira bārāṇasivāsī rāmo nāma mātuposako mātāpitaro paṭijagganto vohāratthāya gato daṇḍakirañño vijite kumbhavatiṃ nāma nagaraṃ gantvā navavidhena vassena sakalaraṭṭhe vināsiyamāne mātāpitūnaṃ guṇaṃ sari. Atha naṃ mātāpitupaṭṭhānadhammassa phalena devatā sotthinā Ānayitvā mātuyā adaṃsu. Taṃ kāraṇaṃ sutavasena āharitvā evamāha. Sotthānanti sotthibhāvaṃ. Taṃ pana kiñcāpi devatā kariṃsu. Mātupaṭṭhānaṃ nissāya nibbattattā pana mātā akāsīti vuttaṃ. Taṃ te ahanti ahaṃpi te tameva sotthānaṃ karomi maṃ nissāya tatheva tava sotthibhāvo hotūti attho. Athavā. Karomīti gacchāmi. Etena saccenāti sace devatāhi tassa sotthinā ānītabhāvo sacco etena saccena mātāpitūnaṃ sarantu devatā rāmaṃ viya taṃpi ānetvā mama dassantūti attho. Anuññātoti porisādena gacchāti anuññāto. Devatānaṃ ānubhāvena sotthi paṭiāgaccha puttāti vadati. Jātumalīnasatteti jātu ekaṃsena alīnasatte mama bhātike ahaṃ sammukhā vā parammukhā vā manopadosaṃ na sarāmi na mayā tamhi manopadoso katapubboti evamassa kaniṭṭhā saccamakāsi. Yasmā ca me anadhimanosi sāmīti mama sāmi alīnasattu yasmā tvaṃ anadhimanosi maṃ anabhibhavitvā anatikkamitvā aññaṃ manena patthesi. Na cāpi me manasā appiyosīti mayhaṃpi ca manasā tvaṃ appiyo na hosi aññamaññaṃ piyasaṃvāsāva mayanti evamassa aggamahesī saccamakāsi.

Kumāro pitarā akkhātanayena yakkhāvāsamaggaṃ paṭipajji. Yakkhopi khittiyā nāma bahumāyā honti ko jānāti kiṃ bhavissatīti rukkhaṃ abhiruhitvā rañño āgamanaṃ olokento nisīdi. So kumāraṃ Āgacchantaṃ disvā pitaraṃ nivattetvā putto āgato bhavissati natthi me bhayanti otaritvā tassa piṭṭhiṃ dassento nisīdi. So āgantvā tassa purato aṭṭhāsi.

Atha yakkho gāthamāha

brahā uju cārumukho katosi

na mamaṃ jānāsi vane vasantaṃ

luddañca maṃ ñatvā porisādakaṃ

ko sotthimājānamidhāvajeyyāti.

Tattha ko sotthimājānamidhāvajeyyāti kumārako nāma puriso attano sotthibhāvaṃ jānanto gacchanto idhāgaccheyya tvaṃ ajānanto āgatoti maññeti.

Taṃ sutvā kumāro gāthamāha

jānāmi idha luddaṃ porisādaṃ

na taṃ vijānāmi vane vasantaṃ

ahañca puttosmi jayaddisa

mamajja khāda pituno pamokkhāti.

Tattha pamokkhāti pamokkhahetu ahaṃ pitu jīvitaṃ datvā idhāgato tasmā taṃ muñca maṃ khādāhīti attho.

Tato yakkho gāthamāha

jānāhi puttosi jayaddisassa

tādiso vo mukhavaṇṇo ubhinnaṃ

Sudukkaraññeva kataṃ tavedaṃ

yo mattumicche pituno pamokkhāti.

Tattha tādiso voti tādiso vo tumhākaṃ ubhinnaṃ sadisova mukhavaṇṇoti attho. Kataṃ tavedanti idaṃ tava kammaṃ sudukkaraṃ.

Tato kumāro gāthamāha

na dukkaraṃ kiñcimahettha maññe

yo mattumicche pituno pamokkhā

mātu ca hetū paralokagamyā

sukhena saggena ca sampayuttoti.

Tattha kiñcimahettha maññeti kiñci ahaṃ ettha na maññāmi. Idaṃ vuttaṃ hoti yakkho puggalo pitu vā pamokkhatthāya mātu vā hetu. Paralokagamyāti paralokaṃ gantvā. Sukhena saggenāti sagge nibbattanakena sukhena sampayutto bhavati. Mattumiccheti marituṃ icchati tasmā ahaṃ ettha mātāpitūnaṃ atthāya jīvitapariccāge kiñci dukkaraṃ na maññāmīti.

Taṃ sutvā yakkho kumāra maraṇassa abhāyanakasatto nāma natthi tvaṃ kasmā na bhāyasīti pucchi. So tassa kathento dve gāthā abhāsi

ahañca kho attano pāpaṃ kareyyaṃ

āvī raho vāpi sare na jātu

Saṅkhātajātīmaraṇohamasmi

yatheva me idha tathā paratthaṃ.

Khādajja maṃ dāni mahānubhāvaṃ

karassu kiccāni imaṃ sarīraṃ

rukkhassa vā te papatāmi aggā

chādamāno mayhaṃ tvamadesi maṃsanti.

Tattha sare na jātūti ekaṃseneva na sarāmi. Saṅkhātajātīmaraṇohamasmīti ahaṃ ñāṇena suparicchinnajātimaraṇo jātasatto amaraṇadhammo nāma natthīti jānāmi. Yatheva me idhāti yatheva mama idha tathā paraloke yathā ca paraloke tathā idhāpi maraṇato mutti nāma natthīti idaṃ me ñāṇena suparicchinnaṃ. Karassu kiccānīti iminā sarīrena kattabbakiccāni kara imante mayā nissaṭṭhaṃ sarīraṃ. Chādamāno mayhaṃ tvamadesi maṃsanti mayi rukkhaggā patitvā mate mama sarīrato tvaṃ chādayamāno rocayamāno yaṃ yaṃ icchasi taṃ taṃ maṃsaṃ adesi khādeyyāsīti attho.

Yakkho tassa vacanaṃ sutvā bhīto hutvā na sakkā imassa maṃsaṃ khādituṃ upāyena taṃ palāpessāmīti cintetvā imaṃ gāthamāha

idañca te ruccati rājaputta

cajjasi pāṇaṃ pitu pamokkhā

tasmātiha tvaṃ taramānarūpo

sambhañja kaṭṭhāni jalehi agginti.

Tattha jalehīti araññaṃ pavisitvā sāradārūni āharitvā aggiṃ jāletvā niddhūme aṅgāre kara tattha te maṃsaṃ pacitvā khādissāmīti dasseti.

So tathā katvā tassa santikaṃ agamāsi. Taṃ kāraṇaṃ pakāsento satthā itaraṃ gāthamāha

tato have dhitimā rājaputto

dārū samāhattha mahantamaggiṃ

ādīpayitvā paṭivedayittho

ādīpito dāni mahāyamaggīti.

Yakkho aggiṃ katvā āgataṃ kumāraṃ oloketvā ayaṃ puriso sīho viya maraṇāpissa bhayaṃ natthi mayā ettakaṃ kālaṃ evaṃ nibbhayo nāma na diṭṭhapubboti lomahaṃsajāto kumāraṃ punappunaṃ olokento nisīdi. Kumāro tassa kiriyaṃ disvā gāthamāha

khādajja maṃ dāni pasayhakārī

kiṃ maṃ muhuṃ pekkhasi haṭṭhalomo

tathā tathā tuyhamahaṃ karomi

yathā yathā maṃ chādamāno adesīti.

Tattha muhunti punappunaṃ. Tathā tathā tuyhamahanti ahaṃ tuyhaṃ tathā tathā vacanaṃ karomi idāni kiṃ karissāmi yathā yathā maṃ chādayamāno rocayamāno adesi khādissasi tasmā khādajja manti.

Athassa vacanaṃ sutvā yakkho gāthamāha

Ko tādisaṃ āharati khāditāse

dhamme ṭhitaṃ saccavādiṃ vadaññuṃ

muddhāpi tassa vipphaleyya sattadhā

yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyyāti.

Taṃ sutvā kumāro sace maṃ na khāditukāmosi atha kasmā dārūni bhañjāpetvā aggiṃ kāresīti vatvā palāyissati nukho noti tuvaṃ parigaṇhanatthāyāti vutte tvaṃ idāni maṃ kathaṃ parigaṇhissasi yvāhaṃ tiracchānayoniyaṃ nibbatto sakkassa devarañño attānaṃ parigaṇhituṃ na adāsinti vatvā

idaṃ hi so brāhmaṇaṃ maññamāno

saso avāsesi sake sarīre

teneva so candimā devaputto

sasaṭṭhako kāmaduhajja yakkhoti āha.

Tassattho idampi so sasapaṇḍito brāhmaṇo esoti brāhmaṇaṃ maññamāno ajja idaṃ sarīraṃ khādetvā idheva vasāti evaṃ sake sarīre attano sarīraṃ dātuṃ āvāsesi vasāpesīti attho. Sarīrañcassa bhakkhatthāya adāsi. Sakko pabbatarasaṃ pīḷetvā ādāya candamaṇḍale sasalakkhaṇaṃ akāsi. Tato paṭṭhāya teneva sasalakkhaṇena so candimā devaputto sasi sasīti paññāyi. Evaṃ sasaṭṭhako lokassa kāmaduho pemavaḍḍhamāno ajja yakkho virocati. Kappaṭṭhiyaṃ Hetaṃ pāṭihāriyanti.

Taṃ sutvā yakkho kumāraṃ visajjento gāthamāha

cando yathā rāhumukhā pamutto

virocate pannaraseva bhānumā

evaṃ tuvaṃ porisādā pamutto

viroca kapille mahānubhāva

āmodayaṃ pitaraṃ mātarañca

sabbo ca te nandatu ñātipakkhoti.

Tattha bhānumāti suriyo. Idaṃ vuttaṃ hoti yathā pannarase rāhumukhā mutto cando vā bhānumā vā virocati evaṃ tvaṃpi mama santikā mutto kapillaraṭṭhe viroca mahānubhāvāti. Nandatūti tussatu.

Gaccha mahāvīrāti mahāsattaṃ uyyojesi. Sopi taṃ nibbisevanaṃ katvā pañca sīlāni datvā yakkho nukho esa noti parigaṇhanto yakkhānannāma akkhīni rattāni honti animmilāni ca chāyā na paññāyati acchambhitā honti nāyaṃ yakkho manusso esa mayhaṃ kira pituno tayo bhātaro yakkhiniyā gahitā tesu tāya dve khāditā bhavissanti eko puttasinehena paṭijaggito bhavissati iminā tena bhavitabbaṃ imaṃ netvā mayhaṃ pitu ācikkhitvā rajje paṭicchāpessāmīti cintetvā ehi bho na tvaṃ yakkho pitu me jeṭṭhabhātikosi ehi mayā saddhiṃ gantvā kulasantake rajje chattaṃ ussāpehīti vatvā itarena nāhaṃ manussoti vutte na Tvaṃ mayhaṃ saddahasi atthi pana so yassa saddahasīti pucchitvā atthi asukaṭṭhāne dibbacakkhutāpasoti vutte taṃ ādāya tattha agamāsi. Tāpaso te disvā kiṃ karontā pitāputtā araññe vicarathāti vatvā tesaṃ ñātibhāvaṃ kathesi. Porisādo tassa saddahitvā tāta tvaṃ gaccha ahaṃ ekasmiṃyeva attabhāve dubbidho jāto na me rajjenattho pabbajissāmihanti tāpasassa santike isipabbajjaṃ pabbaji. Atha naṃ kumāro vanditvā nagarameva agamāsi.

Tamatthaṃ pakāsento satthā āha

tato have dhitimā rājaputto

katañjalī paggayha porisādaṃ

tenānuññāto sotthi sukhī arogo

paccāgamā kapillamalīnasattoti. Gāthaṃ vatvā nāgaranegamādīhi katakiriyaṃ dassento osānagāthamāha

taṃ negamā jānapadā ca sabbe

hatthārohā rathikā pattikā ca

namassamānā pañjalikā upāgamuṃ

namatthu te dukkarakārakosīti.

Rājā kumāro kira āgatoti sutvā paccuggamanaṃ akāsi. Kumāro mahājanaparivuto gantvā rājānaṃ vandi. Atha naṃ so pucchi tāta kathaṃ tādisā porisādā muttosīti. Tāta nāyaṃ yakkho tumhākaṃ jeṭṭhabhātiko esa mayhaṃ petteyyoti taṃ sabbaṃ pavuttiṃ ārocetvā Tumhehi mama petteyyaṃ daṭṭhuṃ vaṭṭatīti āha. Rājā taṃ khaṇaññeva bheriñcārāpetvā mahantena parivārena tāpasānaṃ santikaṃ agamāsi. Mahātāpaso tassa yakkhiniyā ānetvā akhādetvā positakāraṇañca yakkhābhāvakāraṇañca tesaṃ ñātibhāvañca sabbaṃ vitthārena kathesi. Rājā ehi bhātika rajjaṃ kārehīti āha. Alaṃ mahārājāti. Tenahi etha uyyāne vasissatha ahaṃ vo catūhi paccayehi upaṭṭhahissāmīti. Na gacchāmi mahārājāti. Rājā tesaṃ assamapadato avidūre ekaṃ pabbatantaraṃ bandhitvā mahantaṃ taḷākaṃ kāretvā kedāre sampādetvā mahājanaṃ kulasahassaṃ ānetvā mahāgāmaṃ nivesetvā tāpasānaṃ bhikkhācāraṃ paṭṭhapesi. So gāmo cullakammāsadammanigamo nāma jāto. Suttaso mahāsattena porisādassa damitapadeso nāma pana mahākammāsadammanigamo nāmāti veditabboti.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne mātuposakatthero sotāpattiphale patiṭṭhahi. Tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ tāpaso sārīputto porisādo aṅgulimālo kaniṭṭhā uppalavaṇṇā aggamahesī rāhulamātā alīnasattukumāro pana ahamevāti.

Jayaddisajātakaṃ niṭṭhitaṃ.

Tatiyaṃ.