ทำวัตรเย็น

1. (กราบ)

บทกราบพระธรรม

1. สวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม,
2. ธัมมัง นะมัสสามิ.

1. (กราบ)

บทกราบพระสงฆ์

1. สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
2. สังฆัง นะมามิ.

1. (กราบ)

บทนอบน้อมพระพุทธเจ้า

1. นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต,
2. อะระหะโต,
3. สัมมาสัมพุทธัสสะ.

1. (ว่า ๓ ครั้ง)

พุทธคุณ (อิติปิ โส)

1. ตัง โข ปะนะ ภะคะวันตัง เอวัง กัลยาโณ กิตติสัทโท อัพภุคคะโต,
2. อิติปิ โส ภะคะวา,
3. อะระหัง,
4. สัมมาสัมพุทโธ,
5. วิชชาจะระณะสัมปันโน,
6. สุคะโต,
7. โลกะวิทู,
8. อะนุตตะโร ปุริสะทัมมะสาระถิ,
9. สัตถา เทวะมะนุสสานัง,
10. พุทโธ,
11. ภะคะวาติ.

คาถาพรรณนาพุทธคุณ

1. พุทธะวาระหันตะวะระตาทิคุณาภิยุตโต,
2. สุทธาภิญาณะกะรุณาหิ สะมาคะตัตโต,
3. โพเธสิ โย สุชะนะตัง กะมะลังวะ สูโร,
4. วันทามะหัง ตะมะระณัง สิระสา ชิเนนทัง,
5. พุทโธ โย สัพพะปาณีนัง สะระณัง เขมะมุตตะมัง,
6. ปะฐะมานุสสะติฏฐานัง วันทามิ ตัง สิเรนะหัง,
7. พุทธัสสาหัสสมิ ทาโส (ญ.ทาสี) วะ, พุทโธ เม สามิกิสสะโร,
8. พุทโธ ทุกขัสสะ ฆาตา จะ วิธาตา จะ หิตัสสะ เม,
9. พุทธัสสาหัง นิยยาเทมิ สะรีรัญชีวิตัญจิทัง,
10. วันดันโตหัง (ญ.วันดันตีหัง) จะริสสามิ, พุทธัสเสวะ สุโพธิตัง,
11. นัตถิ เม สะระณัง อัญญัง, พุทโธ เม สะระณัง วะรัง,
12. เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ, วัฑเฒยยัง สัตถุ สาสะเน,
13. พุทธัง เม วันทะมาเนนะ (ญ.วันทะมานายะ), ยัง ปุญญัง ปะสุตัง อิธะ,
14. สัพเพปิ อันตะรายา เม, มาเหสุง ตัสสะ เตชะสา.

1. (หมอบกราบ)

คำขอขมาพระพุทธเจ้า

1. กาเยนะ วาจายะ วะ เจตะสา วา,
2. พุทเธ กุกัมมัง ปะกะตัง มะยา ยัง,
3. พุทโธ ปะฏิคคัณหะตุ อัจจะยันตัง,
4. กาลันตะเร สังวะริตุง วะ พุทเธ.

ธรรมคุณ (สวากขาโต)

1. สวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม,
2. สันทิฏฐิโก,
3. อะกาลิโก,
4. เอหิปัสสิโก,
5. โอปะนะยิโก,
6. ปัจจัตตัง เวทิตัพโพ วิญญูหีติ.

คาถาพรรณนาธรรมคุณ

1. สวากขาตะตาทิคุณะโยคะวะเสนะ เสยโย,
2. โย มัคคะปากะปะริยัตติวิโมกขะเภโท,
3. ธัมโม กุโลกะปะตะนา ตะทะธาริธารี,
4. วันทามะหัง ตะมะหะรัง วะระธัมมะเมตัง,
5. ธัมโม โย สัพพะปาณีนัง สะระณัง เขมะมุตตะมัง,
6. ทุติยานุสสะติฏฐานัง วันทามิ ตัง สิเรนะหัง,
7. ธัมมัสสาหัสสมิ ทาโส (ญ.ทาสี) วะ, ธัมโม เม สามิกิสสะโร,
8. ธัมโม ทุกขัสสะ ฆาตา จะ วิธาตา จะ หิตัสสะ เม,
9. ธัมมัสสาหัง นิยยาเทมิ สะรีรัญชีวิตัญจิทัง,
10. วันดันโตหัง (ญ.วันดันตีหัง) จะริสสามิ, ธัมมัสเสวะ สุธัมมะตัง,
11. นัตถิ เม สะระณัง อัญญัง, ธัมโม เม สะระณัง วะรัง,
12. เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ, วัฑเฒยยัง สัตถุ สาสะเน,
13. ธัมมัง เม วันทะมาเนนะ (ญ.วันทะมานายะ), ยัง ปุญญัง ปะสุตัง อิธะ,
14. สัพเพปิ อันตะรายา เม, มาเหสุง ตัสสะ เตชะสา.

1. (หมอบกราบ)

คำขอขมาพระธรรม

1. กาเยนะ วาจายะ วะ เจตะสา วา,
2. ธัมเม กุกัมมัง ปะกะตัง มะยา ยัง,
3. ธัมโม ปะฏิคคัณหะตุ อัจจะยันตัง,
4. กาลันตะเร สังวะริตุง วะ ธัมเม.

สังฆคุณ (สุปะฏิปันโน)

1. สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
2. อุชุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
3. ญายะปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
4. สามีจิปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
5. ยะทิทัง,
6. จัตตาริ ปุริสะยุคานิ อัฏฐะ ปุริสะปุคคะลา,
7. เอสะ ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
8. อาหุเนยโย,
9. ปาหุเนยโย,
10. ทักขิเณยโย,
11. อัญชะลีกะระณีโย,
12. อะนุตตะรัง ปุญญักเขตตัง โลกัสสาติ.

คาถาพรรณนาสังฆคุณ

1. สัทธัมมะโช สุปะฏิปัตติคุณาทิยุตโต,
2. โยฏฐัพพิโธ อะริยะปุคคะละสังฆะเสฏโฐ,
3. สีลาทิธัมมะปะวะราสะยะกายะจิตโต,
4. วันทามะหัง ตะมะริยานะ คะณัง สุสุทธัง,
5. สังโฆ โย สัพพะปาณีนัง สะระณัง เขมะมุตตะมัง,
6. ตะติยานุสสะติฏฐานัง วันทามิ ตัง สิเรนะหัง,
7. สังฆัสสาหัสสมิ ทาโส (ญ.ทาสี) วะ, สังโฆ เม สามิกิสสะโร,
8. สังโฆ ทุกขัสสะ ฆาตา จะ วิธาตา จะ หิตัสสะ เม,
9. สังฆัสสาหัง นิยยาเทมิ สะรีรัญชีวิตัญจิทัง,
10. วันดันโตหัง (ญ.วันดันตีหัง) จะริสสามิ, สังฆัสโสปะฏิปันนะตัง,
11. นัตถิ เม สะระณัง อัญญัง, สังโฆ เม สะระณัง วะรัง,
12. เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ, วัฑเฒยยัง สัตถุ สาสะเน,
13. สังฆัง เม วันทะมาเนนะ (ญ.วันทะมานายะ), ยัง ปุญญัง ปะสุตัง อิธะ,
14. สัพเพปิ อันตะรายา เม, มาเหสุง ตัสสะ เตชะสา.

1. (หมอบกราบ)

คำขอขมาพระสงฆ์

1. กาเยนะ วาจายะ วะ เจตะสา วา,
2. สังเฆ กุกัมมัง ปะกะตัง มะยา ยัง,
3. สังโฆ ปะฏิคคัณหะตุ อัจจะยันตัง,
4. กาลันตะเร สังวะริตุง วะ สังเฆ.

คำนำพิจารณากาย ๓๒ อาการ

1. อะยัง โข เม กาโย,
2. อุทธัง ปาทะตะลา,
3. อะโธ เกสะมัตถะกา,
4. ตะจะปะริยันโต,
5. ปูโร นานัปปะการัสสะ อะสุจิโน,
6. อัตถิ อิมัส๎มิง กาเย,

รายชื่ออาการ ๓๒

1. เกสา,
2. โลมา,
3. นะขา,
4. ทันตา,
5. ตะโจ,
6. มังสัง,
7. นะหารู,
8. อัฏฐี,
9. อัฏฐิมิญชัง,
10. วักกัง,
11. หะทะยัง,
12. ยะกะนัง,
13. กิโลมะกัง,
14. ปิหะกัง,
15. ปัปผาสัง,
16. อันตัง,
17. อันตะคุณัง,
18. อุทะริยัง,
19. กะรีสัง,
20. ปิตตัง,
21. เสมหัง,
22. ปุพโพ,
23. โลหิตัง,
24. เสโท,
25. เมโท,
26. อัสสุ,
27. วะสา,
28. เขโฬ,
29. สิงฆาณิกา,
30. ละสิกา,
31. มุตตัง,
32. มัตถะเก มัตถะลุงคัง,

คำสรุปพิจารณากาย

1. เอวะมะยัง เม กาโย,
2. อุทธัง ปาทะตะลา,
3. อะโธ เกสะมัตถะกา,
4. ตะจะปะริยันโต,
5. ปูโร นานัปปะการัสสะ อะสุจิโน.

ธรรมที่ควรพิจารณาเนือง ๆ ๕ ประการ

1. ชะราธัมโมม๎หิ ชะรัง อะนะตีโต (หญิงว่า อะนะตีตา),
2. พ๎ยาธิธัมโมม๎หิ พ๎ยาธิง อะนะตีโต (หญิงว่า อะนะตีตา),
3. มะระณะธัมโมม๎หิ มะระณัง อะนะตีโต (หญิงว่า อะนะตีตา),
4. สัพเพหิ เม ปิเยหิ มะนาเปหิ นานาภาโว วินาภาโว,
5. กัมมัสสะโกม๎หิ กัมมะทายาโท (หญิงว่า กัมมะทายาทา) กัมมะโยนิ กัมมะพันธุ กัมมะปะฏิสะระโณ (หญิงว่า กัมมะปะฏิสะระณา),
6. ยัง กัมมัง กะริสสามิ กัล๎ยาณัง วา ปาปะกัง วา ตัสสะ ทายาโท (หญิงว่า ทายาทา) ภะวิสสามิ,

คำสรุป

1. เอวัง อัม๎เหหิ อะภิณ๎หัง ปัจจะเวกขิตัพพัง.

แผ่เมตตาให้ตนเอง

1. อะหัง สุขิโต โหมิ,
2. นิททุกโข โหมิ,
3. อะเวโร โหมิ,
4. อัพยาปัชโฌ โหมิ,
5. อะนีโฆ โหมิ,
6. สุขี อัตตานัง ปะริหะรามิ.

แผ่เมตตาให้สรรพสัตว์ทั้งหลาย

1. สัพเพ สัตตา สุขิตา โหนตุ,
2. สัพเพ สัตตา อะเวรา โหนตุ,
3. สัพเพ สัตตา อัพยาปัชฌา โหนตุ,
4. สัพเพ สัตตา อะนีฆา โหนตุ,
5. สัพเพ สัตตา สุขี อัตตานัง ปะริหะรันตุ,
6. สัพเพ สัตตา สัพพะทุกขา ปะมุญจันตุ,
7. สัพเพ สัตตา ลัทธะสัมปัตติโต มา วิคัจฉันตุ,

บทพิจารณากรรมเป็นของตน (กัมมัสสกตา)

1. สัพเพ สัตตา กัมมัสสะกา กัมมะทายาทา กัมมะโยนิ กัมมะพันธุ กัมมะปะฏิสะระณา,
2. ยัง กัมมัง กะริสสันติ, กัลยาณัง วา ปาปะกัง วา, ตัสสะ ทายาทา ภาวิสสันติ.

บทแผ่เมตตาแก่สรรพสัตว์

1. สัพเพ สัตตา สุขิตา โหนตุ,
2. สัพเพ สัตตา อะเวรา โหนตุ,
3. สัพเพ สัตตา อัพ๎ยาปัชฌา โหนตุ,
4. สัพเพ สัตตา อะนีฆา โหนตุ,
5. สัพเพ สัตตา สุขี อัตตานัง ปะริหะรันตุ,

บทแผ่กรุณาแก่สรรพสัตว์

1. สัพเพ สัตตา สัพพะทุกขา ปะมุจจันตุ,

บทแผ่มุทิตาแก่สรรพสัตว์

1. สัพเพ สัตตา ลัทธะสัมปัตติโต มา วิคัจฉันตุ,

บทแผ่อุเบกขา (พิจารณากรรม)

1. สัพเพ สัตตา กัมมัสสะกา กัมมะทายาทา กัมมะโยนี กัมมะพันธู กัมมะปะฏิสะระณา,
2. ยัง กัมมัง กะริสสันติ กัล๎ยาณัง วา ปาปะกัง วา ตัสสะ ทายาทา ภะวิสสันติ,

บทอุทิศส่วนกุศล

1. สัพเพ สัตตา สะทา โหนตุ อะเวรา สุขะชีวิโน,
2. กะตัง ปุญญะผะลัง มัย๎หัง สัพเพ ภาคี ภะวันตุ เต,

บทอวยพร (สัพพมงคลคาถา)

1. โหตุ สัพพัง สุมังคะลัง,
2. รักขันตุ สัพพะเทวะตา,
3. สัพพะพุทธานุภาเวนะ,
4. โสตถี โหนตุ นิรันตะรัง,
5. โหตุ สัพพัง สุมังคะลัง,
6. รักขันตุ สัพพะเทวะตา,
7. สัพพะธัมมานุภาเวนะ,
8. โสตถี โหนตุ นิรันตะรัง,
9. โหตุ สัพพัง สุมังคะลัง,
10. รักขันตุ สัพพะเทวะตา,
11. สัพพะสังฆานุภาเวนะ,
12. โสตถี โหนตุ นิรันตะรันติ.