คาถา
ปฐมพุทธภาสิตคาถา
คาถาที่พระพุทธเจ้าทรงเปล่งเป็นครั้งแรกเมื่อแรกตรัสรู้ ว่าได้พบนายช่างปลูกเรือนคือตัณหาแล้ว จะไม่สร้างเรือนคือภพอีกต่อไป สวดในทำวัตรเย็นเป็นบทระลึกถึงการสิ้นสุดแห่งการเวียนว่ายตายเกิด
- ไทย
- บาลี
- โรมัน
- คำแปล
รวมบทสวดพร้อมคำอ่าน คำแปล และลำดับการสวด สำหรับทุกช่วงเวลา
คาถาที่พระพุทธเจ้าทรงเปล่งเป็นครั้งแรกเมื่อแรกตรัสรู้ ว่าได้พบนายช่างปลูกเรือนคือตัณหาแล้ว จะไม่สร้างเรือนคือภพอีกต่อไป สวดในทำวัตรเย็นเป็นบทระลึกถึงการสิ้นสุดแห่งการเวียนว่ายตายเกิด
พระพุทธพจน์ครั้งสุดท้ายก่อนเสด็จดับขันธปรินิพพาน เตือนว่าสังขารทั้งหลายมีความเสื่อมเป็นธรรมดา จงยังกิจทั้งปวงให้ถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาท สวดปิดท้ายทำวัตรเย็น
คาถาว่าด้วยอริยทรัพย์ — ผู้มีศรัทธาตั้งมั่นในพระตถาคต มีศีลงาม เลื่อมใสในพระสงฆ์ และมีความเห็นตรง บัณฑิตกล่าวว่าไม่เป็นคนขัดสน ชีวิตไม่เปล่าประโยชน์ สวดในทำวัตรเย็น
คาถาว่าด้วยความเคารพพระธรรม — พระพุทธเจ้าทั้งในอดีต อนาคต และปัจจุบัน ล้วนเคารพพระธรรม ผู้หวังความเจริญจึงพึงเคารพพระสัทธรรมและระลึกถึงคำสอนของพระพุทธเจ้า สวดในทำวัตรเย็น
คาถาว่าด้วยผู้มีราตรีเดียวอันเจริญ — สอนไม่ให้ตามคิดถึงอดีตและไม่พะวงถึงอนาคต แต่ให้เห็นแจ้งธรรมที่เกิดขึ้นเฉพาะหน้าและเร่งความเพียรเสียในวันนี้ สวดในทำวัตรเช้าเป็นบทเตือนให้อยู่กับปัจจุบัน
คำประกาศถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณะ กล่าวย้ำ ๓ ครั้ง ใช้ในพิธีสมาทานศีล การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ และการบรรพชาอุปสมบท ถือเป็นการยืนยันความเป็นพุทธศาสนิกชน
คาถาว่าด้วยขันธ์ ๕ เป็นภาระหนัก ผู้แบกคือบุคคล การแบกเป็นทุกข์ การวางลงเป็นสุข พระอริยเจ้าวางภาระแล้วไม่หยิบขึ้นอีกจึงดับสนิท สวดในทำวัตรเย็น
บทอุทิศส่วนกุศลที่สวดขณะกรวดน้ำหลังทำบุญ อุทิศแก่พระอุปัชฌาย์ ครูอาจารย์ มารดาบิดา ญาติ เทวดา เจ้ากรรมนายเวร ตลอดจนสรรพสัตว์ทั้งผู้เป็นมิตร เป็นกลาง และเป็นศัตรู
บทสรรเสริญคุณพระรัตนตรัยครบทั้งสามด้วยสูตรมาตรฐาน (พุทธคุณ ๙ ธรรมคุณ ๖ สังฆคุณ ๙) สวดต่อจากบทกราบพระรัตนตรัย ใช้ได้ทั้งทำวัตรเช้า-เย็นและพิธีเจริญพระพุทธมนต์ และนิยมใช้เป็นบทระลึกถึงพระรัตนตรัยประจำวัน
คาถาสรรเสริญชัยชนะอันเป็นมงคล ๘ ประการของพระพุทธเจ้า ตั้งแต่ชนะพญามารด้วยทานบารมี จนถึงชนะพกพรหมด้วยพระญาณ นิยมสวดเป็นประจำทุกวันเพื่อความมีชัยและสวัสดิมงคล และมักสวดต่อด้วยมหาการุณิโก
บทให้พรที่สวดต่อท้ายพุทธชัยมงคลคาถา อ้างพระมหากรุณาและบารมีของพระพุทธเจ้าเป็นสัจวาจา ขอให้ผู้ฟังมีชัยมงคล ปราศจากอุปัทวะ และสำเร็จประโยชน์ทุกประการ